Eigenzinnig dubbelportret ***

Gewaagd, dat actrices zo ver gaan in een afwijkende motoriek

Staatsieportretten van Prins Carnaval sieren al volop de winkeletalages in Limburg. Over vijf weken barst het bonte verkleedfeest weer los. Voor wie het nooit (of lang niet) heeft gevierd, blijft het curieus waarom (doorgaans keurige) volwassenen zich overgeven aan drie dagen hossen en deinen op vierkante blaasmuziek van 'zate hermeniekes'.

Aan die overgave aan het carnavalsritueel appelleert het danstheaterstuk Eederein moot ziene eige gek beleve van choreograaf Jan van Opstal. Met Heren huilen niet van de eigenzinnige theatermaakster Lieke Benders vormt dit het dubbelprogramma Dubbelstuk van Toneelgroep Maastricht.

Drie zwijgzame vrouwen storten zich eerst aarzelend heupwiegend en langzaam steeds dwazer in de Limburgse kolder (in flarden hoorbaar op een geluidsband). Van Opstal verleidde drie ervaren actrices uit verschillende leeftijdscategorieën (Mieneke Bakker (55), Gusta Geleijnse (45) en (de zwangere) Rosa Reuten (37)) om zich vooral fysiek en absurd uitgedost uit te drukken. Soms kibbelen ze over de juiste uitspraak van 'eederein' en 'Mestreech' of schieten ze in een carnavaleske samenzang. Maar doorgaans betreden ze de kale vloer met een (letterlijke) dijenkletser of een uitdagende tralalala-stampdans. Ze dragen konijnenoren, zwijnenkoppen en 'vieze-mannetjes-jassen met prinsenhoeden'. Maar wat ze over het raadsel van hun overgave aan carnaval willen zeggen is niet eenvoudig af te lezen aan hun vervreemdende bewegingstaal. Wel is het gewaagd dat toneelactrices zo ver gaan in een afwijkende motoriek en zich bizar dansend uitdrukken over 'razelen op os bein'.

Tegenover deze vrouwen, zet de getalenteerde theatermaakster Lieke Benders in Heren huilen niet drie in hun hart geraakte kerels. Ze beginnen als echte mannen (wijnproevend, brallend aan de toog en pochend over een project). Maar gaandeweg blijken ze alle drie door hun vrouw uit huis gezet, met als gevolg: een complete ineenstorting van hun zorgvuldig opgebouwde identiteit als geslaagde man. Licht gestileerd, met terugkerende rituelen en overdreven kameraadschappelijke aanspreekvormen, maakt Benders van dit herenleed een aandoenlijk, herkenbaar en komisch overgangsritueel. Rob van Gestel, Hans van Leipsig en Rufus Hegeman zijn in hun verfijnde, veelzeggende motoriek goed op elkaar ingespeeld. Heren huilen niet ademt de tragische slapstick van Carver: hun gekrenkte ziel geeft zich bloot in schutterige lichaamstaal en korte dialoogjes. De theatrale apotheose blaast deze breekbare speelstijl iets te veel van het toneel. En tot een echte conclusie komt het niet, net als bij Eederein. Maar als een eigenzinnig portret van mannen-en-vrouwen-uit-balans is Dubbelstuk wel een avontuurlijke aanwinst voor Toneelgroep Maastricht, niet in het minst door het ongewone bewegingstheater waarin de levensschetsen zijn gegoten.

14/1, Derlon Theater, Maastricht. Aldaar t/m 5/2. toneelgroepmaastricht.nl

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden