Eigenrichting

Mag een burger geweld gebruiken om de criminaliteit te bestrijden? Mag hij geweldplegers een 'rotschop' geven, zoals minister Remkes naar aanleiding van de zaak in Venlo bepleitte, of een paar rake klappen uitdelen aan een overvaller?...

Het Openbaar Ministerie heeft besloten twee werknemers van Albert Heijn te vervolgen, die eind augustus eigenhandig een overvaller aanhielden. Daarbij hebben zij volgens justitie excessief geweld gebruikt. De Albert Heijn-werknemers zouden de overvaller hebben geslagen en geschopt, ook nadat hij zich had overgegeven. Daarbij liep de man onder meer een gebroken neus op. De werknemers van Albert Heijn riskeren nu een jaar gevangenisstraf, hoewel het niet zo waarschijnlijk is dat ze die krijgen. De overvaller moet ook terecht staan, en heeft op zijn beurt 2000 euro schadevergoeding geëist.

Het voorval heeft tot emotionele reacties geleid, tot en met een verontwaardigde uitval van prins Bernhard aan toe. De wereld op zijn kop, reageerden veel mensen. De Albert Heijn-medewerkers, werkzaam in de toch al door criminaliteit geteisterde detailhandel, dachten heldhaftig te zijn, maar krijgen nu van justitie lik op stuk.

De emoties zijn begrijpelijk, in een periode waarin het debat over normen en waarden terecht hoog op de agenda staat. Maar de Albert Heijn-zaak is complexer dan zij op het eerste gezicht lijkt. Natuurlijk is het goed niet lijdzaam toe te zien hoe eigen dan wel andermans lijf of goed bedreigd wordt. Wat dat betreft is de van overheidswege gepropageerde houding om 112 te bellen en voorts afzijdig te blijven bepaald geen aansporing tot burgerzin. Maar een juiste maatvoering is geboden.

In eerste instantie geldt clementie voor een burger die zich te weer stelt tegen een overvaller of geweldpleger. Het is logisch dat daarbij soms klappen vallen. Niet het slachtoffer, maar de dader creëert de omstandigheden waarin de adrenaline tot grote hoogte stijgt. Blauwe plekken voor een boef? Net goed, is een begrijpelijke reactie. Maar het moedwillig aftuigen van een al uitgeschakelde overvaller valt niet te tolereren. Om goede redenen ligt het geweldsmonopolie bij de overheid. En ook verdachten hebben rechten, hoewel die opmerking langzamerhand impopulair lijkt.

Dit gezegd zijnde kan justitie een blinde vlek voor het rechtsgevoel van de burger worden verweten. Van de 1,3 miljoen aangiften die de politie jaarlijks opneemt, worden er een miljoen niet in behandeling genomen. De rechtsketen is ernstig ontwricht, waardoor het vertrouwen in een rechtvaardige overheid ondermijnd wordt. Dat het openbaar ministerie uitgerekend de aangifte van een crimineel met een gebroken neus tot een zaak brengt, geeft in dit verband te denken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden