‘Eigen volk eerst’, klinkt uit tweeduizend kelen

Een op de drie Antwerpenaren stemde bij de vorige verkiezingen op het Vlaams Belang. Filip Dewinter vindt niet Tom Barman (dEUS), maar zichzelf verdraagzaam....

Filip Dewinter zegt er helemaal niets van te begrijpen. Organiseert dEUS-voorman Tom Barman deze zondag ‘verdraagzaamheidsconcerten’, wordt uitgerekend de Antwerpse lijsttrekker van het Vlaams Belang niet eens ‘als eregast’ uitgenodigd. Het is precies een week voor de Belgische gemeenteraadsverkiezingen, op 8 oktober.

De krachtmeting tussen het Vlaams Belang en zijn tegenstanders speelt zich zondag af in Antwerpen. Het zijn twee totaal gescheiden werelden. In het ene kamp het Vlaams Belang, dat een congres heeft belegd in de Stadsschouwburg met tweeduizend ‘partijmilitanten’. Het andere kamp verzamelt zich op de Gedempte Zuiderdokken, waar de hele middag en avond een keur aan artiesten optreedt onder de noemer ‘0110’. En in het alternatieve theater Monty is ‘0110 Literair’, waar tientallen schrijvers en dichters hun stem verheffen.

Dewinter had op de eerste rij bij de concerten moeten staan, zegt hij verongelijkt tegen zijn partijgenoten. ‘Zeg nu zelf, wij Vlaams Belangers zijn als slachtoffers van de onverdraagzaamheid ervaringsdeskundigen.’ Hij wijst erop dat verkiezingsborden van de partij in brand zijn gestoken, afgelopen weekend werd voor de derde keer in enkele jaren een poging gedaan zijn auto te vernielen (in Nederland, maar het bleek tot hilariteit van de toehoorders in de schouwburg om een andere auto met Belgisch kenteken te gaan). Bovendien wordt het Belang al sinds 1991 door het cordon sanitaire naar de oppositie verbannen. ‘Noem dat maar eens verdraagzaam.’ De zaal joelt en klapt.

Ondertussen verzamelen zich enkele kilometers verderop steeds meer toeschouwers voor het verdraagzaamheidsconcert 0110. Zita Swoon, Axelle Red, Arsenal, Admiral Freebee en Clouseau treden op voorafgaand aan de topact, dEUS.

dEUS-voorman Tom Barman neemt tegen zessen even de tijd om een tussenbalans op te maken. Heel kort dan: ‘Sorry, ik ben zenuwachtig, want ik ben nog een tekst aan het leren voor het slotnummer met Koen Wauters van Clouseau.’ Trots en opgelucht vertelt hij dat er nu al 40 duizend bezoekers zijn geteld in Antwerpen, en nog eens 45 duizend in Charleroi, Brussel en Gent. ‘Toen vanmiddag de eerste noot klonk, viel de stress van me af’, zegt Barman. ‘Ik ben zeer ontroerd.’

De 0110-verdraagzaamheidsconcerten komen geen moment te laat, constateert de Leuvense politicoloog Marc Hooghe. Uit een zaterdag door hem geopenbaard onderzoek, uitgevoerd onder duizenden Belgische jongeren, blijkt dat ruim de helft van de ondervraagden vindt dat immigranten een bedreiging zijn voor hun levenswijze en kans op een baan. Meer dan driekwart van de Vlaamse jongeren kan zich niet voorstellen ooit een relatie te krijgen met ‘een zwarte, een immigrant of een moslim’.

‘Die cijfers zijn redelijk stuitend, maar verbazen mij niet’, zegt schrijver Tom Lanoye als hij rond half een het spits heeft afgebeten bij 0110 Literair. ‘Het is voor een groot deel een kwestie van meeloperij. Het wordt onder jongeren vreselijk genoeg zelfs hip en revolutionair gevonden om te stemmen op een partij die tegen de gevestigde orde schopt.’

Lanoye maakt zich boos op het handjevol politici en commentatoren dat vindt dat 0110 een averechts effect heeft, en dat de noemer ‘verdraagzaamheid’ te vaag en algemeen is. ‘Alsof de campagneslogans van politici wel glashelder zijn. En ik zou niet weten wat er vaag is aan een oproep voor verdraagzaamheid, een week voor de verkiezingen.’

Dewinter heeft wat Lanoye betreft een ‘domme strategische fout’ gemaakt door te proberen ‘volkse’ artiesten als Will Tura, Helmut Lotti, Clouseau en de mateloos populaire levensliedzangeres Laura Lynn van hun voornemen af te halen om mee te doen aan 0110. ‘Helemaal stuitend is dat er cd’s van dEUS zijn verbrand.’

Als Dewinter verstandig was geweest, aldus Lanoye, had hij zijn achterban opgeroepen óók naar de concerten te gaan. ‘Als hij had gezegd dat verdraagzaamheid ook betekent dat het cordon sanitaire moet worden doorbroken, dan had hij het de 0110-organisatoren nog knap lastig gemaakt.’

In de Stadsschouwburg rept Filip Dewinter ondertussen over de ‘toenemende onleefbaarheid van onze steden’, vooral veroorzaakt door de instroom van ‘alsmaar meer asielzoekers, illegalen en verpauperde vreemdelingen die noch economisch, noch cultureel, noch op enig ander vlak een meerwaarde betekenen’.

Het protest tegen ‘overlastmigratie’ is volgens de partij geen kwestie van xenofobie of vreemdelingenhaat, maar van zelfbehoud. Dewinter houdt van Noord-Afrikanen, zegt hij, ‘ik houd van álle volkeren in hun éigen cultuurbedding, dus in hun éigen land’.

Tot slot krijgt Dewinter een uitbundige staande ovatie. De zorgvuldig opgebouwde spanning ontlaadt zich als uit ruim tweeduizend kelen ‘Eigen volk eerst! Eigen volk eerst!’ klinkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden