Eigen schuld

De paspoortkwestie die de kersverse minister-president Mark Rutte heeft overvallen, is een typisch premiersprobleem: onenigheid in eigen coalitiekring terwijl de oppositie zich handenwrijvend opmaakt om het vuurtje op te stoken. Het is ook de eerste serieuze test voor Rutte: hoe goed is hij als regisseur? Helaas wijzen de eerste tekenen er niet op dat hij er erg handig mee omgaat.

De premier lijkt de zaak van meet af aan te hebben onderschat. Hij had zich meteen moeten realiseren dat het dubbele paspoort van CDA-staatssecretaris Van Veldhuijzen van Zanten een kwestie zou worden. Hij was het immers zelf die Geert Wilders in 2007 bijviel in diens kruistocht tegen de PvdA'ers Albayrak en Aboutaleb: 'Het klopt gewoon niet als je twee nationaliteiten hebt.'


In dat licht had hij kunnen weten dat hij nu niet wegkomt met zijn opmerking dat het simpelweg 'geen probleem' meer is. Nu is hij aan twee kampen uitleg verschuldigd: aan Wilders, die wél consequent is en de bewindsvrouw oproept onvoorwaardelijk voor Nederland te kiezen; en aan de oppositie, die een prachtkans ziet om de premier bij de eerste de beste gelegenheid weg te zetten als een draaikont. In de woorden van D66-leider Pechtold: 'Ik heb geen problemen met dubbele paspoorten, wel met de dubbele meningen van de heer Rutte.'


De affaire dreigt inmiddels een forse schaduw te werpen over het debat over de regeringsverklaring, aanstaande dinsdag. Een uitweg is niet makkelijk te vinden. Of Rutte biedt alsnog zijn excuses aan Albayrak en Aboutaleb aan, zoals de oppositie wil. Maar dat vergt wel erg veel politieke nederigheid. Of hij speelt alsnog open kaart en legt uit hoe het waarschijnlijk echt zit: dat hij een Zweeds paspoort een veel minder groot probleem vindt dan een Turks of een Marokkaans paspoort. Maar dat botst met zijn ambitie om 'premier van alle Nederlanders' te zijn. Welke oplossing hij ook kiest: een deel van Nederland zal er verontwaardigd kennis van nemen.


Het is een probleem dat Rutte geheel aan zichzelf te danken heeft. De linkse partijen vonden in 2007 al dat hij te makkelijk de populistische lijn van Wilders volgde, in een poging hem de wind uit de zeilen te nemen. Nu grijpen zij hun kans om hem dat betaald te zetten: boontje komt om zijn loontje.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden