ANALYSE

Eigen ministers vallen Merkel nu openlijk af

Binnen de Duitse regeringspartij CDU gaan stemmen op om de grenzen voor vluchtelingen te sluiten. Bondskanselier Merkel komt zo in eigen kring steeds verder onder druk te staan. In een brief distantieerden 44 Bondsdagleden van het CDU-CSU zich van haar vluchtelingenbeleid. Zelfs haar eigen ministers vallen Merkel nu openlijk af.

De Duitse Bondskanselier Merkel (R) en de minister van Verkeer Alexander Dobrindt. Beeld ap
De Duitse Bondskanselier Merkel (R) en de minister van Verkeer Alexander Dobrindt.Beeld ap

Het is nog maar een maand geleden dat Merkel bij het CDU-congres in Karlsruhe dat deed wat haast niemand voor mogelijk had gehouden: ze kreeg haar partij in het gelid. Vrijwel unaniem was de steun voor de 'Verklaring van Karlsruhe', waarin de partij akkoord ging met haar vluchtelingenpolitiek. Maar de slang die al maanden door de christendemocratische gelederen kruipt, liet zich maar kortstondig bezweren. Het conflict is deze week opnieuw opgelaaid, ook binnen het christendemocratische deel van de regering.

'Het is niet langer genoeg om de wereld een vriendelijk gezicht te laten zien', zei maandag minister van Verkeer Alexander Dobrindt (CSU). Het is een uitspraak die in eerste instantie misschien niet zo opvalt, zeker niet omdat hij werd uitgesproken door een van de grijste muizen uit de Duitse regering.

Maar Dobrindt heeft volgens politiek analisten de kritiek op Merkel naar een hoger niveau getild. Met het vriendelijke gezicht verwees hij naar Merkels eigen uitspraak dat een land dat geen vriendelijk gezicht laat zien aan vluchtelingen haar land niet zou zijn. Dus zegt Dobrindt in feite: 'Merkels vluchtelingenpolitiek faalt.'

Kabinetsdiscipline

Wat Dobrindt deed zou je in Duitsland ongrondwettelijk kunnen noemen. De grondwet schrijft kabinetsdiscipline voor, zeker als het om beleidsterreinen gaat die de kanselier naar zichzelf heeft toegetrokken, zoals Merkel deed toen ze de leiding over het vluchtelingenbeleid in oktober verschoof van het ministerie van Binnenlandse Zaken naar haar Kanseliersambt.

Ook Jens Spahn, het jongste lid van het partijpresidium, sprak dit weekend in een interview van 'staatsfalen' in de vluchtelingenpolitiek. Waarop Julia Klöckner, Merkels kroonprinses, twee keer zei dat de critici van Merkels beleid 'gewoon hun muil moesten houden'. Zeer ongebruikelijk jargon in christendemocratische kringen.

De brief waarin de 44 parlementsleden Merkel de wacht aanzeggen was rustig geformuleerd, maar de boodschap was daardoor niet minder dreigend. Merkel moet haar vluchtelingenpolitiek radicaal veranderen, anders verliest ze de steun van deze 44 definitief.

De verandering moet behelzen dat Merkel 'het Europese recht weer doet gelden'. Terug naar de afspraken van Dublin: vluchtelingen laten opvangen in het eerste land waar ze voet op EU-bodem zetten. In de praktijk betekent dat dat Duitsland de vluchtelingen die over land vanuit Oostenrijk komen niet meer moet toelaten. Grenzen dicht dus.

Volgens Merkels (L) kroonprinses Julia Klöckner (R) moeten critici van Merkels beleid 'gewoon hun muil houden'. Beeld ap
Volgens Merkels (L) kroonprinses Julia Klöckner (R) moeten critici van Merkels beleid 'gewoon hun muil houden'.Beeld ap

Verkiezingen

Terwijl de spanning binnen het CDU-CSU toeneemt, daalde de partij in een week tijd 2,5 procent in populariteit. Die procenten kwamen er bij de populistische Alternative für Deutschland bij. Dat is verontrustend met oog op de verkiezingen in drie deelstaten op 6 maart, onder andere in Rheinland-Pfalz waar kroonprinses Klöckner lijsttrekker is.

Temidden van het tumult deed Merkel woensdag een zoveelste oproep tot Europese samenwerking in het vluchtelingenvraagstuk. Ze preludeerde daarmee op de Europese top midden februari en kondigde aan dat haar regering daar met nieuwe voorstellen voor het oplossen van de vluchtelingencrisis over de brug zal komen. Merkels oproep kwam een paar uur nadat Oostenrijk als eerste EU-land een jaarlijks maximumaantal vluchtelingen had vastgelegd.

Europa reageert al maanden Oost-Indisch doof op Merkels oproepen. Dat zou haar binnenlands in de kaart kunnen spelen: hoe groter de weerstand uit Europa voor een gelijkmatige verdeling van vluchtelingen, hoe kleiner het gezichtsverlies dat Merkel leidt als ze haar koers de komende weken of maanden radicaal zal wijzigen. In dat geval is het op nationaal niveau oplossen van de vluchtelingencrisis immers de enige optie die overblijft.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden