Egyptenaren moeten wijken voor toeristische trekpleister

In het Egyptische Luxor wordt de laatste hand gelegd aan de bouw van een enorm openluchtmuseum langs de oude Sfinxroute, compleet met hotels, bars en een IMAX-theater. Daarmee moet het geld binnenstromen, hopen de ontwikkelaars. Duizenden voormalige bewoners van het gebied klagen dat ze onvoldoende worden gecompenseerd voor hun gedwongen verhuizing.

null Beeld null

'Op een ochtend kwam iemand van de regering ons vertellen dat we weg moesten', zegt Mohamed Said. 'Ze zeiden dat we ons compensatiegeld bij de bank konden ophalen. Toen we vroegen waar we met dit kleine bedrag aan een huis konden komen, zei de man: 'Hier in elk geval niet'.'

Said gooide zich op de dag van de sloop nog heldhaftig voor de grote sloophamers, maar het mocht niet baten. Aan het eind van de dag was er alleen nog een hoop gruis over van zijn huis met twee verdiepingen, dat zijn grootvader nog had gebouwd.

Tempels
Said, medewerker bij een souvenirwinkel, is een van de duizenden inwoners van Luxor die uit hun huis zijn gezet om plaats te maken voor een gigantisch openluchtmuseum waar een enorme verzameling van overblijfselen uit de Oudheid te bezichtigen zal zijn.

De kern van het plan is de blootlegging van de 2,7 kilometer lange Sfinxroute, de weg die de tempels in Luxor en Karnak met elkaar verbond. De oude processieweg werd gebouwd door farao Amenhotep III, bijna 3500 jaar geleden, en kreeg zijn huidige vorm onder Nectanebo I, in de vierde eeuw voor Christus.

Meer dan 1300 stenen sfinxen staan langs de geplaveide weg, die in de loop der eeuwen verdween onder slib, huizen, kerken, moskeeën en akkers.

Genereus
Zes jaar geleden begonnen de opgravingen onder leiding van Samir Farrag, een voormalige generaal die in deze contreien meer werd gevreesd dan de inmiddels afgezette president Moebarak zelf. Hij was tot april de gouverneur van Luxor en liet zich voorstaan op zijn militaire efficiëntie.

Farrag vertelde vorig jaar nog dat de regering een 'genereus' bedrag van 4 miljoen euro had bestemd als compensatie voor 800 families die hun huis waren kwijtgeraakt. 'We geven ze de keus: een nieuwe flat of 75.000 pond (9000 euro)', zei hij toen. 'De nieuwe flats komen op 200 meter afstand van hun oude huis.'

Voormalige bewoners betwisten de cijfers. Volgens sommigen zijn er meer dan zesduizend gebouwen gesloopt. 'Wij hebben maar de helft van het beloofde geld gekregen', zegt Mohamed Eid. 'Maar zelfs het tienvoudige was niet genoeg geweest voor een nieuw huis. We huren nu een flatje tot het geld op is. Wat we daarna doen, weet alleen God.'

Klein en afgelegen
Volgens Ahmed Elsayed, een souvenirverkoper, bevinden de compensatieflats zich niet dichtbij de oude woningen en zijn ze bovendien heel erg klein. Veel flats liggen in ver afgelegen districten zoals Nieuw Tiba, een armenwijk vijftien kilometer buiten Luxor. 'Er is geen openbaar vervoer, dus nu breng ik de nacht meestal door in het huis van mijn neef in het stadscentrum.'

Lokale activisten zeggen dat het project ruikt naar vriendjespolitiek en dat de regering de in beslag genomen, waardevolle grond heeft verpatst aan ontwikkelaars.

De autoriteiten benadrukken de enorme schatten die zijn opgegraven, zoals oude kapellen, een Romeinse wijnfabriek en 900 sfinxen. Die zouden veel toeristen trekken, geld opleveren en banen creëren voor de bevolking. Veel archeologen zijn echter kritisch. Ze beweren dat er in de haast tientallen historische gebouwen zijn vernield en wetenschappelijk onderzoek is genegeerd.

De Unesco, die veel geld in het project heeft gestoken, laakte het gebruik van bulldozers bij het opgraven van de sfinxen, en sommige medewerkers van de organisatie hebben hun ongenoegen geuit over het ontstaan van een soort Egyptisch Disneyland.

De bewoners van Luxor wachten wachten nu op de afronding van het project dat sinds de val van Moebarak stil ligt. Said Galal, een loodgieter die eerst tegen het project was, hoopt dat het nu snel wordt afgemaakt. 'De meeste mensen hier leven van toerisme. Wat de regering heeft gedaan was verkeerd, maar kan niet meer ongedaan worden gemaakt. We hopen maar dat er veel toeristen op af komen.'

Woningen worden gesloopt, bewoners worden nauwelijks gecompenseerd. Beeld null
Woningen worden gesloopt, bewoners worden nauwelijks gecompenseerd.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden