Egyptenaar Salem wil Elfstedentocht winnen

Je kunt een spekulaasje bij de koffie doen uit zo'n koektommeltje dat je hebt gespaard met DE-zegels. Je kunt aardappelen met groente, vlees en jus eten en je kunt alle onvervalste smartlappen - van 'Koffie, koffie lekker bakkie koffie' tot 'Tulpen uit Amsterdam' - uit je hoofd leren....

WIO JOUSTRA

Van onze verslaggever

Wio Joustra

HARLINGEN

Maar als je in het buitenland geboren bent, maakt dat je nog niet tot een Nederalander. Integreren, laat staan assimileren in de Nederlandse samenleving, is een nagenoeg onmogelijke opgave als je dat door het toeval van je geboorte hier te lande, niet hebt afgedwongen.

Tenzij. . .? Tenzij je de Elfstedentocht wint natuurlijk. Die barre tocht, waarin alle elementen zijn samengebald die de Nederlander in de loop der eeuwen als zijn vijand heeft leren beschouwen. En die daarom model staat voor de ultieme uitdaging van alle kwaliteiten die de Nederlander in zichzelf zo waardeert: moed, vastberadenheid, doorzettingsvermogen en een hoge mentale en fysieke pijngrens.

De onwaarschijnlijke allochtoon die een poging waagt om de moeder aller schaatstochten op zijn naam te brengen en daarme door het nieuwe land volledig geaccepteerd te worden als 'een van ons', is de Egyptenaar Adel Salem (28).

Negen jaar geleden verliet hij zijn geboortestad Caïro om in Engeland acteur te worden. Via België kwam hij in Amsterdam terecht waar hij zes jaar geleden toneelgroep De Sphinx oprichtte. Samen met accordeonist Josef Willems brengt hij als M. Ibrahim momenteel zijn theatersolo De elfstedentocht ten gehore in de elf Friese steden. Woensdagavond moedigden vijftig autochtonen en allochtonen hem aan in theater De Trebol in Harlingen.

'Klunen in spruitjesland', schreef de Leeuwarden Courant. De Elfstedentocht is het eerste deel van een trilogie. 'Op huwelijkse voorwaarden' en 'Oranje boven' zijn de veelzeggende titels van de beide andere delen. Over onbegrip en vooroordelen in een etnische samenleving. Niet uitsluitend van Nederlanders tegenover de rest. Buitenlanders kunnen er onderling ook wel wat van. Heeft Salem ondervonden en van horen zeggen.

'Suriname discrimineren Marokkanen omdat ze zich meer Nederlands voelen. Marokkanen discrimineren op hun beurt Egyptenaren. Antillianen zeggen tegen Turken: ''Wij zijn gevraagd hier te komen; jullie zijn gekomen om te werken.'' Laatst was er nog een Marokkaan die beweerde dat Nederland vol is. Zo iemand probeert te scoren bij de Nederlanders, maar waarschijnlijk voelt hij zich ook bedreigd door de komst van nog meer buitenlanders', zei hij in die krant.

Evert van Bentum als rolmodel voor de allochtoon. De Elfstedentocht is geen aanklacht tegen een volk dat zich zo graag als tolerant op de borst slaat. Het is ook geen treurzang op de mislukte multiraciale samenleving. Wel geeft het stuk een soms absurd, soms realistisch, soms humoristisch beeld van hoe het als allochtoon moet zijn om in Nederland te willen slagen. Ibrahim wil er bij horen, maar wordt steeds afgewezen. Zijn remedie: nog Nederlandser dan de Nederlanders worden.

Dat kan niet anders dan op een jammerlijke mislukking uitdraaien. Nog voor de grote dag daar is doemt het onverbiddelijke wak op. Maar Ibrahim 'gaat nog niet naar huis, nog lange niet'.

Salem is er dan, overigens meer als verteller dan als acteur, in ieder geval al in geslaagd de samenleving een spiegel voor te houden. Daarin zie je je als Nederlander soms glimlachen, dan weer heel treurig kijken en ook wel eens op beschamende wijze betrapt worden.

De Elfstedentocht, door toneelgroep De Sphinx. Nog in De Kaap in Stavoren (vanavond), De Koorenbeurs in Franeker (13) en de Klameare in Workum (14 okt).

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden