REPORTAGE

Egypte's cadeau aan de wereldgeschiedenis

Met een daverende militaire parade en een eindeloze zee vlaggen poogt Egypte donderdag een nieuw politiek en economisch tijdperk voor zichzelf te lanceren. F-16's met driekleurige rooksporen wisselen helikopters met Egyptische vlaggen af, boven staatshoofden, journalisten, een leger special forces en het glinsterende blauw van een nieuw Suez-kanaal. Egypte ziet het als een cadeau aan de wereldgeschiedenis. Want zo groots denkt president Abdel Fattah al-Sisi.

Gevechtsvliegtuigen scheren over het vernieuwde Suez-kanaal tijdens de ceremonie in Ismaïlia. Beeld epa
Gevechtsvliegtuigen scheren over het vernieuwde Suez-kanaal tijdens de ceremonie in Ismaïlia.Beeld epa

'Egypte is het centrum van de geschiedenis, bouwde een beschaving die boven de rest van de wereld uitrees', galmt de presentator boven het geschetter van de militaire trompetten uit. 'Vandaag herhaalt de geschiedenis zich en zal een nieuwe Egyptische zon opgaan om de wereld met haar stralen te bedekken. Wij laten zien dat we wonderen kunnen verrichten.'

Hij zei het, en hij deed het toch maar, is de boodschap. Volgens de nu al klassieke overlevering ontplofte president Abdel Fattah al-Sisi toen hem werd verteld dat een nieuw Suez-kanaal drie jaar zou duren. 'Drie?! Eén!', verordonneerde Egyptes nieuwe alleenheerser. En zo geschiedde.

Het hemelsblauwe water van niet één, maar twee Suez-kanalen glinstert de bezoekers nu tegemoet nabij het stadje Ismailia. Onder de brandende augustuszon rennen jonge Egyptische vrijwilligers in matrozenuniform heen en weer tussen tenten voor de media en landingsplaatsen voor de helikopters van de bobo's.

'Over de openingsceremonie van het originele Suez-kanaal werd honderd jaar later nog gepraat', zegt een van hen. 'Dit wordt even grandioos. Ik wil erbij zijn. Dit is goed voor Egypte, we hebben dit nodig.'

'Te optimistisch'

Hoe grandioos de opening ook mag zijn, het is onzeker hoezeer de Egyptische economie zal profiteren van het uitgebreide Suez-kanaal. De Suez Canal Authority voorspelt dat de uitbreiding zal zorgen voor een miljoen nieuwe banen, een stijging van de inkomsten van 5,5 miljard dollar in 2014 naar 13,5 miljard dollar (ruim 12 miljard euro) in 2023 en een verdubbeling van het aantal schepen dat dagelijks het kanaal bevaart.

Maar economen twijfelen. 'De toekomstverwachtingen van de regering lijken gebaseerd op onwaarschijnlijk optimistische aannames over de wereldhandel', schrijft het economisch onderzoeksbureau Capital Economics deze week. Volgens het bureau moet het wereldhandelsvolume de komende jaren groeien met 9 procent per jaar om de ramingen te laten uitkomen. Sinds de recessie van 2008 was het gemiddelde slechts 3 procent.

‘Er is 220 miljoen kubieke meter grond weggebaggerd.’ Lees hier het interview met de Nederlandse projectmananger Jaap Dekker.

Het nieuwe Suez-kanaal is geen geheel nieuw kanaal. Een nieuwe waterweg van 35 kilometer naast het bestaande kanaal maakt tweewegverkeer mogelijk langs het 192 kilometer lange traject. Een verbreding en verdieping van een 37 kilometer lang stuk elders staat grotere schepen toe. Kortere wachttijden, grotere schepen, voorlopig onveranderde tolgelden: rederijen verwelkomen het kanaal.

Maar vanuit de scheepswereld klinkt ook scepsis. 'Bij mijn weten bestond hiervoor geen nijpende behoefte', zegt Ralph Leszczynski, hoofd onderzoek van de Italiaanse rederij Banchero Costa. 'Het terugbrengen van wachttijden is niet echt een prioriteit op reizen die vaak langer dan een week duren. De prioriteit voor rederijen is het terugbrengen van kosten. Natuurlijk is het Suez-kanaal te verkiezen boven een tocht rond Afrika, maar het alternatief is er wel: er is een limiet aan hoezeer het Suez-kanaal in de toekomst de tarieven kan verhogen.' Bovendien hadden de 8,5 miljard dollar (7,8 miljard euro) volgens velen beter besteed kunnen worden. Aan lokale infrastructuur, woonruimte, gezondheidszorg en onderwijs - allemaal in buitengewoon slechte staat in Egypte.

President Abdel Fattah el-Sisi kijkt uit over het nieuwe Suez-kanaal. Beeld epa
President Abdel Fattah el-Sisi kijkt uit over het nieuwe Suez-kanaal.Beeld epa

Nationalisme

Maar dat mag de pret vandaag niet drukken; het gaat niet alleen om economie. Egyptenaren hebben met het nieuwe Suez-kanaal een tastbaar nationalistisch product van jewelste, een enorme opsteker na al die jaren van politieke onrust en economische teloorgang. 'Die feelgoodfactor kun je niet kwantificeren', zegt Angus Blair, investeringsanalist in Caïro. 'En ook voor de buitenwereld is dit een signaal: Egypte is in staat om beloften na te komen, het krijgt het in één jaar gedaan. Dat levert potentiële zaken op.'

En dus viert Egypte feest. Langs de wegen verkopen opportunisten Egyptische vlaggen aan een trots volk, zoals ze dat ook al deden tijdens eerdere momenten van nationale trots: de val van Mubarak, en de staatsgreep in 2013 waarbij Sisi Egyptes eerste gekozen president afzette - een democratisch hoogtepunt in de door Sisi herschreven geschiedenis.

Door het kanaal in een jaar te voltooien, haalde Sisi een buitengewoon ambitieuze deadline. Zijn voorganger Mohamed Morsi maakte zichzelf belachelijk met honderd onhaalbare beloften die hij in honderd dagen zou vervullen. Sisi hield zijn belofte door een beroep te doen op het Egyptische 'oranjegevoel' en riep de bevolking op staatsobligaties aan te schaffen voor de financiering van het kanaal. In no time had het regime zo de benodigde 8,5 miljard dollar bij elkaar.

null Beeld
Beeld

Ceremonie

Tegen het eind van de ceremonie staat Sisi dan ook trots achter de spreektafel in Ismailia en beschrijft op sonore toon de moeilijkheden die zijn land de afgelopen jaren heeft doorstaan. 'We moeten de hekken sluiten', zegt Sisi. 'Niemand kan Egypte kwaad doen zolang we verenigd zijn.' De woorden 'standvastigheid' en 'vaderlandsliefde' worden afgewisseld met 'kwaadaardig' en 'terrorisme' - de terminologie die is gereserveerd voor de inmiddels verboden Moslimbroederschap.

De afgelopen twee jaar heeft Sisi tienduizenden van hun aanhangers opgesloten. Honderden zijn ter dood veroordeeld. Vrijwel elke andere vorm van oppositie - liberaal, seculier - wordt met harde hand de kop ingedrukt. Mensenrechtenactivisten luiden de noodklok over martelingen en doden door politie- en legergeweld. Sisi's boodschap: verzet je en betaal de prijs; sluit je bij mij aan en deel in de vooruitgang. De afgelopen jaren heeft hij bewezen dat het eerste hem menens is; de komende jaren moet blijken of hij ook het tweede waarmaakt.

Tegen het eind van Sisi's speech galmt de misthoorn van het eerste containerschip op het nieuwe Suez-kanaal. De menigte ontsteekt kortstondig een gevleugelde leus: 'Hou je hoofd hoog, je bent een Egyptenaar!' Het was een slogan die gemunt werd tijdens de protesten tegen het regime van dictator Hosni Mubarak in 2011. Naast het nieuwe Suezkanaal in 2015, worden de woorden gerecycled in een nieuwe context, voor het regime van de nieuwe alleenheerser Abdel Fattah al-Sisi en diens grootse plannen voor de toekomst.

Een eerbetoon van de Egyptische luchtmacht. Beeld ap
Een eerbetoon van de Egyptische luchtmacht.Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden