Egypte dreigt af te koersen op een nieuwe ronde van geweld

Demonstranten zijn zondag in Caïro opnieuw de straat opgegaan om te protesteren tegen wat zij een 'dictatoriale machtsgreep' door president Mohammed Morsi noemen. Uit protest tegen zijn decreet dreigt de rechterlijke macht met een staking.

Protesten op het Tahrirplein in Caïro op zondag Beeld ap
Protesten op het Tahrirplein in Caïro op zondagBeeld ap

In Damanhour in de Nijldelta kwam een 15-jarige jongen om toen demonstranten het partijkantoor van de Moslimbroederschap bestormden. Er vielen daarbij circa veertig gewonden.

President Morsi ontsloeg vorige week donderdag procureur-generaal Abdel Meguid Mahmoud. Tegelijkertijd bepaalde hij per decreet dat zijn besluiten niet door de rechterlijke macht kunnen worden aangevochten, zolang de nieuwe grondwet niet van kracht is.

De Hoge Raad van de Rechterlijke Macht noemde het decreet aanvankelijk een 'aanval zonder weerga op de onafhankelijkeid van de rechters'. Zondag klonk de raad iets gematigder. Morsi zei dat hij vandaag met de rechters om de tafel zal gaan zitten.

Club van Rechters
De zogenoemde Club van Rechters, waarin vooral rechters zitten die door de verjaagde president Hosni Mubarak zijn benoemd, riep zaterdag niettemin op op tot een staking van de rechters. In Alexandrië en enkele andere steden zouden rechters al het werk hebben stilgelegd uit protest tegen de maatregelen van Morsi.

In het gebouw van het Opperste Gerechtshof kondigde Abdel Meguid Mahmoud tegenover een groep van juichende rechters aan dat hij zich niets zou aantrekken van het besluit van Morsi hem aan de kant te zetten. De rechters riepen om de 'val van het regime'. Daarmee herhaalden ze de leuze van de volksopstand tegen Mubarak vorig jaar, alleen is die nu tegen Morsi gericht.

Een groep oppositieleiders, die zichzelf het Nationale Reddingsfront noemt, kondigde aan dat zij niet bereid is de dialoog met Morsi aan te gaan zolang hij zijn omstreden decreet niet heeft ingetrokken. 'Er is geen ruimte voor dialoog als een dictator de meest repressieve en afstotelijke maatregelen oplegt en dan zegt: Eerlijk delen!', zei Mohamed El-Baradei, een van de bekendste oppositiefiguren in Egypte. Volgens El-Baradei vormt het decreet een bedreiging voor de toch al moeizame overgang van Egypte naar een democratie. Hij zei te vrezen voor een 'nieuwe ronde van geweld'.

Dictatoriale bevoegdheden
Morsi ontkent dat hij uit is op dictatoriale bevoegdheden. Volgens hem gaat het slechts om een tijdelijke maatregel. Het decreet was naar zijn zeggen nodig om te voorkomen dat de rechterlijke macht de grondwetgevende vergadering - die bezig is een nieuwe grondwet op te stellen - onwettig verklaart.

Eerder had het Opperste Constitutionele Hof het parlement en een eerdere constitutionele raad al naar huis gestuurd. Voordat Morsi zijn decreet uitvaardigde gingen er geruchten dat het Opperste Constitutionele Hof van plan was volgende week zondag de grondwetgevende commissie te ontbinden.

De rechterlijke macht zit vol mensen die door het verdreven regime benoemd zijn. Zij maken zich zorgen over de toenemende invloed van de islamisten op allerlei niveau's. Morsi was een van de leiders van de Moslimbroederschap.

De grondwetgevende assemblee had tot eind van dit jaar de tijd gekregen haar werk af te ronden, maar volgens de aanhangers van Morsi probeerden de niet-islamisten de zaak te traineren.

Zin doordrijven
Met zijn decreet geeft Morsi de assemblee twee maanden extra tijd om de ontwerpgrondwet te voltooien. Waarnemers vrezen dat de islamisten zich minder zullen aantrekken van de kritiek van de minderheid en vanaf nu hun zin zullen doordrijven. Dat zou afbreuk doen aan de geloofwaardigheid van de nieuwe grondwet.

Tegenstanders van Morsi hebben in Caïro opnieuw hun tenten opgeslagen op het Tahrirplein, dat ook het centrum vormde van de opstand tegen Mubarak. Voor dinsdag heeft de oppositie een massale demonstratie aangekondigd. Ook de Moslimbroederschap heeft zijn aanhangers opgeroepen dan de straat op te gaan. Gevreesd wordt dat het tot botsingen tussen de twee kampen zal komen.

De onrust heeft ook zijn weerslag op de Egyptische economie. Zondag daalden de koersen op de beurs van Caïro met ruim 10 procent, totdat de handel werd stilgelegd.


De belangrijkste maatregelen uit het decreet van president Morsi:

- Geen enkele wet of decreet van de president kan worden aangevochten door de rechter.

- De zittende procureur-generaal is de laan uitgestuurd. Zijn opvolger wordt door Morsi benoemd, voor een periode van vier jaar.

- Geen enkele rechtbank kan de grondwetgevende vergadering of het hogerhuis van het parlement ontbinden.

- President Morsi heeft de bevoegdheid alle maatregelen te nemen die nodig zijn om de revolutie, de nationale eenheid en de veiligheid van het land te waarborgen.

- Alle processen tegen leden van het oude bewind wegens geweld tegen demonstranten moeten worden overgedaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden