'Ego di Rupo' bokste zijn sprookje zelf voor elkaar

Van straatarme halfwees wordt Di Rupo straks de eerste Franstalige premier van België sinds 1974.

Het levensverhaal van Elio Di Rupo lijkt wel een sprookje. Van straatarme halfwees groeide hij uit tot een machtig politicus. Van bescheiden immigrantenzoon werkte hij zich op, binnenkort zelfs tot premier van België. Meer nog: tot de eerste Franstalige premier van België sinds 1974.


De charmante Waalse socialist benadrukt graag hoe deze carrière hem is overkomen. Een kwestie van toeval, van de juiste man op de juiste plaats op het juiste tijdstip. 'Mijn leven is een opeenvolging van bevoorrechte momenten', zei hij in een interview in 2008. 'Deze levensweg had ik nooit verwacht.'


De werkelijkheid is minder sprookjesachtig. Met toeval had Di Rupo's opkomst weinig te maken. Des te meer met een enorme werklust en ambitie, met een strenge discipline, en met een aan het maniakale grenzend perfectionisme. Franstalige journalisten in België bevestigen: 'Bij Di Rupo gebeurt niets toevallig.'


Als vicepremier, eind jaren negentig, jogt Di Rupo elke middag in het Brusselse Warandepark, ontmoetingsplaats van ambtenaren en politici. Daarna gaat hij te voet naar zijn favoriete lunchtent, onderweg zo veel mogelijk handen schuddend. Het is Di Rupo ten voeten uit: over alles is nagedacht.


Ook in zijn privéleven is de 60-jarige voorzitter van de Parti Socialiste (PS) gedisciplineerd. Hij drinkt amper alcohol, waakt streng over het aantal calorieën op zijn bord en gaat drie keer per week naar de sportschool. 15 minuten cardio, 15 minuten buikspieren, 15 minuten armspieren, 15 minuten beenspieren: het schema van een pietje precies.


Dat is niet altijd zo geweest. Als scholier was Elio Di Rupo 'even breed als groot', aldus zijn broer Franco. Hij moest het eerste jaar van de middelbare school drie keer overdoen.


De jonge Elio Di Rupo heeft het niet makkelijk. Zijn ouders emigreren in 1947 uit Italië naar Wallonië, en komen terecht in een aftands opvangkamp voor gastarbeiders. Als Elio, de jongste van zeven kinderen, één jaar oud is, komt zijn vader om in een verkeersongeluk.


Zonder inkomsten ziet zijn moeder zich gedwongen haar kinderen in een weeshuis onder te brengen. Alleen nakomertje Elio kan thuis blijven wonen, maar hij is door de gebeurtenissen behoorlijk getraumatiseerd.


Tot een leraar chemie hem opmerkt en aanmoedigt. 'Hij was de eerste die in me geloofde', zegt Di Rupo daarover. Hij begint harder te werken, gaat met een beurs chemie studeren aan de universiteit van Bergen (Mons), waar hij uiteindelijk met glans zal afstuderen en zelfs promoveren. Di Rupo's werk- en vechtlust zijn geboren.


Di Rupo krijgt een aanbieding van de gerenommeerde universiteit Berkeley, maar hij kiest - zoals hij het zelf verwoordt - voor zijn roeping. Hij wil de politiek in, de Parti Socialiste versterken, om anderen de kansen te geven die hij zelf heeft gekregen. Op zijn 31ste neemt hij deel aan de gemeentelijke verkiezingen in Bergen.


Di Rupo is populair en wordt achtereenvolgens wethouder, Kamerlid en Europees Parlementslid. Als jonge, goed opgeleide en homoseksuele (niet openlijk, maar niemand twijfelt eraan) immigrant botst hij regelmatig met de traditionelere PS'ers, maar hij gaat stug door.


In 1992 bemachtigt hij een ministerspost in de regionale, Franstalige regering. En dan helpt het toeval hem toch een handje. In 1993 breekt in België een enorm omkoopschandaal uit: de top van de PS raakt in diskrediet en de jonge garde moet de leiding overnemen. Di Rupo wordt op zijn 42ste vicepremier in de regering van premier Jean-Luc Dehaene, een regering die hij trots 'de regering Dehaene-Di Rupo' noemt.


Na het vicepremierschap wordt Di Rupo minister-president van Wallonië, partijvoorzitter van de PS en burgemeester van zijn woonplaats Bergen. In alle drie de functies voert hij een grote schoonmaak en een ambitieuze vernieuwing door.


Naar buiten toe komt Di Rupo al die jaren zachtaardig en gevoelig over. Maar achter de schermen, zo wordt verteld, is hij behoorlijk autoritair. Hij is een controlfreak, die precies weet wat hij wil. Zijn bijnamen binnen de PS luiden 'God', 'de keizer' en 'Ego Di Rupo'.


Die karaktertrek keert zich soms tegen hem. Als in 2007 een groot corruptieschandaal uitbreekt in Charleroi, blijkt de onder Di Rupo vernieuwde PS toch niet zo brandschoon. Di Rupo krijgt harde kritiek: hij heeft te veel macht naar zich toe getrokken, waardoor hij niet langer alles in de gaten kon houden. Hij moet meer delegeren.


Ook de tergend trage regeringsvorming - vandaag 533 dagen - wordt deels aan Di Rupo's behoefte aan controle geweten. In zijn poging om alle touwtjes in handen te houden, gedraagt hij zich volgens tegenstanders te veel als PS-voorzitter en te weinig als een neutrale staatsleider. Daar zal hij nu aan moeten werken, wil hij zijn sprookjescarrière eindigen met een happy end.


Gebrekkig nederlands

Di Rupo's zwakste punt is zijn gebrekkige kennis van het Nederlands. Ook op de persconferentie van gisteren beantwoordde de toekomstige premier van België de Nederlandstalige vragen hakkelend en stuntelend. Toch volgt Di Rupo al sinds begin jaren 2000 regelmatig Nederlandse lessen, met het idee dat hij ooit premier van België zou kunnen worden. Maar de chemicus heeft geen talenknobbel; zelfs zijn moedertaal Italiaans spreekt hij niet goed. Bovendien is hij door een ongeval met een airbag halfdoof geworden, wat het moeilijker maakt om een nieuwe taal te leren. Zijn 'airbag-Nederlands' maakt het echter niet makkelijker om als eerste Franstalige premier sinds 1974 het vertrouwen van de Vlamingen te winnen.

Zwartste bladzijde

De zwartste bladzijde in zijn carrière kende Di Rupo in november 1996, toen in twee Vlaamse kranten het nieuws verscheen dat de vicepremier verdacht werd van pedofilie. Het was het tijdperk-Dutroux en heel België viel over Di Rupo heen. De Waalse socialist outte zich als homoseksueel - in die tijd absoluut geen evidentie als politicus - maar hield staande dat hij niets onoorbaars had gedaan. Vier weken later verklaarde de rechtbank hem over de hele lijn onschuldig. De jonge homo die Di Rupo beschuldigd had, bleek een dwangmatige fantast. Di Rupo wil nog steeds achterhalen wie het nieuws van de valse beschuldiging toen heeft gelekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden