Effectiviteit Amerikaanse raketaanvallen nog onduidelijk; Clinton dreigt Irak met nieuwe acties

Met een beperkt bombardement op militaire installaties in Irak hebben de Verenigde Staten Saddam Hussein bestraft voor het schenden van de mensenrechten en het internationaal recht....

OSCAR GARSCHAGEN

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

Per fax, via CNN en via diplomatieke contacten in New York waarschuwden het Witte Huis en minister Christopher van Buitenlandse Zaken Irak gisteravond zijn troepen terug te trekken uit de Koerdische gebieden en de VN-resoluties te respecteren. Ultimatums werden niet gesteld. Bijna een etmaal na de beschieting met 27 kruisraketten, die vanaf de zijlijn werd bekritiseerd door Frankrijk, Rusland, Spanje en China, moest nog blijken hoe succesvol de operatie is geweest.

Met het verstrijken van de tijd liep in Washington de spanning opnieuw op. Luchtmachtgeneraal Joe Ralston noemde de bij daglicht uitgevoerde raketaanvallen 'effectief'. Maar concrete aanwijzingen dat de tankdivisies van de Republikeinse Garde zich terugtrokken naar hun posities ten zuiden van de 36ste breedtegraad bleven uit.

De Iraakse plaatsvervangend minister-president Tariq Aziz herhaalde dat deze divisies al sinds zondag op de terugtocht zijn, maar het Pentagon noch het Witte Huis kon dat, meer dan een half etmaal na de raketaanvallen, bevestigen.

Evenmin duidelijk was de omvang van de schade die de kruisraketten hebben aangericht aan Iraks militaire installaties. Volgens Irak zijn er bij de aanvallen vijf soldaten omgekomen en bleef de materiële schade beperkt. Bewolking en duisternis hinderden Amerikaanse verkenningsvliegtuigen bij het nemen van foto's. Het Pentagon waarschuwde voor overtrokken verwachtingen, omdat het aantal afgevuurde raketten klein was en de ervaring heeft geleerd dat Tomahawks hun doel niet altijd treffen.

In een tv-toespraak benadrukte president Clinton dinsdagochtend dat de Amerikaanse doelen 'beperkt maar duidelijk' waren. Het ging in de eerste plaats om bestraffing van de Iraakse overval op de Koerdische stad Irbil ('een daad van wreedheid, waarvoor een prijs betaald moest worden') en daarnaast om het beperken van Saddams mogelijkheden de buurlanden te bedreigen.

Met name doelde president Clinton op Koeweit en Saudi-Arabië. Minister van Defensie Perry legde uit dat de doelen waren uitgezocht in het zuiden van Irak omdat daar 'vitale Amerikaanse belangen in het geding zijn'. Hij doelde op de olievoorraden van Saudi-Arabië en Koeweit. Volgens Perry is Saddam Hussein voor deze landen een duidelijk en acuut gevaar.

De bescherming van deze landen is een strategisch belang van de VS. Om die reden wordt ook de zuidelijke no-flyzone uitgebreid van de 32ste tot de 33ste breedtegraad. Dit betekent dat Amerikaanse luchtpatrouilles Bagdad kunnen naderen tot een afstand van nog geen vijftig kilometer.

De Amerikaanse kruisraketten en bommenwerpers bleven ver uit de buurt van noordelijk Irak. Amerikaanse troepen in de regio bleven in hoogste staat van paraatheid.

Clinton liet doorschemeren niet verrast te zijn door de protesten en tegenwerping van Arabische landen, Rusland en Frankrijk. Maar, zei de president, 'het was onze verantwoordelijkheid in deze zaak de leiding te nemen, zoals dat historisch gezien wel vaker is gebeurd'.

Toch was het Witte Huis verrast door de opstelling van vooral Frankrijk, dat betrokken is bij de bescherming van de Koerden. Aan de Spaanse bezwaren werd geen aandacht besteed en erg onder de indruk van de Russische opstelling was in Washington niemand.

Clinton had maandag al een principebesluit genomen en gaf in de nacht van maandag op dinsdag vlak voordat hij naar bed ging opdracht de operatie uit te voeren. Enkele minuten later vuurden twee fregatten in de Perzische Golf en twee B-52-bommenwerpers in totaal 27 kruisraketten af.

Pagina 4: Arabische wereld reageert bezorgd en negatief Saddam Hussein heeft vrij spel in Ibril Pagina 5: Clinton hoopt weer snel op verkiezingstournee te kunnen

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden