Effectief schijt hebben aan het systeem

Als een dolle fietst Gerrie door een ogenschijnlijk rustige woonwijk. Mat in zijn nek, vlassnor, voetbalshirt. Scheldend op voorbijgangers, op één wiel over de verkeersdrempels. Hij stopt, half vallend, en begint met wilde armgebaren een onsamenhangend stoer verhaal tegen zijn vrienden van de plantsoendienst te vertellen. Een fractie later, perfect getimed, rijdt een knalgroene Opel Manta in volle vaart tegen hem aan. Rikkert - kettinkje, opgeschoren haar - stapt uit, bestudeert de voorkant van zijn auto en roept: 'Da's godverdomme m'n grill, kut!' Op maximaal volume pompt er happy hardcore uit de speakers. But you know you could never make me love you more.


Lachen. Zeker wanneer Gerrie verdwaasd opstaat, zijn duim opsteekt en met een stevige grimas zegt: 'Gaat keigoed hier.' Stripgeweld.


De New Kids zijn een succes. Via het internet bereikte de serie, bestaande uit sketches van drie minuten, vorig jaar september de televisiezender Comedy Central. Met Broodje Bakpao scoorden ze samen met een lid van rapformatie The Opposites een hit, gevolgd door het carnavalslied Groeten uit Brabant! Nu is er een film, New Kids Turbo, geregisseerd door Steffen Haars en Flip van der Kuil (beiden 30 jaar), met het zojuist beschreven fragment als openingsscène.


Ze heten Richard Batsbak, Gerrie van Boven, Rikkert Biemans, Robbie Schuurmans en Barrie Butsers. Het is white trash pur sang, maar ook een stel innemende sukkels met een goed hart. Ze houden van elkaar, van hun huisdieren, en vooral van hun Maaskantje, het dorp dat hen zoveel vrijheid geeft. Oké, ze martelen weliswaar zanger Jody Bernal in de hoop wat losgeld te verdienen, maar dat is, in de ogen van de makers althans, iets dat vast meer Nederlanders wilden doen toen zijn Que si, que no tien jaar geleden niet uit de ether was te branden. Stiekem, dan.


Het zijn geen primitieve, psychopathische hillbillies zoals je ze ziet in Amerikaanse films als Deliverance (1972) en The Texas Chainsaw Massacre (1974). Ook geen emoties opkroppende, eenzame loners. Verre van dat zelfs. De New Kids hebben niets te maken met Het Kwaad, maar zijn de perfecte verbeelding van het gevoel van onaangepastheid dat - weliswaar goed verborgen - leeft in ons allemaal.


Iedereen wil wel eens, ook al is het maar heel even, een Richard of Barrie zijn. Aan dat uitgangspunt ontlenen de New Kids hun kracht. Ze laten de boel niet zomaar de boel, ze hebben effectief schijt aan het systeem. Uit gemakzucht en rebellie, maar ook uit onvrede en onmacht. Economische crisis? Dan nemen ze het recht gewoon in eigen hand. Denken is doen. Simpel. Een wereld zonder nuances kan op een bioscoop- of televisiescherm verademend zijn.


In dat oprukkende onderbuikgevoel is zelfs een politiek statement te zien, al willen de makers daar zelf niets van weten. Ze trekken hun personages liever voortdurend in het absurde, laten als een deus ex machina kogels vliegen en auto's tegen dingen aanrijden, en lachen daar zelf het hardst om.


Maaskantje, het gehucht van 1600 inwoners onder de rook van Den Bosch waar de New Kids worden opgenomen, is ondertussen veranderd in een bedevaartsoord voor toeristen op zoek naar broodjes bakpao. En dat zijn sinds de serie door Comedy Central aan Duitsland en Zweden is verkocht niet alleen meer Nederlanders of Belgen. De Duitse nasynchronisatie, zo zeggen de makers zelf, werd overigens 'zo waardeloos mogelijk' uitgevoerd, in een mengeling van 'Brabants, Duits en Nederlands'. Het moet wel Brabants blijven. Het is immers de authenticiteit van de humor die werkt.


Met liefde kijken Haars en Van der Kuil met New Kids terug naar de Nederlandse jaren negentig, een tijd van gabbers, trainingspakken, Nike Air Max, Schultenbräu-bier en happy hardcore van DJ Paul Elstak. Een subcultuur waar beide makers in hun jeugd niet toe behoorden, maar van een afstandje naar keken. Die lanterfantende hangjongeren waren voor hen op dat moment de stoere jongens. Je kunt je in het algemeen afvragen waarom het uitgerekend de smakelijke pulp is die zo'n decennium overleeft, maar het duo ziet met New Kids geen detail over het hoofd - het concept was niet half zo geslaagd wanneer die herkenning zou ontbreken.


Nieuw is die fascinatie van Nederlandse filmmakers voor dergelijke knuffelaso's natuurlijk niet. Het begon waarschijnlijk in 1986 met Flodder van Dick Maas, over een familie asocialen die dankzij een resocialisatieproject in de fictieve kakwijk Zonnedael een luxe villa kreeg toebedeeld. Weliswaar wat meer op Amerikaanse leest geschoeid, maar ook het subversieve gedrag van de Flodders, en de reactie van hun omgeving, werkte op de lachspieren.


Interessant is daarnaast - uit dezelfde tijd - de VPRO-kinderserie Rembo & Rembo, niet onverwacht een persoonlijke favoriet van Haars en Van der Kuil, waarin onder meer de Familie Magdat optrad. Dochter Tampie haalde elke aflevering iets uit dat in geen enkel opvoedboekje voorkomt, maar desalniettemin door de presentatoren van het programma werd goedgekeurd. ('Een wc schoonmaken met een elektrische tandenborstel, mag dat?' - 'Ja, dat mag. Koop wel regelmatig nieuwe batterijtjes, anders merkt papa het.')


Lachen om asociaal gedrag wordt er met de paplepel ingegoten, zou je bijna zeggen.


Zelf maakten Haars en Van der Kuil aan het begin van hun carrière met De Pulpshow op Veronica een serie filmpjes met Jackass-achtige stunts, nog voor de beruchte Amerikaanse 'don't-try-this-at-home'-humor goed en wel was doorgebroken. En in het befaamde eerste seizoen van MTV's The Trip, reisde het tweetal in korte tijd en met weinig geld dwars door Europa. Daarbij werd een goedkoop geregeld nachtje in een duur hotel gevierd met het rondsmijten van meubilair. Achteraf rake voorstudies van de overtreffende trap die ze met New Kids brachten.


Het oogt zeldzaam lomp en recht toe recht aan, maar New Kids, met Turbo als voorlopig hoogtepunt, is onderdeel van een slim spel. Niet voor niets spelen de van oorsprong Brabantse cabaretiers Theo Maassen en Hans Teeuwen ('je bent ontslagen, kut') herkenbare typetjes in komische bijrollen. Regisseurs Haars en Van der Kuil zijn nu zelf de stoere jongens, maar ze houden hun publiek ook een spiegel voor. Ze weten op alle fronten wat ze doen. Vergelijk het met de Amsterdamse rapformatie De Jeugd van Tegenwoordig, hip en parodie op hipsters tegelijk, of hun Zuid-Afrikaanse equivalent Die Antwoord, de muzieksensatie van afgelopen zomer. Lekker lethargisch. We don't give a fuck. Maar wel precies zoals ze het zelf hebben bedacht.


Die schaamteloosheid is grappig omdat het breekt met het zogenaamd saaie sociale keurslijf waarin de toeschouwer zich dagelijks bevindt.


En de afkeurende blikken die de op stand levende bewoners van Zonnedael op de familie Flodder werpen of de kille politici die vanuit hun kantoor in Den Haag het Maaskantje liefst letterlijk van de kaart vegen, die zorgen ervoor dat we definitief kiezen voor de onaangepasten. Omdat zij wél durven zijn wie ze willen zijn.


Hetzelfde ging recent nog op voor de acht Hagenezen in de reallifesoap Oh Oh Cherso, of iets eerder voor de Tokkies, de 'echte' Flodders uit Amsterdam.


En mocht dit te dichtbij komen dan geldt nog altijd de regel: zo lang ze maar niet in mijn straat wonen. Of ze worden - zoals de Tokkies, die voor een uurtarief langskwamen op feesten en partijen - keurig ingekapseld in het establishment. Dan is het kijken even bevredigend als geruststellend.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden