Effect verplichte aanmelding in Zevenaar of Rijsbergen drie maal groter dan gedacht 'Zeven' asielzoekers overtreft verwachting

Zeventien asielzoekers, onder wie enkele kinderen, kijken naar het groepje witte mannen en vrouwen dat een kijkje komt nemen in de met rode kuipstoeltjes gevulde wachtruimte....

JOHN WANDERS

Van onze verslaggever

John Wanders

ZEVENAAR

Even verderop, in een andere wachtruimte, duikt een eenzame asielzoeker diep weg onder de klep van zijn baseballpet. Hij zit in het zaaltje voor de minder gelukkigen die te horen hebben gekregen dat ze Nederland uit moeten.

Het is maandagochtend en dus is het rustig in het Aanmeldcentrum (AC) Zevenaar. 'Dat komt omdat de vreemdelingendiensten niet doorverwijzen in het weekend', legt medewerker J. van der Hoeven uit.

In het AC-restaurant is er koffie met koek. Directeur H. Nawijn van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) van het ministerie van Justitie verhaalt er opgetogen over de effecten van de aanmeldcentra.

Er is nu drie maanden ervaring opgedaan met de twee aanmeldcentra in Rijsbergen en Zevenaar. De resultaten zijn boven verwachting. Het aantal asielzoekers dat gebruik maakt van de opvangvoorzieningen in de reguliere centra, is met 27 procent gedaald. Justitie hield aanvankelijk rekening met een daling van 9 procent, maar het effect van de nieuwe meldingsprocedure voor asielzoekers is drie maal zo krachtig als verondersteld.

Sinds half oktober 1994 geldt het principe dat elke vreemdeling die in Nederland asiel wil aanvragen, te verstaan krijgt dat hij dat uitsluitend kan doen in Rijsbergen of Zevenaar. Daar wordt binnen 24 uur een eerste beslissing genomen over de asielaanvraag. De volstrekt kansloze asielzoekers worden hier 'uitgezeefd'.

De medewerkers van de twee aanmeldcentra zagen de afgelopen drie maanden ruim tienduizend asielzoekers komen en gaan. Van hen mochten er 8400 naar een Onderzoeks- en opvangcentrum (OC); als ze ook daar met succes door de molen komen, mogen ze nog verder door naar een Asielzoekerscentrum (AZC). Zestienhonderd werden op straat of op de trein gezet, met het uitdrukkelijke verzoek het land te verlaten.

De aanmeldcentra werken niet alleen als 'zeef' - het aantal afwijzingen bedroeg tot nu toe 16 procent - er gaat ook een 'ontmoedigingseffect' uit van de centra: het percentage aanmeldingen daalde met 11.

Nawijn zegt geen idee te hebben waar de zestienhonderd vreemdelingen zijn gebleven die te horen hebben gekregen dat ze het land weer uit moeten. Een paar honderd zijn er volgens hem overgedragen aan de Rijkswacht en de Bundesgrenzschutz, en een enkeling werd in afwachting van de uitzetting opgesloten in een huis van bewaring. Het leeuwedeel vertrok met onbekende bestemming of werd door justitie eenvoudig op de trein gezet; het tot veilinghal verbouwde aanmeldcentrum ligt pal achter het station van Zevenaar.

'Het kan zijn dat ze in de illegaliteit verdwijnen', zegt Nawijn. 'Wat je wilt en hoe je ze wegstuurt, is niet aan ons ambtenaren, maar aan de politiek. Wij hebben de opdracht vreemdelingen met duidelijk ongegronde asielverzoeken terug te sturen en uit te sluiten van onze dure opvang. En dat gebeurt nu.'

Van de tien illegalen die worden aangetroffen door de vreemdelingendiensten, heeft er één ooit in Nederland een asielverzoek ingediend.

De verwachting is dat het aantal asielzoekers dat in de illegaliteit verdwijnt zal toenemen - als logisch uitvloeisel van het aangescherpte vreemdelingenbeleid.

Van de 55 duizend asielzoekers die vorig jaar naar Nederland kwamen, zijn er zevenduizend met onbekende bestemming vertrokken.

De uitvoerende ambtenaren van het AC-Zevenaar kijken met enige huiver naar de op handen zijnde wetgeving gericht op asielzoekers die via een veilig derde land naar Nederland zijn gekomen. 'Ik constateer dat het op dit moment goed draait', zegt Van der Hoeven.

De nieuwe wetgeving leidt mogelijk tot vertraging omdat er vrijwel zeker veel meer procedures zullen worden aangespannen.

De rechtshulpverleners in Zevenaar zijn nu niet ontevreden. Maar straks zullen ze van justitie eisen dat vreemdelingen die in Nederland geen asielaanvraag mogen indienen omdat ze via een veilig land zijn gereisd, elders wèl in de asielprocedure worden opgenomen.

T. van Lieshout, coördinator van de rechtshulpverlening in het AC-Zevenaar: 'Kan justitie die garantie niet zwart op wit geven, dan zullen we telkens weer bij de rechter om een voorlopige voorziening vragen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden