Effect sanctie vooral psychologisch

De nieuwe sancties van de Europese Unie zullen zeker schadelijk zijn voor Vladimir Poetin. Toch moeten de gevolgen ervan niet worden overdreven, wijst de geschiedenis uit.

AMSTERDAM - De aanscherping van de sancties zal de Russische economie forse schade kunnen berokkenen, maar dat hoeft geen politieke gevolgen te hebben. Handelsembargo's en sancties hebben in het verleden zelden tot regimeveranderingen geleid.


Vast staat dat de Russen aanzienlijk last krijgen van de sancties, zo zegt Louise van Schaik, expert buitenlandbeleid van Instituut Clingendael. 'Verwacht wordt dat het bruto binnenlands product van Rusland dit jaar 1,5 procent lager zal uitvallen. Voor 2015 is dat zelfs 4,8 procent. Maar helemaal goed is dat natuurlijk niet te voorzien. Eigenlijk zelfs helemaal niet. Het gaat vaak om het psychologische effect. Als investeerders zenuwachtig worden kunnen de gevolgen van zelfs beperkte sancties groot zijn.'


Tot nu toe waren de sancties vooral gericht op de kleine groep vertrouwelingen en bedrijven die nauwe banden hebben met Poetin. Niettemin zijn de koersen op de Russische aandelenbeurs al fors omlaag gegaan. De nieuwe sancties zijn vooral gericht tegen de oliesector en de wapenfabrikanten die bepaalde onderdelen niet meer kunnen krijgen. Daarnaast zullen banken die voor 50 procent of meer in handen van de staat zijn, geen kapitaal meer kunnen aantrekken in het Westen. Tot nu toe leenden ze daar 7 tot 8 miljard. Rusland heeft vooralsnog voldoende reserves - 160 miljard dollar aan deviezen - om dit op te vangen. Maar de banken zullen daarbij duurder uit zijn. Rusland verhoogde vorige week vrijdag opnieuw de rente tot 8 procent om de koersdaling van de roebel te stoppen. Ook na de invasie van de Krim werd de rente al twee keer verhoogd. Tot nu toe lijken de renteverhogingen vrucht af te werpen en is de koers redelijk stabiel gebleven. Duidelijk is dat Rusland nu op de rand van een recessie bungelt, maar dat geldt overigens ook voor veel van de Europese economieën.


Van Schaik acht de kans niet groot dat de sancties de positie van Poetin ondermijnen. Ten eerste zal Rusland mogelijk zelf tegensancties uitvaardigen die schade zullen hebben in West-Europa. 'Misschien is de handel van Nederland met Rusland nog beperkt. Maar die van Duitsland met Rusland is aanzienlijk. En daarom moet Nederland er rekening mee houden dat zij weer minder goederen kan afzetten in Duitsland.' Van Schaik noemt het sanctiepakket zwaar maar stelt dat het weinig zal helpen om de politieke koers van Poetin te veranderen. 'Het is vergelding. In het verleden hebben sancties vrijwel nooit tot echte resultaten geleid', aldus Van Schaik.


'Poetin heeft een lange termijnbeleid. Het beste wat Europa daar tegenover kan stellen is ook een lange termijnbeleid. Dat betekent dat Europa minder afhankelijk moet worden van de energie-import uit Rusland door de productie van duurzame energie. En Poetin kan ook worden getroffen door een Marshall Plan voor de Oekraïne en Moldavië. Dat zou hem woedend maken.' De VS en de EU zouden Rusland nog meer kunnen treffen met een volledige handelsembargo waarbij ook een verbod zou bestaan voor de import van olie en gas uit dat land. Maar dan zou Europa vooral zichzelf in de voet schieten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden