nieuws

Effect klimaatbeleid op portemonnee lijkt beperkt, maar het is allemaal nog onder voorbehoud

Op het eerste gezicht vallen de gevolgen van het klimaatbeleid voor de inkomens de komende jaren mee. Die vallen daardoor in 2030 waarschijnlijk 1,5 procent lager uit dan zonder het beleid het geval zou zijn. De laagste inkomens worden het hardst geraakt, de hoogste het minst. Maar dat kan in de loop der jaren door compenserende maatregelen door het kabinet worden verzacht of weggemasseerd.

Afgelopen zondag vond de Klimaatmars voor een eerlijk en ambitieus klimaatbeleid plaats in Amsterdam. Beeld Arie Kievit

Dat is de boodschap van het Centraal Planbureau dat de gevolgen van het klimaatbeleid heeft doorgerekend. Het gaat daarbij om de doorrekening van het bestaand beleid. De plannen uit het Klimaatakkoord van eind 2018 worden daarbij opgeteld. Als de effecten van het reeds bestaande beleid niet worden meegerekend, is het effect nog kleiner. 

Alleen op basis van het nieuwe beleid gaan de middeninkomens er 0,5 procent op achteruit in 2030. De laagste en de hoogste inkomens gaan er door de nieuwe maatregelen 0,3 procent op achteruit. Gepensioneerden worden relatief hard geraakt. De voorgestelde, nieuwe maatregelen kosten hen in 2030 volgens de berekeningen 0,5 procent aan inkomen. Voor werkenden en uitkeringsgerechtigden is dat 0,4 procent.

Veel slagen om de arm

Het CPB levert bij al die getallen wel een enorm voorbehoud: ‘De doorrekening is vooral bedoeld om een algemeen beeld te schetsen van de inkomenseffecten van het klimaat- en energiebeleid. Wat specifieke huishoudens hier uiteindelijk van gaan merken, hangt sterk af van individueel keuzegedrag en de mogelijkheden tot gedragsveranderingen.’ Het gaat dus om ramingen met veel slagen om de arm.

Zo vindt het CPB het ‘lastig in te schatten’ wie wanneer overstapt op elektrisch autorijden. Hogere inkomens kunnen zich makkelijker een elektrische auto veroorloven, maar voor lagere inkomens heeft overstappen een veel groter inkomensvoordeel. Zij gaan er dan 0,7 procent op vooruit, huishoudens met twee keer modaal maar 0,3 procent.

Daarnaast heeft het CPB van lang niet alle voorstellen uit het klimaatakkoord de inkomensgevolgen berekend. Beter gezegd: kunnen berekenen. Neem woningisolatie. Er is geen juridische verplichting om je woning te isoleren. ‘Veel hangt af van hoe, wanneer en voor welke wijken plannen worden ontwikkeld en hoe en waar de rekening voor de aanpassingen komt te liggen’, schrijft het CPB.

Het CPB heeft zich beperkt tot maatregelen die ‘voldoende concreet uitgewerkt en afdwingbaar zijn’ om de inkomensgevolgen te kunnen berekenen. Dat waren er 128.

Zo’n honderd voorstellen zijn nog te vaag. Dat betekent niet dat die voorstellen van tafel zijn. Wel dat die de komende tijd nog uitgewerkt worden en misschien beleid worden. Zo bezien is de doorrekening dus de neus van de kameel. Een deel van de gevolgen is nu zichtbaar, de rest moet nog komen.

1,5 procent inkomensachteruitgang

Met al die slagen om de arm komt het CPB toch met voorzichtige conclusies. Het bureau verwacht dat de mediaan, het middelpunt van alle huishoudens, er in 2030 door het klimaatbeleid (nieuw en bestaand) 1,3 procent minder op vooruit gaat dan zonder klimaatbeleid. Dat wordt iets erger door de afwenteling van klimaatkosten die bedrijven krijgen opgelegd. Dan daalt het mediane huishoudinkomen per saldo 1,7 procent. Maar omdat burgers hun gedrag aanpassen en andere producten kopen, wordt de inkomensachteruitgang voor het mediane huishouden beperkt tot 1,5 procent, verwacht het CPB. Dat is per jaar dus zo’n 0,125 procent. 

De gevolgen van het klimaatbeleid verschillen sterk voor inkomensgroepen. De laagste inkomens worden het hardst geraakt, de hoogste het minst. Door het totaal van klimaatmaatregelen, van bestaand en voorgesteld beleid, vallen de laagste inkomens – tot 24.500 bruto – in 2030 1,8 procent lager uit. Hoe hoger het huishoudinkomen, hoe lager de achteruitgang uitvalt. De huishoudens met de hoogste inkomens, 80 duizend euro en hoger, gaan er het minst op achteruit: 0,8 procent.

Dat alles dus onder voorbehoud. En dat voorbehoud werd woensdagmiddag nog versterkt toen premier Rutte aankondigde dat het kabinet werkt aan verlaging van de energierekening, hogere lasten voor bedrijven en een nieuw stelsel voor de autobelastingen- en subsidies. Dat kan alle cijfers weer veranderen.

Beeld Volkskrant Infographics

Kabinet gaat CO2-doelen met huidig Klimaatakkoord waarschijnlijk niet halen, meldt PBL

De in het Klimaatakkoord beoogde reductie van de CO2-uitstoot in 2030 wordt waarschijnlijk niet gehaald. Dat blijkt woensdag uit de langverwachte doorrekening van het Klimaatakkoord door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

Het klimaatakkoord hield de gemoederen bezig. Lees hier wat wij erover schreven.

Nu het akkoord is doorgerekend, is de vraag of de burger klaar is voor concrete  maatregelen. Het kiezerspanel van de Volkskrant twijfelt. ‘Wonderlijk dat mijn eerste levensbehoefte – warmte – zo zwaar belast wordt.’ 

Het Klimaatakkoord leunt stevig op biomassa om de CO2-doelstellingen te halen. Maar waar moet al die biomassa vandaan komen? Gaan we bossen kappen en natuurgebieden ombouwen tot koolzaadakkers?

Oud-minister Ed Nijpels (VVD) leidde de partijen die het Klimaatakkoord sloten. Nu krijgt hij kritiek van voor- én tegenstanders van klimaatmaatregelen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden