Eeuwenoude eikengroep blijkt maar 200 jaar jong

‘Nee, sorry, ze zijn geen duizend jaar oud.’ Boomdeskundige Jan den Ouden van Wageningen Universiteit staat in het midden van een heksenkring van eiken in bosgebied De Wilde Kamp bij Garderen....

De eiken, zo was de aanname, waren de uitlopers van steeds opnieuw omgehakte bomen. Hun wortels kwamen onder de grond uit in één en dezelfde moederschoot, de hakhoutstoof. De grootte van de groep deed vermoeden dat de ‘reuzeneik’, met een omvang van wel 35 meter, duizend, zo niet tweeduizend jaar oud zou kunnen zijn.

Den Ouden moet die illusie na uitgebreid DNA-onderzoek en het blootleggen van de wortels ruw verstoren. De bomen zijn wel klonen, maar anders dan gedacht niet ouder dan 150 tot 200 jaar. Nog erger: dat er in Nederland ergens duizendjarige eiken zouden kunnen voorkomen, lijkt hem hoogst onwaarschijnlijk.

Deze uitkomst, die woensdag werd gepresenteerd, mag dan voor het publiek teleurstellend zijn, het verhaal erachter is volgens Den Ouden en Theo Spek van de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten erg spannend. Het gaat om niet minder dan de geschiedenis van de Veluwe.

De eikencluster blijkt na DNA-onderzoek genetisch inderdaad een geheel te vormen. De anatomie van de jaarringen laat zien dat het gaat om afleggers, takken die op de grond terecht zijn gekomen, wortel schoten en uitgroeiden tot bomen.

Het vergde een heuse Crime Scene Investigation om achter de oorsprong van de cluster te komen. ‘Bij de eerste tak die we in de grond vonden, raakte ik euforisch’, zegt Den Ouden terwijl hij met zijn handen de grond losmaakt en the smoking gun blootlegt.

De eikenstruik is horizontaal gaan groeien, en niet vertikaal, door begrazing. Schapen hielden de struiken kort.

De eikenclusters staan niet, zoals gedacht, in oorspronkelijke hakbossen maar zijn uitgeschoten uit heidevelden nadat die niet meer kortgewiekt werden. Het zijn stille getuigen van een tijd (van 1500 tot 1900) dat de Veluwe een open en woest gebied was, waar 120 duizend schapen graasden.

Spek: ‘Zo barst de Veluwe van sporen van menselijke bewoning. Onder wat wij natuur noemen, liggen relieken verscholen uit allerlei perioden van menselijk ingrijpen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.