Eerste veroordeling in de Zwarte Pietendiscussie: man veroordeeld voor belediging anti-Zwarte Piet-betogers

Een 31-jarige man uit Lelystad is maandagmiddag vanwege groepsbelediging tot 40 uur werkstraf veroordeeld, waarvan 20 uur voorwaardelijk. Hij plaatste een racistische reactie onder een selfie van anti-Zwarte Piet-betogers op Facebook. Het is voor zover bekend de eerste veroordeling in de Zwarte Pietendiscussie.

Buttons van een anti-Zwarte Piet-demonstrant. Beeld anp

'Gewoon weer voor slaaf laten werken kunnen ze ook niet meer klagen is toch wat ze willen dat luie zweet eruit werken nikker daar ben je voor geboren', schreef de man.

De rechter, die de eis van de officier van justitie volgde, noemde de uitlatingen 'kwetsend en onnodig grievend voor een hele groep mensen'. Bovendien vormen ze 'geen zinnige bijdragen in de discussie over het Sinterklaasfeest'. Bij het opleggen van de straf hield de rechter rekening met uitspraken in vergelijkbare zaken, de verstreken tijd tussen de aangifte en de zitting, de spijt van de verdachte ('zo zit ik niet in elkaar', zei hij eerder), en zijn strafblad, dat op dit gebied blanco is.

'Een terechte veroordeling', zegt Willem Jebbink, advocaat van activisten Mitchell Esajas en Jerry Afriyie, die namens zichzelf en hun actiegroep Kick Out Zwarte Piet aangifte hadden gedaan. 'Sommige mensen vergeten nog weleens dat er een grens zit aan de vrijheid van meningsuiting. Zwarte Piet roept ontzettend veel emoties op. Iedereen mag daar verschillend over denken, maar dat uit je op een fatsoenlijke manier.'

Esajas had de selfie genomen in de bus met mededemonstranten, na een protest tijdens de Sinterklaasintocht van 2015 in Meppel. Toen het Nationaal Instituut Nederland Slavernijverleden en Erfenis de foto deelde, volgden 19 duizend reacties, waarvan een groot deel racistisch.

Esajas en Afriyie lazen alle reacties binnen twee maanden en legden de zeshonderd schokkendste voor aan Jebbink. 'Daar heb ik weer de meest heftige gevallen uitgeplukt, in de wetenschap dat het Openbaar Ministerie niet honderden personen zou kunnen vervolgen. Het was een werk waarvan ik soms onpasselijk werd.' Uiteindelijk is van vijftig reacties aangifte gedaan. Het OM vervolgt in totaal acht mensen. Het is nog niet bekend of en wanneer de andere zeven voor de rechter moeten verschijnen, aldus Jebbink.

Het is niet de eerste keer dat racistische drek via sociale media naar buiten komt. Voetballer Leroy Fer kreeg er in 2014 mee te maken, toen hij op Instagram en Facebook een selfie plaatste met veelal gekleurde ploeggenoten van het Nederlands elftal. Het leidde tot drie boetes van 360 euro. De rechter trad in mei van dit jaar harder op naar aanleiding van de stortvloed aan discriminerende teksten die Sylvana Simons over zich heen kreeg, nadat ze zich had aangesloten bij de politieke partij Denk. Twintig mensen werden daarvoor veroordeeld tot boetes en werkstraffen.

Pro-Zwarte Piet-demonstranten. Beeld anp

Lage drempel

Door de lage drempel van sociale media bestaat de kans op een groot aantal daders. Dit levert moeilijkheden voor het OM op, zegt Peter Rodrigues, hoogleraar immigratierecht aan de Universiteit Leiden. 'Wat doe je met een groot aantal verdachten? Vervolg je ze allemaal, vervolg je een deel?' Volgens Rodrigues reageert het OM 'adequaat' op deze ontwikkelingen. 'Zo hebben ze bij Sylvana Simons een groot aantal mensen gedagvaard, wat toch wel een zeker afschrikwekkend effect heeft gehad, al zal dat altijd per persoon verschillen.' Het is volgens Rodrigues voor het OM irrelevant of de uitlating op internet is gedaan. 'Online geldt hetzelfde als offline.'

Het vervolgen van een groot aantal mensen kost tijd, blijkt ook uit deze zitting, die bijna twee jaar na de aangifte plaatsvindt. De timing - ruim een week voor Pakjesavond - is toeval, bezweert de woordvoerder van het Openbaar Ministerie. Ook zei de Officier van Justitie tijdens de zitting expliciet geen stelling in te nemen in de Zwarte Pietendiscussie. De rechter sloot zich hierbij aan.

Esajas en Afriyie, die al jaren tegen Zwarte Piet strijden, zijn volgens Jabbink hoe dan ook 'blij' dat met deze veroordeling een signaal wordt afgegeven. Zij vinden het wel wrang, zegt Jabbink, dat de mensen die vervolgd worden volhouden dat Zwarte Piet niet racistisch is, maar zich vervolgens wel zo racistisch uiten. 'Mijn cliënten worden daardoor wel gevoed in hun idee dat er stevige racistische elementen in onze samenleving zitten.'


Zo verliep de Zwarte Pietendiscussie de laatste weken

Utrechtse politie onderzoekt vervolging Zwarte Pietenactiegroep na ongevraagd bezoek school
De Utrechtse politie onderzoekt of de Zwarte Pietenactiegroep afgelopen donderdag grenzen van het strafrecht heeft overschreden bij hun bezoek aan de Utrechtse basisschool De Cirkel.

De Zwarte Pietendiscussie is niet schadelijk, eerder gezond

Schrijver H.M. van den Brink (61) was zelf Zwarte Piet, maar veranderde van mening en is nu voorstander van de regenboog-Piet.

Zo wist het Friese anti-anti-Zwarte Piet-protest 'dat gedoe uit de Randstad' te weren
Op last van justitie was de oproep tot een blokkade verwijderd, maar de geest was al uit de fles. Hoe ruim honderd betogers tegen Zwarte Piet nooit aankwamen bij de Sinterklaasintocht in Dokkum.

Amsterdam krijgt volledig nieuwe Piet: 'Einde zwartepietendiscussie'
In Amsterdam krijgen de bijna 400 pieten een geheel nieuw uiterlijk. Met nieuwe felgekleurde pakken en pruiken van halflang, donkerbruin golvend haar, lijken de pieten voortaan op Spaanse edellieden uit de 16de eeuw. Wat schmink betreft houdt Amsterdam het bij roetvegen.

Welke Piet is waar te zien?
Sinterklaas 2017: er staat iets te gebeuren. Na jaren discussie over de figuur en vooral de kleur van Zwarte Piet, is het nu tijd om de knoop door te hakken. Bij de intochten, op televisie, op het pakpapier en in de winkels.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden