Eerste verkiezingsdebat: 'Even wennen dat de politiek niet altijd de oplossing heeft'

Samsom, Zijlstra, Pechtold, Buma, Roemer. The Usual Suspects. Geen van allen kandidaat-raadslid of -wethouder. Deze vijf fractieleiders mochten gisteravond met elkaar in debat in tv-programma Pauw & Witteman bij wijze van aftrap van de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen. Ze deden een poging het over de gemeenten te hebben, maar spraken vooral over zichzelf.

Roemer, Samsom en Zijlstra in tv-programma Pauw en Witteman.Beeld anp

Presentator Jeroen Pauw vatte het manco van het debat aan het eind treffend samen in diens afsluitende praatje: 'Volgens peilingen gaat 25 procent van de stemmen naar lokale partijen. Die zullen misschien af en toe ook nog wel eens ergens in beeld verschijnen.' Maar niet vanavond, deze avond mocht de kiezer, wiens interesse tanende is (volgens diezelfde peilingen gaat slechts 42 procent van het electoraat op 19 maart naar de stembus), naar een Haagse discussie kijken.

PvdA-leider Diederik Samsom.Beeld anp

We zagen de coalitiepartners, Halbe Zijlstra van de VVD en Diederik Samsom van de PvdA, die geen hapklare oplossingen te bieden hebben, maar wel staan voor hun moeilijke keuzes in crisistijd en 'daar niet voor weglopen'. Daarnaast stond de gedoogpartner, Alexander Pechtold van D66, die ook tekende voor de bezuinigingen van het kabinet, zijn verantwoordelijkheid neemt, maar wel de pijn verzachtte met geld voor onderwijs en minder bezuinigingen op de zorg. Dan het zoekende oppositielid, Sybrand Buma van het CDA, dat op net te veel punten de mening van de eerdere drie deelt om een stevig tegengeluid te laten horen. Tot slot de tegenpool, Emile Roemer van de SP, die alles 'sorry dat ik het zeg, écht flauwekul' vindt.

Haagse stokpaardjes
De heren spraken over werkloosheid, belastingen, zorg, woningnood en onderwijs. Tien minuten per thema en veel van die minuten gingen op aan de Haagse stokpaardjes. 'De overheid creëert geen banen', zei Zijlstra. 'Politici kunnen geen fabrieken openhouden', vulde Samsom aan. Wat ze wel kunnen is de overheidsfinanciën op orde brengen (Zijlstra) en perspectief bieden op scholing en begeleiding (Samsom). En hervormen, zei Pechtold: 'Flex minder flex en vast minder vast.' 'Flauwekul', zei Roemer. 'De mensen worden jaar in jaar uit in de portemonnee geraakt. U heeft de crisis versterkt.'

CDA-leider Sybrand Buma en SP-leider Emile Roemer.Beeld anp

'Het zijn raadsverkiezingen', waarschuwde Buma, om na een kort uitstapje langs ondernemers in Oldenzaal alsnog het kabinet te betichten van te hoge belastingen. De Haagse politici probeerden de gemeenten wel in de discussie te betrekken, maar konden niet anders dan over hun Haagse afspraken en beleid debatteren.

Een enkele keer werd een eigen raadslid of wethouder genoemd, bijvoorbeeld in de discussie over sociale woningbouw. '240.000 sociale huurwoningen in Amsterdam en toch wachtrijen van tien jaar door zestig jaar PvdA-woonbeleid', wierp Pechtold in. Nee, kies dan zijn Amsterdamse lijsttrekker Jan Paternotte die een deel van die woningen wil verkopen. Of Samsom die zijn Eindhovense wethouder Staf Depla promootte en diens goedkope zorg op maat, zoals straks alle gemeenten moeten gaan bieden. 'Het kan wel, maar dan moet je wel lokaal op de juiste partij stemmen.'

VVD-fractieleider Halbe Zijlstra en D66-leider Alexander Pechtold.Beeld anp

En de lokale kwesties?
Maar hoe gaan de lokale afdelingen nu echt om met gemeentekwesties? De kijker kwam het niet te weten. Problematiek van witte en zwarte scholen bijvoorbeeld. De vijf waren het eens: beter onderwijs, betere scholen, en de schoolkeuze blijft een recht van de ouders. Of zorgtaken die gemeenten moeten gaan uitvoeren tegen een kleiner budget. Hoe dan? Maatwerk, zeiden VVD, PvdA en D66. 'Met een bezuiniging van 1,2 miljard? Onmogelijk', zei Roemer. 'Ouderen, gehandicapten, thuiszorgmedewerkers, ze gaan allemaal gepakt worden.'

Het debat eindigde met de vraag: hoe komt het dat er zo weinig interesse is voor de raadsverkiezingen? Samsom: 'Veel mensen weten niet dat gemeenten straks gaan over werk, zorg en woningaanbod.' Buma: 'Mensen hebben ten onrechte het gevoel dat gemeenten nergens over gaan. De gemeente wordt juist de eerste overheid van mensen. Deze verkiezingen zijn belangrijker dan ooit.' Roemer daarentegen vond dat de politici eens naar zichzelf moesten kijken. Zijlstra concludeerde nog maar eens: 'Het is even wennen dat wij als politiek niet altijd de oplossing hebben.'

CDA-leider Sybrand Buma in debat met Zijlstra en Pechtold.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden