NieuwsCoronavaccin

Eerste vaccinaties woensdag al, vanaf april gehele bevolking aan de beurt

Niet aanstaande vrijdag, maar komende woensdag al krijgen in Nederland de eerste zorgmedewerkers hun coronavaccinatie. Zowel in ziekenhuizen als op de GGD-locatie in Veghel worden dan de eerste vaccins toegediend. Dat schrijft minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) maandag aan de Tweede Kamer.

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), op werkbezoek in Oss, waar vaccinaties tegen covid-19 liggen opgeslagen.  Beeld ANP
Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), op werkbezoek in Oss, waar vaccinaties tegen covid-19 liggen opgeslagen.Beeld ANP

Die wijziging is te danken aan de ziekenhuizen, die sterk hebben gelobbyd om hun zorgpersoneel op de acute afdelingen (spoedeisende hulp, ic, corona-afdelingen) zo snel mogelijk te mogen inenten. Toen zij een plan indienden waarmee zij aantoonden woensdag al met vaccineren te kunnen beginnen, en het RIVM daar positief over adviseerde, kon De Jonge weinig anders  dan daarmee akkoord gaan.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Hoofdpunten uit de nieuwe vaccinatiestrategie

Niet op vrijdag 8 januari, maar al woensdag 6 januari wordt in Nederland de eerste vaccinatieprik gezet: bij de GGD-priklocatie in Veghel en in een ziekenhuis.

* De minister laat onderzoeken of het Pfizer-vaccin wellicht toch kan worden ingezet in met name grote verpleeghuislocaties. Dan blijven er meer doses over van het Moderna-vaccin, dat hij aanvankelijk voor de verpleeghuisbewoners had gereserveerd. Die doses van Moderna kunnen dan de huisartsen verstrekken aan thuiswonende 60-plussers.

* De mobiele thuiswonende ouderen tussen de 60 en 75 jaar oud, ongeveer 3 miljoen personen, kunnen, na de zorgmedewerkers, in de 25 GGD-vaccinatielocaties  een prik met het Pfizer-vaccin komen halen.

* De thuiswonende 75-plussers en de niet mobiele ouderen kunnen voor hun Moderna-vaccinatie terecht bij de huisarts. En ook de huisartsen zelf komen in aanmerking voor een Moderna-prik. Als dit vaccin wordt geleverd, want leveringsdata zijn nog onzeker.

* Ook de patiënten in de GGZ-instellingen en hun zorgverleners, bij elkaar 85 duizend personen, mogen een stapje vooruit zetten in de vaccinatieroute.

* Het Europees Geneesmiddelenbureau buigt zich deze week ook over de data van AstraZeneca. Van de goedkeuring van dit vaccin hangt veel af. Als alles soepel loopt, kan de laatste groep in de rij – de gezonde mensen tussen de 18 en 60 jaar, zo’n 6 miljoen personen – vanaf april/mei worden gevaccineerd.

In de eerste week draaien de 25 GGD-vaccinatielocaties nog een beetje warm, met ongeveer 300 vaccinaties per dag. Vanaf 18 januari draaien ze op volle kracht en kunnen ze per week maximaal 66 duizend zorgmedewerkers een prik toedienen.

In zijn Kamerbrief heeft De Jonge maandag meer nieuwe elementen uit de vaccinatiestrategie bekendgemaakt, die er uiteindelijk toe moet leiden dat voor eind september elke Nederlander de kans moet hebben gekregen zich te laten inenten.

De belangrijkste wijziging is dat thuiswonende ouderen tussen de 60 en 75 jaar niet door de huisartsen zullen worden ingeënt, maar door de GGD’s. Ook zij zullen dus naar de vaccinatiestraten moeten, waarschijnlijk vanaf maart. Ook de overige zorgmedewerkers en de thuiswonende 75-plussers (die wel hun vaccinatie van de huisartsen krijgen ) zijn in maart aan de beurt.

Routekaart

Het nieuwe plan moet de weg wijzen op de onoverzichtelijke routekaart die de vaccinatiestrategie de afgelopen weken is geworden. Wat begon met de duidelijke hoofdweg ‘kwetsbaarste ouderen eerst’ ging over in de wat ingewikkelder route ‘ringbescherming’, door het personeel in de ouderen- en gehandicaptenzorg voorrang te geven. Daar kwam dit weekeinde onder grote druk opeens een ‘zijpad’ bij: ook het acutezorgpersoneel in de ziekenhuizen mocht vooraan in de rij.

Waarop ook de huisartsen een bocht meenden te mogen afsnijden. En de agenten dat ook eisten. En de leraren. En de boa’s. ‘Dat krijg je als je afwijkt van de afgesproken lijn’, zegt Conny Helder, bestuurder bij ouderenzorgorganisatie Actiz. ‘Het vaccin ligt daar en mensen vragen zich af: waarom beginnen we nog niet.’

Een snelle vaccinatiestart is ook daarom belangrijk, zegt André Knottnerus, oud-voorzitter van de Gezondheidsraad en de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR). ‘Hoe langer het wachten duurt, hoe meer mensen zich achtergesteld voelen.’

De leraren, politiemensen en boa’s krijgen overigens geen voorrang. Wat vooral opvalt uit de Kamerbrief,  is dat minister De Jonge zich nu wél wendbaar wil tonen in de telkens veranderende situatie, waarin bijvoorbeeld een extra besmettelijke variant van het coronavirus is opgedoken en waarin het onduidelijk blijft wanneer en in welke hoeveelheden de vaccins worden geleverd.

De bewindsman geeft, een dag voor het Kamerdebat van dinsdag, voor het eerst toe: ‘We zijn onvoldoende wendbaar gebleken.’  Omdat De Jonge te lang vasthield aan de Nederlandse strategie voor de griepprik, begint Nederland nu als laatste Europese land met vaccineren. Dat wordt hem nagedragen. De Jonge wil nu laten zien dat hij kan inspelen op bijvoorbeeld de toegenomen druk op de ziekenhuizen.

Discussie

Maar die wendbaarheid leidt dus ook tot discussie over de volgorde waarin de diverse groepen moeten worden gevaccineerd. Het is als die mop over de Belgische bus, zegt Ernst Klunder, bestuurslid bij gehandicaptenzorgorganisatie ’s Heeren Loo. ‘Waarom is die twaalf meter breed en drie meter lang. Omdat iedereen voorin wil zitten.’ Hoe begrijpelijk de wensen van de andere zorgpartijen ook, schrijft de organisatie, ‘laten we voorkomen dat de ons beloofde planning moet worden opgeschoven. Dat gaat veel mensen met een beperking en de medewerkers die er iedere dag voor ze zijn, hard raken.’

Dit onderlinge gevoel van competitie en achtergesteldheid is schadelijk voor het vaccinatiebeleid, denkt oud-Gezondheidsraadvoorzitter Knottnerus. ‘Dit hadden de partijen van tevoren moeten voorzien en afspreken. We moeten nu zo snel mogelijk van competitie en de lobby af.’ Dat is ook van belang van het publieke vertrouwen in het proces, denkt Knottnerus. ‘Dat het publiek niet denkt: zij komen er onderling niet eens uit, hoe kan ik dan afhankelijk van ze zijn?’

Tegelijkertijd is het juist verstandig om nu verschillende groepen gelijktijdig te gaan vaccineren, vindt hij. Dat leidt tot saamhorigheid, ‘en het betekent dat alle partijen nu ervaring in de praktijk opdoen met vaccineren, met de systemen en met de verschillende vaccins.’

Dat is belangrijk, omdat het goed mogelijk is dat de hoeveelheden vaccins die straks beschikbaar komen wel eens groter zouden kunnen zijn dan nu nog de planning is. Farmaceuten hebben er baat bij – zeker nu er concurrentie ontstaat – zo snel mogelijk hun productie op te schroeven. De Europese Commissie is bijvoorbeeld al in gesprek met Pfizer om nog extra voorraden aan te kopen, boven de al afgesproken 300 miljoen doses. Knottnerus: ‘Mocht het zo zijn dat er meevallers komen, dan is het belangrijk dat je al hebt geoefend, zodat er zich niet over een paar maanden nieuwe hobbels op de route vormen.’

null Beeld
null Beeld
null Beeld

Wie mag wanneer een prik? Zes vragen over de komende vaccinatiegolf
Zorgmedewerkers van de verpleeghuizen vormen – naast hun collega’s in de acute ziekenhuiszorg die afgelopen weekeinde voorrang hebben gekregen – de eerste groep die in Nederland in aanmerking komt voor een vaccinatie.

Dit gebeurt er in jouw lijf als de prik is gezet
De eerste coronavaccins zijn gebaseerd op een sciencefictionachtige techniek waaraan wetenschappers tientallen jaren sleutelden. Hoe werkt die techniek, en wat gebeurt er precies in het lichaam zodra het vaccin is ingespoten?

In Assen zijn ze er helemaal klaar voor, en het maakt niet uit wie ze het eerst prikken
Terwijl beroepsgroepen dringen om vaccinatievoorrang, maken ze zich in het uit de grond gestampte XL test- en vaccinatiecentrum in Assen drukker om de plek van de vuilnisbak. ‘Prikken is prikken, het maakt ons niet uit wie.’

Nederland traag? Ook in andere EU-landen is er onvrede over het tempo van de coronavaccinaties
Als allerlaatste EU-land start Nederland komende week met het vaccineren van de bevolking tegen corona. Volgens CDA-minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) zou elders vooral symbolisch worden geprikt. Dat klopt niet. Toch is er ook onvrede in de buurlanden. Een overzicht.

Zo raakte Nederland achterop bij het vaccineren
‘Zorgvuldigheid’. Dat is het argument van Hugo de Jonge waarom Nederland pas weken later dan Duitsland begint met vaccineren. Een reconstructie van de Volkskrant toont een ander beeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden