eerste prik

Eerste vaccinatie in Nederland is een historisch moment: de spuiten gaan naar het museum

De eerste injectie was vooral bedoeld als een persmoment.  Beeld ANP
De eerste injectie was vooral bedoeld als een persmoment.Beeld ANP

Aan Sanna Elkadiri zelf was het historische moment bijna voorbijgegaan: de inmiddels bekende 39-jarige verpleeghuismedewerker had op woensdagochtend 6 januari nauwelijks door dat de naald in haar arm was gezet en de vaccinvloeistof van Pfizer al was geïnjecteerd.

‘Ik dacht: moet het nog beginnen? Maar toen was het al voorbij’, vertelt Elkadiri naderhand. ‘Ik had zenuwen door al die pers die stond toe te kijken, van de vaccinatie heb ik niets gevoeld.’

De eerste vaccinatie van Nederland vond op woensdag 6 januari plaats in een hal op een industrieterrein in Veghel. Hier heeft de GGD Hart van Brabant razendsnel een vaccinatielocatie uit de grond gestampt. De vrijdag daarop begonnen ook de GGD’s in Houten en Rotterdam met vaccineren. Vanaf 15 januari zijn alle 25 GGD’s in touw met het inenten van de eerste groep in de Nederlandse vaccinatieroute: de medewerkers in de verpleeghuiszorg.

Sinds maandag 4 januari zijn de landelijke telefoonlijnen open, al ruim 60 duizend zorgmedewerkers hadden meteen een afspraak gemaakt. Het duurt nog zeker een half jaar voor alle volwassen Nederlanders de twee benodigde prikken aangeboden hebben gekregen. Na het zorgpersoneel zijn ouderen en kwetsbare groepen aan de beurt, en als laatste de ‘gezonde’ 18 tot 60-jarigen.

Kiplekker

Vanachter afschermlinten filmt een reeks camera’s van nationale en internationale media hoe GGD-verpleegkundige Wies Koenen (37) rond kwart voor negen ’s ochtends vakkundig haar spuit zet in de bovenarm van Alkadiri. Die loopt daarna met ferme passen naar de rustruimte, waar, volgens RIVM-protocol, alle gevaccineerden een kwartiertje rust moeten nemen, vanwege mogelijke bijwerkingen. Daarna plaatst de GGD-verpleegkundige bij nog drie andere verpleeghuiszorgwerknemers de naald in de arm.

De eerste coronagevaccineerden van Nederland voelen zich kiplekker na de prikken, laten ze alle vier na de rustperiode weten. ‘Het is heel bijzonder om een van de eersten te zijn’, zegt verzorgende Lucas van der Kallen (26). Zorgteamcoach Linda van den Hurk (47) straalt. Met veel werknemers in de verpleeghuiszorg heeft zij van dichtbij ervaren hoe verwoestend corona is voor juist deze kwetsbare ouderen. ‘Laat dit het begin zijn om ons normale leven terug te krijgen.’

Met hun vaccinatie voor de camera hopen ze zo veel mogelijk collega’s over de streep te trekken. ‘Binnen mijn team is de animo hoog’, zegt Van der Kallen. Van den Hurk: ‘Ik hoop dat mensen die opkijken tegen de prik nu zien hoe zeer het meevalt.’ Elkadiri, zegt, terwijl ze zich inmiddels haast geroutineerd langs de rij camera's beweegt: ‘Ik heb ook weleens getwijfeld vooraf, maar dit voelt als een verplichting om onze cliënten te beschermen.’

Bij de GGD Hart van Brabant moesten ze even slikken toen ze op het laatste moment hoorden dat de Eerste Prik twee dagen eerder moest plaatsvinden dan gepland. Deze woensdag begint namelijk ook het vaccineren van 30 duizend medewerkers in de acute ziekenhuiszorg. Die hadden afgelopen weekend van coronaminister Hugo de Jonge voorrang gekregen in de vaccinatiestrategie.

‘We hadden deze hal net voor de Kerst gehuurd’, vertelt directeur Thérèse Claassen van GGD Hart van Brabant. ‘Maar we schrokken er niet van. We werken samen met mensen uit de evenementenbranche. Die zijn gewend met een dergelijke snelheid een locatie in te richten.’

Opgeluchte minister

Dus staan er nu in de weinig sfeervolle hal twaalf vaccinatieloketten, van elkaar gescheiden met prefabschotten. Elk met een tafel, een laptop, een printer en een stoel.

‘Dit is persmoment’, zegt Claassen. ‘En ook een feestelijk gebeuren om te markeren dat het vaccineren is begonnen. Maar daarna gaan we echt van start.’ Na een grondige ontsmetting van de locatie volgden woensdag nog dertig vaccinaties. Vanaf donderdag zijn dat er beduidend meer.

Minister Hugo de Jonge spreekt deze ochtend van 'een waanzinnig moment.’ Het wordt hem nagedragen dat Nederland als laatste Europese land begint met vaccineren. ‘Dit is het begin van het einde van deze crisis, al gaat die nog wel even duren’, zegt hij zichtbaar opgelucht.

‘Een mooi moment’, vindt ook Marc Kaptein, medisch directeur van Pfizer Nederland. Tevreden kijkt hij toe hoe zijn vaccin nu voor het eerst ook in Nederland wordt gebruikt. De farmaceut is druk bezig de productie te vergroten, vertelt Kaptein, met onder meer de opening van nieuwe fabrieken.

Ook bekijkt Pfizer of het mogelijk is de vaccins in kleinere verpakkingen te leveren. Mogelijk lukt dat al voor de zomer, zegt Kaptein. Want juist door de manier van verpakken in dozen met zo’n duizend doses, was het vaccin aanvankelijk moeilijk in te passen in de op kleinschaligheid ingerichte Nederlandse infrastructuur.

Die problemen lijken nu even vergeten. Projectleider vaccinatie Marieke Tetteroo van GGD Hart van Brabant pronkt met de gele afvalbak waarin de vier eerste gebruikte vaccinatiespuiten zitten. Een historisch object, zegt ze. ‘Deze gaat naar het Museum Boerhaave.’

Europa keurt ook coronavaccin van Moderna goed
Na het coronavaccin van Pfizer heeft het Europees Medicijnagentschap (EMA) nu ook het coronavaccin van het Amerikaanse bedrijf Moderna goedgekeurd voor gebruik.

Hoe snel zal alles nu weer bij het oude zijn?
Nu woensdag ook in Nederland het eerste vaccin wordt toegediend, kan het nooit lang meer duren voordat alles weer bij het oude is. Of niet? Experts maken zich op voor een moeizame tussenfase. Een vooruitblik in vier delen.

Wat staat ons nu te wachten?
De eerste prik is gezet. Wat staat ons nu te wachten? En krijgen we na inenting onze oude vrijheid terug? Zeven vragen en antwoorden over de start van de vaccinatiecampagne.

Wanneer bent u aan de beurt?
Eerder deze week presenteerde het ministerie van Volksgezondheid het vaccinatieplan. Zoek hier op wanneer u aan de beurt bent om een prik te halen.

Hoe werkt het vaccin, en wat gebeurt er in uw lichaam?
De eerste coronavaccins zijn gebaseerd op een sciencefictionachtige techniek waaraan wetenschappers tientallen jaren sleutelden. Zo werkt het.

Waarom is Nederland zo laat begonnen met vaccineren?
‘Zorgvuldigheid’. Dat is het argument van Hugo de Jonge waarom Nederland pas weken later dan Duitsland begint met vaccineren. Een reconstructie van de Volkskrant toont een ander beeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden