Eerste staatsbezoek aan Frankrijk in 25 jaar

Voor het eerst in 25 jaar legt het Nederlandse staatshoofd weer een staatsbezoek af aan Frankrijk. De Volkskrant sprak een Nederlandse kenner van Frankrijk en een Franse kenner van Nederland over de vraag: had Frankrijk niet een monarchie moeten zijn en Nederland een Republiek? Wat deze twee landen van elkaar kunnen leren.

Koning Willem-Alexander wordt donderdag ontvangen door de Franse president Hollande.Beeld anp

Henk Wesseling (78)

Frankrijkkenner en emeritus hoogleraar geschiedenis. In 1993 studeerde Willem-Alexander in Leiden bij hem af. Auteur van Vele ideeën over Frankrijk.

Henk WesselingBeeld Merlijn Doomernik

Wat is de betekenis van dit staatsbezoek?

'Een staatsbezoek is een uiting van vertrouwen, van het verlangen vriendschappelijk en coöperatief met elkaar om te gaan. Het stimuleert de wederzijdse contacten. Tegenwoordig wordt er ten onrechte nogal eens sceptisch over gedaan. Door het zo nadrukkelijk te koppelen aan handel en economie roep je dat ook wel een beetje over jezelf af. Maar het past bij deze koning. Koningin Beatrix hield daar niet van. 'Ik ben geen kaasmeisje', zei ze dan.'

Hoe kijken Fransen en Nederlanders naar elkaar?

'Fransen denken bijna nooit aan Nederland. Als ze het wel doen, zijn ze positief. Wij denken wel veel aan Frankrijk, al is het maar als vakantieland. Het is het land waar het leven goed is. Maar wij houden niet van de Fransen; het sentiment: 'jammer dat er Fransen wonen'. We hebben nog liever dat de Duitsers de baas zijn dan de Fransen. Engelsen kunnen al helemaal geen kwaad doen.'

Begrijpen Fransen en Nederlanders elkaar?

'We hebben wat gedoe gehad over drugs, verder zijn de Frans-Nederlandse betrekkingen heel goed. Fransen vinden het weleens vervelend dat wij een stijf volkje zijn. We zijn harde onderhandelaars, dat is ook lastig.

'Ik ben benieuwd naar het Frans van de koning. Als student was hij nog niet zo bedreven in de taal. Mijn jongste zoon ook niet, terwijl hij bij Danone in Parijs werkt. Laatst zei ik het tegen hem: 'Ik vind je Frans helemaal niet goed.' Hij zei: 'Ik heb nog nooit Frans gesproken.' Kunt u nagaan, op het hoofdkantoor van een Frans bedrijf spreken ze Engels.'

Frankrijk is een monarchie met een gekozen president, Nederland een gekroonde republiek. Eens of oneens?

'Dat is een bekende uitdrukking. Als je ziet welke macht en status dat presidentschap heeft, zit er veel waars in. Sinds De Gaulle dan, hè, vroeger was het minder en had de president nauwelijks betekenis. Nu is de stijl monarchaal. Vergelijk dat eens met Nederland. Als de marine de Groene Draeck een beetje opknapt, is dat al een hele pagina in de krant.

'Maar de Fransen verlangen niet terug naar de monarchie. Ze zijn een republiek en ik heb de indruk dat het stelsel duurzaam is. De termijn van het presidentschap is van zeven naar vijf jaar gebracht en dat is verstandig.'

U was adviseur bij het vorige staatsbezoek, dat van koningin Beatrix aan president Mitterrand in 1991. Wat adviseerde u?

'Is dat alweer 25 jaar geleden? Het was bijzonder deel uit te maken van het gevolg van het staatshoofd, mee te vliegen in het regeringsvliegtuig en bij de grens te worden verwelkomd door Franse straaljagers. We sliepen in het Élysée. Daar kun je als jongeman alleen maar van dromen.

'President Mitterrand was erg gecharmeerd van koningin Beatrix. Nu was hij gecharmeerd van wel meer vrouwen, op Thatcher was hij geloof ik zelfs verliefd. Toch, je kon het aan alles merken. Bij de contraprestatie, vast onderdeel van een staatsbezoek, bood Nederland oesters aan. Een paar duizend oesters, door Zeeuwse vrouwen in klederdracht. Dat maakte indruk, Mitterrand verslond de een na de ander. Hij kwam naar Gare Montparnasse om afscheid te nemen toen we met de tgv naar Nantes gingen.

'Ik heb adviezen gegeven over de inhoud van het programma, zoals het onderdeel met lezingen door Ernst Kossmann en Georges Duby, een historicus uit de Annales-school. Ja, dat was een bijzondere ervaring.'

Christophe de Voogd (58)

Nederlandkenner, doceert geschiedenis van politieke ideeën in Parijs. De oud-directeur van Maison Descartes woonde twaalf jaar in Nederland. Schreef een Histoire des Pays-Bas.

Christophe de VoogdBeeld Julien Chatelin

Wat is de betekenis van dit staatsbezoek?

'Een staatsbezoek is iets protocollairs. Het heeft een symbolische functie die heel nuttig kan zijn, en vestigt ook de aandacht op een land. In Frankrijk praat men niet alle dagen over Nederland. Nu heeft Paris Match al over het staatsbezoek geschreven. Dat heeft ook met Máxima te maken. Ze is al een beetje een icoon, maar dit staatsbezoek zal haar doorbraak worden. Paris Match is enorm groot, het is het blad dat iedereen bij de kapper leest.'

Hoe zien Fransen Nederland?

'De Fransen zijn in het algemeen op zichzelf gericht, zeker in een tijd van economische crisis en politieke problemen. Verder hebben ze een tamelijk positief beeld van Nederland. Mijn studenten zijn dol op Amsterdam. Voor Fransen staat Nederland een beetje gelijk aan Amsterdam.'

Begrijpen Nederlanders en Fransen elkaar?

'Nederlanders zeggen vaak dat de Franse samenleving hiërarchisch en gesloten is. Dat is veel minder waar dan vroeger. Het is vooral een probleem van de taal. De Fransen praten geen Nederlands, de Nederlanders praten geen Frans meer. De Franse samenleving lijkt voor Nederlanders moeilijk omdat ze de taal niet begrijpen.

'Natuurlijk heeft elke samenleving haar codes. Voor een Fransman kan Nederland ook mysterieus zijn. Het is er moeilijk om over politiek te praten. De een is voor de PvdA, de ander voor de VVD, maar je praat niet over elkaars overtuigingen. Het moet wel gezellig blijven. Fransen praten altijd over politiek, ook als ze het totaal oneens zijn. Dan kan het heftig toegaan, dat vinden Fransen normaal. Nederlanders zijn eerder beledigd. Je kunt niet overal mee spotten. Een blad als Charlie Hebdo zou in Nederland niet kunnen bestaan.

'Elk land heeft specifieke kanten, maar met de globalisering en Europa kampen ze vrijwel alle met dezelfde problemen. Toen wij Jean-Marie Le Pen hadden, zeiden Nederlandse vrienden: dat zal bij ons nooit gebeuren. Toen Pim Fortuyn opkwam zeiden ze, vaak lezers van de Volkskrant en NRC Handelsblad: dit gaat voorbij, dit is zo on-Nederlands! En wat nu?'

Frankrijk is een monarchie met een president. Nederland een gekroonde republiek.

'Het wordt vaak gezegd. In Nederland is het koningschap steeds meer een symbolische functie geworden. Willem-Alexander heeft nog minder macht dan Beatrix, sinds de koning de informateur niet meer mag benoemen.

'In Frankrijk is de Vijfde Republiek een intelligent idee van Charles de Gaulle. Hij wilde de Republiek verzoenen met een monarchale traditie van duizend jaar. De Fransen houden erg van het presidentieel systeem. In historisch opzicht is het de mogelijkheid om de koning te kiezen.'

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima beginnen hun tweedaags staatsbezoek met een kranslegging bij de Arc de Triomphe. In het Louvre bezichtigen ze de twee onlangs door Nederland en Frankrijk samen gekochte Rembrandts. President François Hollande ontvangt het paar voor een banket in het Élysée. Vrijdag houdt Willem-Alexander een korte toespraak bij de Parijse burgemeester Anne Hidalgo, daarna ligt het accent op de samenwerking tussen bedrijven.

U was betrokken bij het staatsbezoek van president Chirac aan Nederland in 2000.

'De situatie was heel anders dan nu. Nederland en Frankrijk hadden een moeilijke periode achter de rug. Nederland had tegenover Frankrijk gestaan in de kwestie van de kernproeven in de Stille Oceaan (waarbij een Nederlands schip van Greenpeace door de Franse geheime dienst werd opgeblazen, red.). Frankrijk verweet Nederland zijn drugsbeleid.

Het staatsbezoek speelde een belangrijke rol in het verzoeningsproces. Dat verliep heel goed. Chirac is een warme man, heel sociaal. Beatrix is francofiel, ze spreekt perfect Frans en kent de Franse cultuur goed. Ik ben wel benieuwd naar het Frans van Willem-Alexander. Ik heb hem een paar keer gesproken, maar altijd in het Nederlands.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden