Reportage Uithoflijn

Eerste rit Utrechtse Uithoflijn: ‘Iedereen zat naar dit moment te snakken’

Vandaag konden reizigers voor het eerst de tram van Utrecht Centraal naar de Uithof pakken. Foto: Freek van den Bergh.

Hij kostte 100 miljoen meer dan begroot, maar vandaag maakte de tram dan eindelijk zijn eerste ritje op de Utrechtse Uithoflijn. Verslaggever Charlotte Huisman stapte in. 

Informaticastudent Rens de Heer (23) had niet gedacht dat hij nog in de Uithoflijn zou stappen, zo vaak werd de ingebruikname van deze tram naar de Utrechtse universiteitswijk uitgesteld. ‘Maar mijn studie liep ook vertraging op, dus nu toch.’

De Heer zit zaterdagmiddag in de eerste publieksrit van tram 22, zoals de lijn nu heet. Van Utrecht Centraal naar de Uithof, officieel omgedoopt tot Utrecht Science Park. ‘Ik hoop niet dat de overschrijding van je studiekosten even groot was als de kostenoverschrijding van deze tram’, grapt medepassagier Harmen Schuitema.

‘Niet zo spectaculair als in Zuid-Korea’

Schuitema, tramfanaat uit Nijmegen, is speciaal voor deze eerste tramrit naar Utrecht gekomen. ‘Een goede, degelijke tram, niet spectaculair als die in Zuid-Korea, met een glazen dak’, oordeelt hij. ‘Maar natuurlijk fantastisch dat hij rijdt, na al dat gedoe.’

De tramlijn van nog geen 10 kilometer was de afgelopen jaren hét hoofdpijndossier voor de provincie en de gemeente Utrecht. De kosten liepen op tot een half miljard euro, bijna 100 miljoen euro meer dan begroot.

Vijfhonderd reizigers in een rit

Maar nu is dan eindelijk de dag gekomen dat de reizigers zich kunnen laten vervoeren in de nieuwe, gestroomlijnd ogende, geel-grijze tramstellen – van Spaanse makelij. 33 meter lang, er passen 250 reizigers in. Met twee geschakelde wagens kan zo’n tram met één rit dus vijfhonderd reizigers vervoeren. En dat vanaf maandag tien keer per uur. Met de bedoeling dat dat in de toekomst 16 keer per uur zal worden.

Met een gratis proefrit konden zij ervaren hoe tram 22 een nieuwe verbinding legt tussen de binnenstad en het Science Park. Foto: Freek van den Bergh

In de eerste tram, die in de stromende regen en met beslagen ramen zijn route aanvangt, zit ook Enno Ebels. In de jaren negentig tekende hij als stedenbouwkundige nog mee aan een tramlijn door de Utrechtse binnenstad. Dat plan haalde het niet. De route van tram 22 gaat nu om de binnenstad heen. ‘Hoe dan ook goed dat de tramlijn nu toch eindelijk voor elkaar is gekomen’, vindt Ebels. ‘Dit rijdt lekker door.’

De sardientjesbus 

Ook verpleegkundige Elly (46), werkzaam op het UMC Utrecht, is blij met de lijn waarmee ze vanaf nu naar haar werk kan gaan. ‘Bus 12 naar de Uithof was niet te doen, zo druk’, zegt ze. ‘Hopelijk wordt dit beter.’

Bus 12, had als drukste buslijn van Nederland de bijnaam de sardientjesbus. Vrijdag reed hij voor het laatst. Deze tram moet de reizigers meer lucht geven. Al is al op drukte geanticipeerd met extra brede deuren waardoor de verwachte drommen studenten sneller kunnen instappen. Er is ook duidelijk meer ruimte om te staan dan om te zitten in de wagons. Vanaf september kunnen langere tramstellen worden ingezet, van 41 meter lang, waarin 325 reizigers passen. Als die wordt gekoppeld aan een ander tramstel rijdt er een gevaarte van 74 meter door de stad.

Drukte in de ochtend

‘Ik verwacht dat deze tram op piekuren net zo druk wordt als bus 12’, zegt informaticastudent Rens de Heer. Voor zijn studie heeft hij hiervan computersimulaties gemaakt . ‘Om half negen ’s ochtends wordt het kiele kiele’, voorspelt hij.

‘34 duizend reizigers per dag kan de tram vervoeren’, zegt gedeputeerde Arne Schaddelee (CU) van de provincie Utrecht. Net als de Utrechtse wethouder Lot van Hooijdonk (GroenLinks) is hij zichtbaar opgelucht dat de tram nu eindelijk rijdt. ‘Iedereen zat naar dit moment te snakken.’

Moeizame samenwerking

De aanloop was zachtst gezegd moeizaam. Talloze spoeddebatten in de Provinciale Staten en de Utrechtse gemeenteraad zijn over de tramlijn gevoerd. De financiële onderbouwing was te optimistisch geweest, waardoor de tekorten opliepen. De samenwerking tussen provincie, gemeente en de aannemer verliep moeizaam. En de financiële verslaglegging was zo gebrekkig dat het tot dit jaar duurde dat de jaarrekening 2017 van de provincie Utrecht kon worden goedgekeurd. 

Daarna volgden nog een reeks praktische problemen met stroomstoringen en overgangen, waarvan critici zeggen dat die mogelijk onveilig zijn. Van Hooijdonk en Schaddelee willen dit nu achter zich laten. ‘We hebben er veel van geleerd’, zeggen ze. De aanleg van deze tramlijn zien ze als de eerste stap in de upgrade die het openbaar vervoer van de snel groeiende stad Utrecht de komende jaren moet krijgen. ‘De aanleg van zo’n lijn is complex, ook technisch, bijvoorbeeld omdat veel tegelijkertijd wordt aangelegd en gebouwd in het stationsgebied’, zegt Van Hooijdonk. ‘Dan zijn hobbels welhaast onvermijdelijk.’

Tramlijn 22 moet de ‘sardientjesbus' vervangen. Foto: Freek van den Bergh.

‘Nu hij rijdt, zal die aanloop snel zijn vergeten’, hoopt Schaddelee. ‘Dit is een ongelooflijke verbetering voor de reizigers.’

‘Historisch moment’

Daar zijn de eerste reizigers het mee eens. ‘Financieel was dit project geen succes, maar nu rijdt de tram prima’, zegt IT-er Walter Oerlemans, werkzaam in UMC Utrecht, goedkeurend. ‘Punctueel vertrokken, en zoals beloofd in elf minuten op de Uithof. Daar gaat het om.’

‘Dit is toch weer een historisch momentje voor Utrecht’, zegt Paul Versteegen. De leraar Duits was repetities aan het nakijken en zag het tramritje als een mooie break. ‘Leuk hoor om deze nieuwe route mee te maken, langs station Vaartsche Rijn en stadion Galgenwaard. Ik heb er weer nieuwe energie van gekregen.’

De gemeente en de provincie Utrecht hebben slecht samengewerkt bij de aanleg van de zogeheten Uithoflijn, die mede daardoor ruim 100 miljoen euro meer ging kosten. Dat bleek uit een vernietigend rapport van de Randstedelijke Rekenkamer.

De goedkeuring van de provinciebegroting van Utrecht liet vorig jaar lang op zich wachten, omdat van een bedrag van ruim 12 miljoen euro voor meerwerk aan de Uithoflijn de besteding niet duidelijk werd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden