Eerste Republikeinse voorverkiezing: Paul en Romney nek-aan-nek in Iowa

In de Amerikaanse staat Iowa ontvouwt zich een ware nek- aan nekrace om de zege in de eerste Republikeinse voorverkiezing. De pragmatische Mitt Romney staat voor, maar wordt op de hielen gezeten door de principiële Ron Paul. En de laatste dagen dook plotseling de zeer conservatieve Rick Santorum op, die zich in de laatste peiling op de derde plek wist te nestelen. Voor Newt Gingrich lijkt het verkiezingsjaar niet zo best van start te gaan.

Mitt Romney Beeld reuters

Met de primaries in Iowa is het grote verkiezingscircus van 2012 definitief begonnen. Traditioneel wordt er veel waarde aan de eerste primaries toegekend. Ze zouden een voorbode zijn van de verkiezingen in de overige staten. We hebben het afgelopen jaar veel Republikeinse kandidaten zien komen en gaan. Hoe staan hun kaarten ervoor in Iowa?

Mitt Romney
Volgens de allerlaatste peiling van de Des Moines Register, de belangrijkste krant in Iowa, kan Mitt Romney rekenen op 24 procent van de stemmen. Voor Romney zal een verkiezingswinst in Iowa een belangrijke voorsprong betekenen op zijn concurrenten. Want de volgende voorverkiezing zal in New Hampshire plaatsvinden, en dat is de buurstaat van Massachusetts, waar hij vandaan komt. De verwachting is dat hij in New Hampshire ruimschoots gaat winnen. In de peilingen staat hij er al maandenlang op een ruime voorsprong.

Het schrappen van de vele regels en het verlagen van de belastingen vormen de rode draad in Romney's speeches. Tijdens zijn laatste verkiezingstoespraak gisteravond vergeleek hij het gat tussen de verkiezingsbeloftes van president Obama en diens daadwerkelijk behaalde prestaties met de huwelijksbelofte van celebrity Kim Kardashian. Zij beloofde haar man eeuwig trouw en scheidde vervolgens na enkele weken.

Ron Paul
Romney wordt op de hielen gezeten door Ron Paul, die in de peiling op 22 procent staat. Een gelopen race is het dus allerminst. De steun voor de kandidaat uit Texas is iets geslonken, nadat hij in debatten werd aangesproken op zijn non-interventie-ideeën. Paul vindt dat de Verenigde Staten zich niet met andere landen moeten bemoeien. Dat betekent onder meer ook dat er niet moet worden ingegrepen als Iran een kernwapen ontwikkelt.

Volgens sommige politiek analisten zijn de ideeën van Paul te radicaal voor de gemiddelde Republikein. Toch doet hij het in Iowa dus goed. Maar de verwachting is dat hij in het progressieve New Hampshire aan kracht zal gaan inboeten.

Rick Santorum
En toen was daar in eens Rick Santorum, een - ook naar Republikeinse maatstaven - zeer conservatieve presidentskandidaat, en oud-senator van Pennsylvania. Van hem hebben we eigenlijk nog niet eerder gehoord, maar in de laatste twee dagen van 2011 maakte hij ineens een enorme sprong, en eindigde in de laatste peiling op 15 procent van de stemmen.

Waarom hij plotsklaps zo populair is, daar zijn analisten nog niet over uit. Volgens sommigen komt het doordat hij op het laatste moment ouderwets op tour is gegaan in Iowa. Deze handenschud-strategie blijkt nog altijd succesvol in deze staat.

Gezien de snelle opkomst van Santorum is het niet ondenkbaar dat hij Ron Paul uiteindelijk nog gaat inhalen. Of de rechts-religieuze Santorum de eindoverwinning zal gaan behalen, valt echter te betwijfelen. Daarvoor is hij niet bekend genoeg, en ook heeft hij veel minder campagnemiddelen dan zijn tegenstrevers.

Newt Gingrich
Achter Santorum bevindt zich Newt Gingrich, met 12 procent van de stemmen in de laatste peiling. Eerder dit jaar deed hij het veel beter in de peilingen - vorige maand was hij zelfs nog koploper. Maar campagnes van zijn tegenstanders waarin het privéleven van Gingrich aan de kaak wordt gesteld, lijken hun vruchten af te werpen. De politicus zou meerdere geliefden hebben bedrogen. Hij is drie keer getrouwd. Tijdens de Lewinsky-affaire beschuldigde hij president Bill Clinton van vreemdgaan, terwijl, zo bleek later, hij zelf op dat moment ook een scheve schaats reed.

Rick Perry
Gouverneur Rick Perry van Texas zal naar verwachting niet de overwinning in Iowa in de wacht slepen. Diverse blunders hebben de steun aan hem het afgelopen jaar doen afkalven. Hij sprak bijvoorbeeld van de oorlog in Iran, in plaats van Irak. En tijdens een televisiedebat kon hij zich de naam van één van de departementen die hij wil opheffen niet meer herinneren. 'Oeps', wist hij alleen nog uit te brengen.

In Iowa lijkt hij geen partij voor Romney, maar mogelijk weet hij in de loop van het jaar nog wat vertrouwen van de kiezers terug te winnen. Maar analisten verwachten niet meer dat dat op tijd zal zijn voor de eindoverwinning.

Michelle Bachmann, John Huntsman
Afgelopen zomer voerde Michelle Bachmann de lijsten in Iowa nog trots aan. Maar nu is daar nagenoeg niets meer van over: in de peilingen staat ze op een schamele zes procent van de stemmen. En de zevende kandidaat, John Huntsman, doet niet mee in Iowa.

Winst in Iowa betekent absoluut niet een gegarandeerd succes in de overige staten. Maar het is wel een morele boost voor de betreffende Republikein en zijn of haar achterban, zo hebben we bij de voorgaande verkiezingen gezien. En tegelijkertijd betekent een fors verlies bij de eerste primaries niet zelden een voortijdig einde van een verkiezingsprogramma. Het verkiezingsjaar duurt nog lang, maar na morgen hebben we wellicht de eerste echte aanwijzing van wie de meeste kans maakt om het in november tegen Obama op te gaan nemen.

Ron Paul Beeld reuters
Rick Santorum Beeld reuters
Rick Perry Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden