NieuwsEconomische crisis

Eerste raming EU: economische coronadreun nog jaren voelbaar, ook in Nederland

De ongekende economische krimp die eurolanden dit jaar meemaken zal nog jarenlang voelbaar zijn. Dat blijkt uit de eerste raming van de Europese Commissie waarin de gevolgen van de coronapandemie – voor zover mogelijk – in beeld zijn gebracht.

Winkeliers demonstreren voor het heropenen van hun winkels in Venetië, Italië.Beeld AFP

De Commissie verwacht dat de economie van de eurolanden volgend jaar met 6,3 procent groeit. Die forse toename is niet genoeg om de ongekende krimp met 7,7 procent van dit jaar op te vangen. Het gemiddelde begrotingstekort stijgt van 0,6 procent in 2019 naar 8,5 procent in 2020, blijkt uit de vanmorgen gepresenteerde economische voorjaarsramingen.

Uitgangspunt van de raming is dat de lockdown in Europa vanaf deze maand geleidelijk en gecoördineerd wordt opgeheven. Europees Commissaris Valdis Dombrovskis (Euro) waarschuwde bij de presentatie dat de recessie zwaarder uitvalt bij verdeeldheid binnen de EU, geruzie over een herstelfonds en een tweede coronagolf; allemaal reële scenario’s. In het allerslechtste scenario krimpt de Europese economie dit jaar met ruim 15 procent.

Zijn collega Paolo Gentiloni (Economie) wees erop dat het coronavirus weliswaar in alle landen huishoudt, maar dat de economische schade en de financiële buffers om de klap te verzachten verschillen per land. ‘Die ongelijkheid vormt een bedreiging voor de interne markt’, aldus Gentiloni. ‘De consequenties van een gefragmenteerde markt zijn heel slecht voor alle Europeanen.’ 

Toerisme

Landen met een grote toeristische sector, krijgen een extra harde dreun te verduren. De Commissie raamt de krimp van de Griekse economie op 9,7 procent, ruim twee keer meer dan in Polen (4,3 procent). Italië krijgt te maken met een krimp van 9,5 procent, Spanje met 9,4 procent en Frankrijk met 8,2 procent.

Voor Nederland voorziet de Commissie dit jaar een krimp van 6,8 procent, een terugval die volgend jaar maar ten dele (5 procent groei) wordt goedgemaakt. Duitsland, de motor van Europa, kampt dit jaar met 6,5 procent krimp, volgend jaar stuitert de Duitse economie terug met 5,9 procent groei.

De werkloosheid in de eurozone stijgt van 7,5 procent in 2019 naar 9,6 procent dit jaar. Ook hier zijn de verschillen per land groot. In Griekenland zit dit jaar bijna eenvijfde (19,9 procent) van de beroepsbevolking naar verwachting zonder werk, in Spanje 18,9 procent. In Nederland (5,9 procent) en Duitsland (4 procent) blijft de werkloosheid verhoudingsgewijs laag.

Staatsschuld

De oplopende zorg- en WW-uitgaven, omvangrijke nationale herstelfondsen en noodleningen voor bedrijven veroorzaken niet alleen een hoger begrotingstekort bij de lidstaten, ze duwen ook de staatsschuld omhoog. De Commissie voorziet een toename in schuld van gemiddeld 86 procent van het bruto nationaal product in 2019 naar bijna 103 procent dit jaar. Griekenland staat wederom bovenaan met 194 procent, gevolgd door Italië (159 procent), Frankrijk en Spanje (beide circa 116 procent) en België (114 procent).

Vooralsnog blijft de schending van de Europese begrotingsregels (maximaal 3 procent tekort, 60 procent staatsschuld) onbestraft. De lidstaten besloten eerder op voorstel van de Commissie de uitzonderingsclausule in het Stabiliteitspact te activeren vanwege de ernst van de economische schade door de coronapandemie. Hierdoor hoeven de lidstaten vooralsnog financieel geen orde op zaken te stellen.

Door de economische krimp daalt ook de inflatie: de Commissie voorziet prijsstijgingen met 0,2 procent dit jaar en 1,1 procent in 2021. De ECB streeft naar een inflatie van gemiddeld 2 procent per jaar.

Om de economische recessie te verzachten, sleutelt de Commissie momenteel aan een ‘herstelinitiatief’. Dat zal bestaan uit een nieuwe, grotere meerjarenbegroting voor de EU (2021-2027) en een nieuw herstelfonds van mogelijk 1.500 miljard euro. De Commissie presenteert dat plan deze maand. Diplomaten voorzien een harde strijd tussen de regeringsleiders over de omvang van het herstelplan, de vorm van de steun (giften of leningen) en de verdeling ervan over de lidstaten.

Groot geld vanuit EU voor het groene normaal, maar hoe gaat dat eruit zien?
Medio mei presenteert Commissievoorzitter Von der Leyen een megameerjarenbegroting waarin ze de Europese Green Deal en een coronaherstelfonds combineert. Uit een uitgelekt conceptplan blijkt hoe ze deze miljardendans tot een ‘nieuw normaal’ groen slotakkoord wil breien.

Europese solidariteit in de coronastrijd, met de rug tegen de muur
Onder zware druk van de beeldvorming kwam er vorige maand dan toch nog een miljardenhulppakket om de coronanood te lenigen. Maar hoe terecht is het zuidelijke verwijt van noordelijke ‘vrekkigheid’?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden