Nieuws

Eerste nederlaag voor Israëlische regering: controversiële burgerschapswet verloopt

De nieuwe Israëlische regering heeft een grote nederlaag geleden: het is haar niet gelukt om een omstreden wet te verlengen die voorkomt dat Palestijnen uit Gaza of de Westelijke Jordaanoever het staatsburgerschap of een verblijfsvergunning krijgen als ze met een Israëliër trouwen.

De Israëlische premier Naftali Bennett in de Knesset, het Israëlische parlement. Beeld AFP
De Israëlische premier Naftali Bennett in de Knesset, het Israëlische parlement.Beeld AFP

Er was een gewone meerderheid nodig, maar na een lange en rumoerige nacht stemden 59 parlementariërs voor verlenging van de wet, en 59 tegen.

De stemming legt de scheuren binnen de fragiele coalitie van premier Naftali Bennett bloot, die uit acht totaal verschillende partijen bestaat. Eén daarvan is het islamistische Palestijnse Ra’am, en twee leden van deze partij onthielden zich van stemming. Een lid van het ultrarechtse Yamina, de partij van Bennett zelf, stemde zelfs tegen.

Vroeger werden Palestijnen uit de Gazastrook of de Westelijke Jordaanoever net zo behandeld als andere buitenlanders die met een Israëliër trouwen: nadat een hoop bureaucratische hordes zijn genomen, kunnen zij zich met hun gezin in Israël vestigen. Dat veranderde in 2003, tijdens de Tweede Intifadah, toen er een aanslag werd gepleegd door een Palestijn die na zijn huwelijk met een Israëlische Arabier de Israëlische nationaliteit had gekregen.

Noodwet

De burgerschapswet was eigenlijk een noodwet die slechts voor één jaar van kracht zou zijn, maar sinds 2003 wordt hij jaarlijks verlengd. Voorstanders zeggen dat het nodig is om de veiligheid van Israël te bewaren, maar volgens critici probeert Israël op deze manier de Joodse meerderheid van het land te behouden. Zij noemen de wet daarom discriminerend voor het Arabische deel van de Israëlische bevolking – waarvan de leden bovendien eerder genegen zijn om met een Palestijn van de andere kant van de grens te trouwen.

Een Israëlische soldaat bij het Kalandya-checkpoint, een belangrijke grensovergang tussen Israël en de Westelijke Jordaanoever.  Beeld AP
Een Israëlische soldaat bij het Kalandya-checkpoint, een belangrijke grensovergang tussen Israël en de Westelijke Jordaanoever.Beeld AP

In de praktijk voelen duizenden Palestijnen dagelijks de gevolgen van deze wet: ze leven illegaal bij hun gezin in Israël, maar kunnen bijvoorbeeld geen rijbewijs halen, of legaal werk doen. Ze durven bovendien niet naar hun familie op de Westelijke Jordaanoever of Gaza af te reizen voor bijvoorbeeld ziekenbezoek, een bruiloft, of een begrafenis, omdat ze vrezen op de terugweg aan de grens te worden tegengehouden, en niet meer thuis kunnen komen.

Nachtelijke onderhandelingen

Coalitiepartijen Ra’am en het linkse Meretz wilden in eerste instantie tegen verlenging van de wet stemmen. Na uitvoerige nachtelijke onderhandelingen werd er een compromis voorgesteld: de wet zou niet voor een jaar, maar slechts zes maanden verlengd worden, en een kleine 1.600 Palestijnen die al met een Israëliër zijn getrouwd, zouden een tijdelijke verblijfsvergunning krijgen. Het bleek net niet genoeg te zijn om de partijen allemaal over de streep te krijgen.

Tijdens de stemming werd bovendien pijnlijk duidelijk hoever voormalig premier Benjamin Netanyahu wil gaan om de nieuwe regering te torpederen. Zijn conservatieve Likoedpartij en haar ultra-orthodoxe bondgenoten stemden allemaal tegen, terwijl zij de wet voorheen altijd hebben gesteund. Volgens de Israëlische krant Haaretz zou Netanyahu maandag tijdens een Likoed-bijeenkomst achter gesloten deuren al hebben gezegd dat ‘het omverwerpen van de huidige regering belangrijker is dan de burgerschapswet’.

De Israëlische minister van Binnenlandse Zaken Ayelet Shaked in de Knesset.  Beeld AFP
De Israëlische minister van Binnenlandse Zaken Ayelet Shaked in de Knesset.Beeld AFP

Premier Bennett stelde dat de oppositie ‘kinderachtige spelletjes’ speelde. ‘Zij verkiezen kleinzielige politiek boven het welzijn van de burgers’, zei hij. ‘Wat nu verantwoordelijkheid nemen’, sneerde Netanyahu hierop. ‘Waar is uw gevoel voor verantwoordelijkheid nadat u een regering heeft gevormd die, voor het eerst in de geschiedenis van dit land, leunt op anti-zionistische krachten.’

Directe impact

De wet is vanaf woensdag om middernacht niet meer van kracht, maar de directe impact op Palestijnse families blijft waarschijnlijk beperkt omdat de minister van Binnenlandse Zaken, Ayelet Shaked van de ultrarechtse partij Yamina, de bevoegdheid heeft om individuen een verblijfsvergunning of het staatsburgerschap te weigeren. Bovendien kan de coalitie, nadat zij meer compromissen heeft gesloten en denkt nu wel een meerderheid te kunnen halen, op elk moment een nieuwe stemming over de wet aanvragen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden