Eerste lentesignaal: het speenkruid bloeit alweer

Hoeveel vroeger kan het nog, vraagt Arnold van Vliet, bioloog van Wageningen Universiteit en de drijvende kracht van het fenologisch waarnemersnetwerk Natuurkalender.nl, zich dezer dagen regelmatig af. Zelfs hij werd dit jaar overvallen ('Je komt aan je winterrust niet meer toe.') door de vroegste lentewaarnemingen. Speenkruid, voor veel plantjeskenners het eerste echte lentesignaal, is al her en der in bloei gezien.

Het speenkruid bloeit alweerBeeld Marcel van den Bergh/ de Volkskrant

Van Vliet zag het zelf vorige week ook al. En hij zag hazelaars en elzen in bloei staan. Andere vroege waarnemingen stromen binnen: klein hoefblad, fluitenkruid, boterbloem, het maarts viooltje, soorten die normaal gesproken pas in maart volop in bloei staan. De eerste tekenbeten en hooikoortsklachten zijn gemeld. Waarneming.nl meldde maandag ook dat veel vogels zich niet meer aan de regels van de fenologie houden. Hisko de Vries: 'Een deel van sommige vogelpopulaties neemt niet eens meer de moeite om Nederland in de winter te verlaten. Ze denken: waarom zouden we, het is hier warm genoeg.' De Vries doelt op groepen lepelaars, sommige grutto's, enkele bruine kiekendieven, de zwartkop en de tjiftjaf.

En er is nog wel meer aan de hand, aldus De Vries. 'In Overijssel worden al een paar jaar muurhagedissen gezien die rond deze tijd actief zijn. Ook worden er actieve gewone padden en bruine kikkers gesignaleerd. Die horen in winterslaap te zijn.'

Vogels
SOVON Vogelonderzoek zette afgelopen weekend een bericht op de site over ganzen en kramsvogels die alweer noord- of oostwaarts trokken, ons land uit, waar ze overwinterden, op weg naar hun broedgebieden. Het bericht maakte ook melding van zingende zanglijsters met voorjaarskriebels. Ook merels zingen al volop en dat is uitzonderlijk vroeg. En de mezen beginnen nu al 'zangstroken' af te maken. John van Betteray van SOVON: 'Sommige vogels hebben de lente al in de bol. Vanochtend zag ik twee vechtende merelmannetjes. Toen dacht ik: hoho, hou je nou een beetje in, want straks wordt het koud en hebben jullie al je energie verspild.' Overigens relativeert Van Betteray wel: 'Als het straks koud wordt, houden de vogels zich weer stil. En die kramsvogels en ganzen komen dan gewoon weer hiernaartoe.'

Arnold van Vliet relativeert minder. 'Vanaf half december is dit, op 1988 na, de warmste maand ooit. We beginnen het normaal te vinden, maar dat is het niet. De temperaturen van nu komen in de buurt van de temperaturen die we vroeger in april zagen.'

Wat de gevolgen zijn voor planten in bloei en vroeg actieve dieren als straks de kou alsnog invalt durft Van Vliet niet meer te voorspellen. 'Vorig jaar zei ik dat het mee zou vallen, maar toen bleken de gevolgen toch groot toen het in februari streng begon te vriezen. Voor de tuinders bijvoorbeeld. En vanwege die invallende kou na de vroege warmte heerst er nu hongersnood, er is een tekort aan beukennootjes en eikels in het bos.'

 
Sommige vogels hebben de lente al in de bol. Vanochtend zag ik twee vechtende merelmannetjes. Toen dacht ik: hoho, hou je nou een beetje in, want straks wordt het koud en hebben jullie al je energie verspild
John van Betteray van SOVON
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden