nieuwspolitiegeweld

Eerste landelijke overzicht geweld door politie: 216 keer onprofessioneel handelen

De politie gebruikte volgens een eigen registratie in 2019 tijdens 14.507 incidenten bijna 24 duizend keer geweld - per incident zijn meerdere vormen van geweld geregistreerd. In iets minder dan 1 procent van alle politiemeldingen is afgelopen jaar geweld gebruikt. 

ME houdt ADO Den Haag-supporters staande op het Malieveld omdat ze 250 Ajaxsupporters wilden opwachten. Beeld Joris Van Gennip

Bijna 1.800 keer werd het politiegeweld nader onderzocht omdat er sprake was van vuurwapengebruik, zwaar toegebracht letsel, of beide. De commissie geweldsaanwending, die zulke gevallen onderzoekt, oordeelde dat in 216 van de onderzochte gevallen onprofessioneel is gehandeld (12 procent). In 144 van deze gevallen werd een beoordelings- of andere fout gemaakt. 15 keer werd vervolgens een tucht- of strafrechtelijke maatregel opgelegd aan agenten. De overige zaken lopen nog.

Het is voor het eerst dat alle eenheden geweldgebruik op dezelfde wijze registreren. Voorheen werd alleen het zwaarst gebruikte geweldsmiddel geregistreerd, nu wordt ook alles wat daaraan voorafgaat vastgelegd, zoals fysiek geweld en gebruik van pepperspray, de wapenstok of de politiehond.

Met de nieuwe registratie loopt de politie vooruit op de Ambtsinstructie die 1 juli in werking treedt. De staat heeft een geweldsmonopolie en in de wet is vastgelegd dat de politie alleen geweld mag gebruiken als er geen andere opties zijn om het gewenste doel te bereiken. 

Fysiek geweld

In 59 procent van de geweldsincidenten ging het om fysiek geweld (16.328 keer). In 8 procent van de gevallen (2.225 keer) werd met het vuurwapen gedreigd, gericht of geschoten. Bijna 2.500 keer werd de (uitschuifbare of korte) wapenstok gebruikt, 1.400 keer is met pepperspray gespoten of ermee gedreigd. In 11 procent van de incidenten ging het om overige middelen, zoals de inzet van een politiehond (357 keer), gebruik van of dreiging met een stroomstootwapen (124 keer) of de inzet van traangas (4 keer):

De politie-eenheid Den Haag gebruikte het vaakst geweld (3.352 keer), die van Limburg het minst (1.281 keer). ‘De politie heeft nu een veel completer beeld van het geweld dat is ingezet’, zegt politiechef Frank Paauw van de Eenheid Amsterdam, die portefeuillehouder politiegeweld is. ‘Wij kunnen op deze manier beter verantwoording afleggen en leren van het toegepaste geweld. Zo blijven we scherp op geweldsinzetten; het geweldsmonopolie brengt immers een grote verantwoordelijkheid met zich mee.’

Naar aanleiding van verschillende incidenten wordt het hele proces van geweld melden en beoordelen, alsook nazorg, juridische bijstand en het leertraject voor politiemensen herzien. Zo wordt bijvoorbeeld, als er sprake is van zwaar toegebracht letsel, voortaan altijd achteraf getoetst of het geweld echt nodig was en of de geweldsinstructie correct is nageleefd.

Henk van Essen, sinds 1 mei de hoogste politiebaas, over het gebruik van geweld : ‘Soms gaat het mis en daar moeten we van leren en, daar waar nodig, aanpakken.’

Agenten die geweld of hun wapen gebruiken, moeten niet meer automatisch verdachten zijn. Een nieuwe wet waarin dit wordt geregeld, is omstreden.

Uit onderzoek blijkt dat politiemensen knoeien met gegevens, zodat misdrijven minder erg lijken. Columnist Kustaw Bessems verbaast zich erover dat dit nooit een grote kwestie geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden