Nieuws

Eerste Kamer schuift hervorming Eerste Kamer op de lange baan

De verkiezing van de Eerste Kamer verandert voorlopig niet. De Eerste Kamer staakt de behandeling van een wetsvoorstel waarin zou worden geregeld dat de senaat niet elke vier jaar volledig verandert, maar elke drie jaar voor de helft wordt gekozen. Senatoren zouden dan voor zes jaar zitten.

De Eerste Kamer bijeen in de Ridderzaal, het tijdelijke onderkomen gedurende de pandemie.   Beeld ANP - Sem van der Wal
De Eerste Kamer bijeen in de Ridderzaal, het tijdelijke onderkomen gedurende de pandemie.Beeld ANP - Sem van der Wal

Het gaat om een herziening van de Grondwet, die in de Tweede Kamer al in ‘eerste lezing’ is goedgekeurd. Het kabinet hoopt dat een verkiezing in fasen de Eerste Kamer minder politiek maakt en meer ‘op afstand plaatst van de dagelijkse politiek’. In de afgelopen jaren groeide de verkiezing van de Eerste Kamer in de beeldvorming steeds meer uit tot een tussentijdse landelijke verkiezing waarin over het functioneren van het kabinet werd gestemd.

De nieuwe Tweede Kamer zou de wijziging na 17 maart in ‘tweede lezing’ kunnen behandelen. Maar omdat de senaat de behandeling dinsdag besloot te staken in afwachting van een nieuw kabinet, wordt de behandeling nu op de lange baan geschoven.

2025

Als de behandeling van de Grondwetswijziging in de senaat is afgerond, zal de nieuwe Tweede Kamer zich erover buigen. Omdat de Tweede Kamer pas net gekozen is als de Eerste Kamer de behandeling mogelijk hervat, zal de Tweede Kamer zich er pas na de volgende verkiezingen, uiterlijk voorjaar 2025, in tweede lezing over kunnen buigen.

Dat lot treft ook een tweede Grondwetswijziging die het kabinet voorstelde: het voorstel om de vereiste tweede behandeling – de ‘tweede lezing’- van een Grondwetswijziging voortaan door een gezamenlijke vergadering van Eerste en Tweede Kamer in één keer te laten doen.

De vertraging die nu optreedt, is een direct gevolg van de val van het kabinet Rutte III in januari. Valt een kabinet, dan kan ook het werk van het parlement stilvallen. De Eerste en Tweede Kamer kunnen de behandeling van wetsvoorstellen stilleggen. Die worden dan ‘controversieel’ verklaard. Na de verkiezingen voor de Tweede Kamer en het aantreden van een nieuw kabinet kan het werk worden hervat of de wetsvoorstellen verdwijnen in een bureaula.

Ook in de Tweede Kamer hebben de commissies van specialistische Kamerleden zich gebogen over de nog te behandelen onderwerpen tot de verkiezingen. Die lijsten moeten nog formeel door de plenaire vergadering worden vastgesteld. Omdat de verkiezingen toch al naderden, lagen er geen splijtende wetsvoorstellen meer bij de Tweede Kamer. Bovendien gaat de Kamer op 12 februari met verkiezingsreces, waardoor er eigenlijk weinig tijd is voor behandeling van voorstellen.

Minimumuurloon

Initiatiefvoorstellen van Kamerleden trokken nog het meeste vuur. Zoals een voorstel van PvdA-Kamerlid Gijs van Dijk om het minimumweek- of maandloon te vervangen door een minimumuurloon. Sommige fracties, zoals de VVD, wilden dit voorstel controversieel verklaren. In veel verkiezingsprogramma’s wordt verhoging van het minimumloon bepleit, waardoor er waarschijnlijk in de kabinetsformatie over besloten wordt.

Bij controversieel verklaren gaat het echter om kabinetsbeleid, niet om voorstellen van individuele Kamerleden, zo hield Steven van Weyenberg (D66), na acht jaar Kamerlidmaatschap inmiddels een senior, zijn collega’s voor. Waardoor het voorstel van Van Dijk overeind bleef.

Door het betoog van Van Weyenberg werden twee achterhaalde initiatiefwetsvoorstellen ook niet controversieel verklaard – een voorstel van Jet Bussemaker (PvdA) uit 2000 en een van Marriëtte Hamer (PvdA) uit 2006. Hamer en Bussemaker zijn al jaren uit de Kamer. Wel kreeg de PvdA het verzoek deze voorstellen nu eindelijk eens in te trekken.

Anders ging het met een initiatiefwetsvoorstel van Wynand Duyvendak (GroenLinks) uit 2004. Dat is nu door een andere Kamercommissie wel controversieel verklaard als ‘verweesd wetsvoorstel’. Duyvendak is al jaren uit de Kamer en nu campagneleider van GroenLinks.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden