Eerste indruk van de 'ruitengooier'? Geen touw aan vast te knopen

De Syrische man die twee weken geleden de ramen van een Joods restaurant in Amsterdam insloeg, komt in de rechtbank warrig over. Daarom wil de rechter eerst dat hij uitgebreid psychiatrisch wordt onderzocht.

Exterieur van het Joodse restaurant HaCarmel, waar een man uit Syrie een ruit in sloeg nadat de Amerikaanse president Trump Jeruzalem als hoofdstad van Israel had uitgeroepen. Beeld anp

Welke indruk hij heeft gekregen van Saleh A., de man die op 7 december de ruiten van zijn restaurant HaCarmel insloeg en de Israëlisch vlag stal?

Mede-eigenaar Daniël Baron staat in de hal van de Amsterdamse rechtbank en moet even over de vraag nadenken. Om hem heen staan tientallen leden van de pers, vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap, advocaten, en zegslieden in groepjes na te praten over de eigenaardige zitting die zojuist is afgerond.

'Na wat hij gedaan heeft, verbaasde het mij wel dat hij een vest droeg met camouflagemotief', zegt Baron dan. 'Maar het gaat er natuurlijk om wat hij zegt en doet. En die antwoorden die hij gaf... daar kon ik echt geen touw aan vastknopen.'

Dat is precies de reden waarom de rechtbank woensdagmiddag heeft besloten de zaak tegen de 'ruitengooier' aan te houden. Eerst moet er inzicht komen in de psychiatrische gesteldheid van de man die met zijn actie twee weken geleden de Joodse gemeenschap in binnen- en buitenland zo heeft laten schrikken.

Direct nadat rechter Eric Diepraam heeft vastgesteld dat hij Saleh A. tegenover zich heeft zitten - 'geboren in 1988 in Damascus' - is hij begonnen over het reclasseringsrapport dat de rechtbank maandag heeft ontvangen. Ongebruikelijk, want normaal gesproken komt zo'n rapport pas later tijdens de zitting aan de orde. Maar de reclassering beveelt aanvullend psychiatrisch onderzoek aan, en daar wil Diepraam meer van weten, zegt hij via de tolk tegen de ietwat verwilderd kijkende verdachte.

Diepraam: 'U zegt in dat rapport herhaaldelijk dat u een vulkaan bent door alle woede en emoties.'

A: 'De woede die ik heb, komt door Israël. Ik blijf mij omdraaien, omdraaien tot ik aan Palestina kom. Ik wil dat leger alleen met de hulp van God tegenkomen.

Diepraam: 'Ik probeer het te begrijpen.'

A: 'Ik kom hier naar Nederland om papieren te krijgen en terug te keren. Maar deze idioot Trump maakt het onmogelijk.'

Diepraam: 'U heeft de reclassering ook verteld dat u werd benaderd door iemand uit Eritrea en dat u bang was dat dat de Mossad was?'

A: 'De Mossad is overal, dat weet ik. Dus was ik op mijn hoede.'

Saleh A. (L) die recent de ruiten van het Israelische restaurant HaCarmel insloeg moest woensdag in de rechtbank verschijnen. Beeld anp

Pogingen om te achterhalen of A. opnieuw tot uitbarsting zal komen leveren ook geen duidelijk antwoord op. Hij zweert weliswaar op een meegebrachte Koran dat hij geen geweld meer zal gebruiken. Maar vervolgens houdt Diepraam A. voor dat hij tegen de reclassering heeft gezegd dat het inslaan van de ruiten 'stap 1' was. En dat hij vaag doet over 'stap 2'.

Diepraam: 'Wat is nou stap 2?'

A. 'Dat vertel ik later wel. Dat hoeft nu niemand te weten.'

Zowel wat betreft de officier van Justitie als de advocaat van Saleh A. heeft aanvullend onderzoek weinig zin. Zij willen de zaak zo snel mogelijk inhoudelijk behandelen. Zeker gezien de grote maatschappelijke aandacht is dat volgens de officier van groot belang. 'Zelden heeft een diefstal of vernieling zoveel publiek getrokken als vandaag', zegt hij terwijl hij naar de volle zaal en publieke tribune kijkt. Bovendien heeft hij een strafeis die volgens hem alles in het werk stelt om herhaling te voorkomen.

De afgelopen weken heeft het Openbaar Ministerie het verwijt gekregen de zaak te soft aan te pakken. Omdat A. al na twee dagen op straat stond en vooral omdat hij niet wordt vervolgd voor een terroristisch oogmerk. Barons advocaat is zelfs een Artikel 12-procedure begonnen om het OM te dwingen alsnog te vervolgen voor terrorisme. Steeds heeft het OM over de verwijten gezwegen. Nu, in de rechtszaal, is eindelijk het moment gekomen om terug te spreken.

Maar dat gaat dus niet door. De rechters komen tot de conclusie dat A. eerst verder moet worden onderzocht door een psycholoog en een psychiater. Hij kan op vrije voeten blijven zolang hij maar aan het onderzoek meewerkt en zich niet in de buurt van Barons restaurants ophoudt.

Terwijl Daniël Baron buiten de rechtszaal probeert te begrijpen wat er nu allemaal precies gebeurde. Gaat hoofdofficier Theo Hofstee toch maar iets verder inhoudelijk op de zaak in. Het strafblad, het gesprek met de psychiater en de verklaringen van A. bieden geen juridische grond om voor terroristisch oogmerk te vervolgen, stelt hij. 'Maar het feit dat de Joodse gemeenschap hierdoor geschokt is, zal zeker een rol spelen in de strafeis.' Het is een eis die pas over vier maanden officieel zal worden uitgesproken.


Lees ook: eigenaar van het vernielde Joodse restaurant over antisemitisme in Nederland

De eigenaar van het Joodse restaurant waar ruim een week geleden de ramen werden ingeslagen, is een belangrijke stem geworden in het debat over antisemitisme in Nederland. 'Er is altijd wel angst.' (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden