Reportage

Eerste debat: lijsttrekkers eensgezind, maar de drie grootste ontbreken

Tijdens het eerste lijsttrekkersdebat in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen, gisteren in Utrecht, heerste onder de lijsttrekkers vooral eensgezindheid. Maar de drie partijen die in de peilingen de grootste zijn, waren niet vertegenwoordigd.

Lijsttrekkers Diederik Samsom (PvdA), Alexander Pechtold (D66), Arie Slob (CU), Jolande Sap (Groenlinks) en Sybrand van Haersma Buma (CDA) tijdens het lijsttrekkersdebat.Beeld ANP

Omringd door honderden studenten, de geur van bier, en zitzakken op de grond, vond het eerste lijsttrekkersdebat van deze verkiezingstijd plaats. Althans, die titel is wat misleidend, de drie grootsten in de peilingen, SP, VVD en PVV, schitterden door afwezigheid. Op het Janskerkhof in Utrecht gingen Sybrand Buma (CDA), Diederik Samsom (PvdA), Alexander Pechtold (D66), Jolande Sap (GroenLinks) en Arie Slob (ChristenUnie) met elkaar in debat over het hoger onderwijs. Vijf partijen die na 12 september naar elkaar zullen kijken, maar die gezamenlijk in de peilingen nog geen meerderheid vormen.

Verrassing
Buma zorgde voor de enige echte verrassing van het debat. Bij zijn openingswoord kondigde hij aan dat nu ook het CDA tegen de langstudeerboete is. Die mededeling kon rekenen op applaus. Toch werd het een thuiswedstrijd voor de immer studentikoze Pechtold. Hij deed het al meteen goed door een biertje te bestellen. In tegenstelling tot Sap die niet anders kon dan een gratis glas kraanwater accepteren, en Slob en Buma die het bier tot na het debat bewaarden. Voor Samsom ook bier, maar toen was Pechtold hem al voorgegaan.

Het geheel was georganiseerd door het Utrechts Studenten Corps in het kader van de Utrechtse introductieweek. Voor het podium was een stukje van het plein ingericht voor het journaille en de afvaardiging van het USC: jongens met lange haren in nette pakken met het logo van de vereniging in de kraag geborduurd.

Na de aankondiging van Buma stond Slob alleen in zijn verdediging van de langstudeerboete. 'Een student kost de overheid jaarlijks 6.000 euro. Het is redelijk dat je dan vraagt om een studie binnen bepaalde tijd af te hebben. Wij gaan op dit punt niet draaien.' Sap noemde de boete een 'boete op ambitie'. Pechtold: 'Ik ben een langstudeerder. Er zou eerder een langstudeerbonus dan een boete moeten zijn.' Samsom: 'Het is een boete op nieuwsgierigheid, op ontplooiing, op pech. Laten we nu deze enorme fout herstellen.'

Buma herhaalde dat de boete wat het CDA betreft gaat verdwijnen. Hij wilde weten of de andere partijen bereid zijn daarvoor in de plaats af te zien van het sociale leenstelsel. Pechtold: 'Nu begrijp ik de ware motieven van het CDA. Dit is koehandel.' Nee, zei Buma, die boete daar willen wij echt vanaf. Vanwaar plotseling dat inzicht? Buma: 'Ik wil niet een CDA dat compromissen verdedigt, zoals dat in het verleden gebeurde. Ik wil staan voor onze keuzes.'

Ballon
Ook over het sociaal leenstelsel, selectie aan de poort en prestatiebekostiging kregen de politici hun spreektijd wel vol en maakten zij gretig gebruik van hun interruptiekaarten, maar knetteren deed het niet. Samsom en Pechtold werden door het publiek uitverkoren tot winnaars (mogelijk speelde de eigen aanhang die was meegekomen daar een rol in). Samsom vatte samen: 'Principiële, existentiële verschillen op onderwijs tussen de PvdA en D66, ze zijn er niet. Laten we elkaar niet uit de ballon duwen, maar samenwerken.' Waarop Slob toevoegde: 'Allemaal uit die ballon en aan het werk.'

Van de aanwezige vijf partijen staan alleen D66 en de ChristenUnie op winst in de peilingen. PvdA, GroenLinks en CDA stevenen mogelijk af op een halvering van het huidige aantal zetels. Koplopers SP en VVD mijden vooralsnog ieder debat. Zo ook de PVV, maar voor die partij is dat niet nieuw. Dat getuigt van weinig respect voor de kiezer, vindt Slob. Onbegrijpelijk, zegt Sap, 'vooral van Roemer'. Na het debat spoedden de politici zich naar de camera's en keerden de studenten terug naar hun bier. De DJ zette een nieuwe plaat op, tijd voor een feestje. Een nieuwe studie staat immers voor de deur; oh ja, en ook nog de verkiezingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden