Nieuws

Eerste coronadode in Cambodja: hoe heeft het land zo lang de dans kunnen ontspringen?

Een jaar na het begin van de pandemie meldde Cambodja woensdag zijn eerste coronasterfgeval. Een 50-jarige man, die bijna twee weken geleden positief was getest, overleed ’s ochtends in het Khmer–Sovjet Vriendschap Ziekenhuis in de hoofdstad Phnom Penh.

Media wachten bij Khmer Soviet Friendship Hospital in Phnom Penh nadat bekend was geworden dat corona iemand aan corona was overleden. Beeld EPA
Media wachten bij Khmer Soviet Friendship Hospital in Phnom Penh nadat bekend was geworden dat corona iemand aan corona was overleden.Beeld EPA

Tot aan het overlijden van de chauffeur uit de Zuid-Cambodjaanse havenstad werd in Cambodja geen enkele officiële coronadode geregistreerd. Hoe kan het dat het Zuidoost-Aziatische land, dat nagenoeg evenveel inwoners als Nederland heeft, een eerste sterfgeval zo lang wist uit te stellen?

‘Dat is eigenlijk een groot mysterie’, zegt Zuidoost-Azië-correspondent Jeroen Visser aan de telefoon. ‘Het heeft natuurlijk te maken met het opvallend lage aantal besmettingen in het land. Tot voor kort waren er gewoon heel weinig coronagevallen in Cambodja.’

Over de vraag hoe dat dan weer kan, schreef Visser in het najaar een reportage voor de Volkskrant. Hij bezocht toen het ziekenhuis waar woensdagochtend de eerste Cambodjaan aan covid-19 overleed. Destijds trof hij er de enige drie besmette personen die het land op dat moment kende.

Visser: ‘Wat in ieder geval een rol speelt, is dat de grenzen met buurlanden Thailand, Vietnam en Laos al sinds het begin van de coronacrisis potdicht zitten. Wie toch het land binnen wil komen, moet zich onderwerpen aan een strenge controle. Eerst word je sowieso getest op het coronavirus. Daarna volgt een twee weken durende, verplichte quarantaine in een hotel.’

Toch lijkt er in de muur die Cambodja zo zorgvuldig om zich heen heeft opgebouwd een bres te zijn geslagen. ‘Het schijnt dat mensen een beveiliger en taxichauffeur omgekocht hebben en uit die quarantaine zijn ontsnapt.’

Lokale media schrijven dat het gaat om Chinezen, maar dat is niet officieel bevestigd. ‘Het ligt gevoelig’, zegt Visser, die sinds een half jaar Phnom Penh als standplaats heeft. ‘Het lijkt er wel op dat deze uitbraak is begonnen in de Chinese gemeenschap.’

Zo doen er meer verhalen de ronde. ‘Veel mensen denken dat het virus al veel langer onder de Cambodjanen is. Omdat er niet of nauwelijks werd getest, is het gewoon niet eerder opgemerkt. Er wordt alleen getest als je het land binnenkomt of verlaat. Wie zich met corona-achtige klachten bij de dokter meldt, wordt niet naar een ziekenhuis doorgestuurd voor een test. Die mag gewoon weer naar huis.’

Nu de besmettingscijfers oplopen, tuigt Cambodja in allerijl een bron- en contactonderzoek op. Degenen die sceptisch zijn over het overheidsbeleid, zien in de testuitslagen hun gelijk bevestigd. Visser: ‘Zie je wel, zeggen die, corona was er al die tijd al.’

Maar zou er dan niet al veel eerder iemand aan covid-19 zijn overleden? Visser: ‘Cambodja heeft een extreem jonge bevolking. Dat is een direct gevolg van de genocide door de Rode Khmer in de jaren zeventig. Een hele generatie is toen van de aardbodem weggevaagd. Het kan best zijn dat we niks hebben gemerkt in de sterftecijfers, omdat Cambodja relatief weinig 80-plussers heeft.’

Ten slotte is er nog de suggestie dat Cambodjanen onbewust al immuniteit tegen dit coronavirus hebben opgebouwd. ‘Bij de analyse van onderzoekmonsters van lokale vleermuizenpoep, die tien jaar geleden voor een ander onderzoek verzameld werden, zijn sporen gevonden van een coronavirus dat 92,6 procent overeenkomt met het huidige virus’, zegt Visser daarover. ‘Op basis daarvan wordt beweerd dat Cambodjanen het virus al gehad hebben. Maar sluitend wetenschappelijk bewijs ontbreekt.’

De status van land zonder coronadoden is Cambodja in ieder geval kwijt. Volgens de Johns Hopkins University zijn Laos en Oost-Timor nu de enige landen met meer dan 1 miljoen inwoners zonder een geregistreerd coronasterfgeval.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden