Nieuws Concertgebouworkest

Eerste concert KCO na vertrek Gatti levert ongemakkelijke avond op

Dirigent Manfred Honeck. Beeld Pétrie de Vrie

Het Concertgebouw is donderdag verlicht in suikerspintinten. Boven de musici van het Concertgebouworkest, die zich opmaken voor hun eerste concert sinds de zomerstop, hangen 24 siervolle trapezeringen. Maar eigenlijk hangt er een donderwolk boven het orkest. Het is niet zomaar het eerste concert van het seizoen, het is vooral het eerste concert sinds het plotselinge ontslag van chef-dirigent Daniele Gatti, die van seksueel ongepast gedrag wordt beschuldigd.

Het publiek valt stil als algemeen directeur Jan Raes het podium oploopt. Zou hij eindelijk iets meer zeggen over waarom Gatti weg moest? Sinds het orkest op 2 augustus om 12.00 uur een persbericht uitstuurde met de mededeling dat de samenwerking met onmiddellijke ingang was beëindigd, hult de directie zich in stilzwijgen.

Dirigent Manfred Honeck met sopraan Anett Fritsch. Beeld Pétrie de Vrie

In het korte tekstje werd gesproken van ‘een aantal vrouwelijke collega’s van het Concertgebouworkest’ die ervaringen van ongepast gedrag hadden gedeeld. Over de aard en omvang van de beschuldigingen wilde Raes niets kwijt.

Op het podium van de Grote Zaal zegt hij dat het ‘een moeilijke beslissing’ was. Hij bedankt invaldirigent Manfred Honeck en het publiek voor het begrip. Daar blijft het bij. Op de vraag waarom hij niets prijsgeeft, antwoordt hij in de pauze van het concert dat dat met de vakantie te maken heeft. De directieleden zaten allemaal op een andere berg.

Op sociale media werd de beslissing bekritiseerd. En in opiniestukken in enkele kranten werd vooral Gatti als slachtoffer gepresenteerd. ‘Twee beschuldigende vingers uit 1996 en 2000 (…) en hopla, na nog een kleine navraag onder de meisjes van dit orkest moest Barbertje hangen’, schreef een lezer in Het Parool, die verder opmerkte dat ze Gatti er ‘heel knap’ uit vindt zien en graag een hapje met hem wil eten.

Feit is: Gatti heeft een gezicht, en de vermeende slachtoffers die hij bij het orkest heeft gemaakt niet. Het is lastig inleven in anonieme musici van wie je niet weet wat zij hebben meegemaakt.

De vervangende dirigent Manfred Honeck Beeld EPA

Ook onder de orkestleden leeft de roep om meer openheid, blijkt uit een rondgang van de Volkskrant. Zij kunnen niet met naam in de krant, omdat de musici een spreekverbod hebben. Velen zijn bang zich uit te spreken, omdat zij vrezen dat anders hun baan op het spel staat. De sfeer is gelaten.

Aanvankelijk is er alleen in zakelijke e-mails met hen gecommuniceerd. Maandag was de eerste repetitie na de zomerstop. Inmiddels zijn er een paar besprekingen geweest, waarin het orkest volgens enkele leden kreeg medegedeeld dat de beslissing om Gatti te ontslaan unaniem door de leden van het bestuur en directie is genomen. Vrijdag 24 augustus hebben musici de gelegenheid om met de advocaat van het orkest te spreken over een eventueel juridisch vervolg.

Raes zei vrijdagochtend op NPO Radio 4 dat er van een rechtszaak nog geen sprake is. Andere orkesten die concerten met Gatti hebben gepland, hebben hem (nog) niet laten vallen.

Het orkest speelt de Derde symfonie van Bruckner donderdagavond met veel energie en finesse, maar het zwoel-feestelijke decor werkt vervreemdend. De komende maanden zal iedere gastdirigent uitvoerig worden bekeken: is dit de man, of misschien wel vrouw die het orkest de komende jaren mag leiden? Maar nu glijden tijdens het Allegro de ogen langs alle orkestleden: was jij het?

Ongemakkelijk, pijnlijk.

Het Concertgebouw Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.