Eerste bombardement gericht tegen Saddam

De VS hebben afgelopen nacht bombardementen uitgevoerd op doelen in en rond Bagdad om te proberen Saddam Hussein of andere Iraakse leiders uit te schakelen. Daarbij is een dode gevallen...

Van onze correspondent Bert Lanting

Dat heeft de Iraakse minister Mohammed Said al-Sahhaf van Informatie donderdag gemeld. Volgens de minister is een burger omgekomen vlakbij de grensovergang Rotba met Jordanie. Ook de gewonden zijn burgers. Zij bevonden zich in een gebouw van de staatstelevisie in de provincie Al-Anbar, ongeveer honderd kilometer ten westen van de hoofdstad Bagdad. De aanvallen op Bagdad concentreerden zich volgens al-Sahhaf op Doura, een buitenwijk in het zuidwesten van de stad.

Eerder op de dag had het ministerie van Informatie nog gemeld dat door de militaire actie tien mensen waren omgekomen.De Amerikanen hebben met hun luchtaanvallen op Irak studio's van de televisie en radio geraakt. Dat heeft het Iraakse ministerie van Informatie gemeld.Bij de aanval op de staatstelevisie zijn meerdere burgers gewondgeraakt, aldus minister van Informatie Mohammed Sajjid el Sahhaf. Verder zouden de Amerikanen een douanekantoor en verschillende bedrijven hebben geraakt.

De aanvallen begonnen anderhalf uur na het verstrijken van het Amerikaanse ultimatum aan de Iraakse leider Saddam Hussein. President Bush had hem tot twee uur ‘s nachts Nederlandse tijd gegeven om het land te verlaten om oorlog te voorkomen.

Bush verscheen om 4.15 uur (Nederlandse tijd) op de Amerikaanse televisie om het begin van de militaire operatie tegen Irak aan te kondigen. Hij zei dat de geallieerde strijdkrachten waren begonnen om ‘doelen van militair belang’ te bombarderen. Amerikaanse oorlogsschepen vuurden rond kwart voor vier tientallen kruisraketten af. Tegelijk voerden F-117 bommenwerpers aanvallen uit op de Iraakse hoofstad.Het was vannacht nog onduidelijk wat de Amerikaanse bombardementen hadden opgeleverd. Kennelijk hoopten de VS dat de aanval verwarring zou zaaien in de gelederen van de Iraakse strijdkrachten.

De hoop was dat Iraakse troepen zich massaal zouden overgeven, tenzij president Saddam Hussein zich op de televisie zou vertonen om te laten zien dat hij nog steeds de touwtjes in handen heeft.

Amerikaanse en Britse gevechtsvliegtuigen bombardeerden woensdag artillerie-posities in het zuiden van Irak als voorbereiding voor een massale invasie van het land. Een troepenmacht van ruim 175 duizend man stond langs de grens met Koeweit klaar om Irak binnen te vallen. Volgens het Pentagon gaven 17 Iraakse soldaten zich al over, nog voordat er één schot was gelost.

President Bush had Saddam Hussein en zijn zoons tot twee uur ‘s nachts de tijd gegeven om het land te verlaten. Maar al uren eerder meldden ooggetuigen dat Britse en Amerikaanse eenheden de gedemilitariseerde zone langs de grens binnenreden.

Verwacht werd dat een deel van de eenheden zo snel mogelijk naar de zuidelijke stad Basra zou oprukken na een vernietigend bombardement op vitale doelen in heel Irak met duizenden kruisraketten en ‘slimme’ bommen.

Tegelijkertijd stonden eenheden van de 101ste luchtlandingsdivisie, de Screaming Eagles, klaar voor acties diep in Irak, onder meer om te voorkomen dat de Iraakse autoriteiten de olievelden in brand kunnen laten steken.Maar de eenheden werden gehinderd door een zware zandstorm in het gebied.

Nog voor het uitbreken van de vijandelijkheden brak de zenuwenoorlog los. Enkele uren voor het verlopen van het ultimatum gingen er plotseling geruchten dat de Iraakse vice-premier Tariq Aziz was gevlucht naar Koerdisch gebied. Maar Aziz verscheen later op een persconferentie in Bagdad om de berichten te ontzenuwen. ‘Ik draag mijn pistool om te laten zien dat wij klaar staan om tegen de agressors te vechten’, zei hij.

Militaire deskundigen hebben steeds voorspeld dat het een korte militaire operatie zal worden, maar Witte-Huiswoordvoerder Ari Fleischer bereidde de Amerikanen voor op een minder florissant scenario. ‘Het kan een zaak van zekere duur worden’, zei hij. ‘We weten het niet’. Fleischer zei verder dat de Amerikanen ‘voorbereid moeten zijn op het verlies van levens.’

Uit vrees voor mogelijke aanslagen lieten de Amerikaanse autoriteiten gisteren enkele tientallen Iraakse immigranten oppakken wegens schendingen van de visumregels. Volgens de autoriteiten gaat het om mensen die sympathie koesteren voor het bewind van Saddam Hussein. De afgelopen dagen hebben de autoriteiten de veiligheidsmaatregelen rond gevoelige objecten, zoals kerncentrales en chemische bedrijven, aanzienlijk verscherpt.

Op een zitting van de Veiligheidsraad in New York veroordeelden Frankrijk, Duitsland en Rusland het besluit van Groot-Brittannië en de VS om militaire actie tegen Irak te beginnen. Officieel was de zitting bedoeld om het hoofd van de VN-inspecteurs, Hans Blix, de gelegenheid te geven zijn programma voor de ontwapening van Irak te presenteren, maar na het Amerikaanse ultimatum liep de bijeenkomst toch vooral uit op een diplomatieke protestdemonstratie.

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Joschka Fischer zei dat zijn regering militaire actie ‘krachtig afwijst’. ‘Wij hebben niet alle vreedzame middelen uitgeput’, zei Fischer. Zijn Russische collega, Igor Ivanov, noemde de oorlog ‘illegaal’. Hij wees erop dat ‘geen enkele resolutie van de Veiligheidsraad toestemming geeft voor de gewelddadige omverwerping van de regering van een soeverein land’.

De Franse minister De Villepin zei dat de VS en Groot-Brittannië zich vergissen als ze denken dat het ten val brengen van Saddam Hussein tot minder terrorisme zal leiden. Volgens hem zal militaire actie de spanningen in het Midden-Oosten alleen maar opdrijven.

Blix sprak er zijn spijt over uit dat zijn staf Irak had moeten verlaten, maar tegelijkertijd constateerde hij dat het Iraakse regime de VN-inspecteurs slechts heel weinig nieuwe informatie had gegeven om te kunnen nagaan of Irak inderdaad zijn chemische en biologische wapens heeft vernietigd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden