Eerste bewijs troostgedrag in olifanten

Olifanten zijn intelligente en sociaal complexe dieren met sterke onderlinge banden. Nu blijken ze elkaar ook te kunnen troosten.

AMSTERDAM - Indische olifanten troosten elkaar als ze van streek zijn. Ze raken elkaar aan, steken hun slurf in elkaars bek en maken geluiden. Ook spiegelen ze de lichaamshouding en de stemming van het getroffen dier. Het is het eerste empirische bewijs van troostgedrag in olifanten.


Dat schrijven de onderzoekers Joshua Plotnik en Frans de Waal in het open-access tijdschrift PeerJ. Troostgedrag is heel zeldzaam in het dierenrijk, en tot nu toe alleen waargenomen bij mensapen, wolven en sommige kraaiachtigen, met name raven en roeken.


Plotnik deed zijn bevindingen in een kamp in Noord-Thailand waar een groep van 26 werkolifanten in gevangenschap leeft. Hij observeerde het gedrag van de dieren bijna een jaar en observeerde bijna 100 situaties waarin een olifant van streek raakte, bijvoorbeeld door een passerende slang of een aanvaring met een andere olifant, en een andere soortgenoot hem troostte.


Meestal ging de reagerende olifant naar de ander toe, raakte hem aan en stak zijn slurf in diens bek. Ook maakten ze kenmerkende hoge sjirpgeluiden. Soms namen ze eenzelfde houding en stemming aan, een soort emotionele besmetting. Onder normale omstandigheden wordt dit specifieke gedrag, vergelijkbaar met hoe mensapen elkaar omhelzen, niet vertoond.


Troostgedrag is iets anders dan verzoeningsgedrag, zoals waargenomen bij chimpansees. Dat heeft een conflictregulerende functie binnen een groep. Troostgedrag vereist ook een zekere empathie waaraan een veel complexere emotie ten grondslag ligt.


Het is niet heel verrassend dat olifanten begaan lijken met anderen, zegt Plotnik per mail vanuit Thailand. 'Olifanten zijn heel intelligente en sociale dieren, met sterke, levenslange banden. Ze herkennen zichzelf in de spiegel, werken samen om problemen op te lossen en helpen elkaar in nood.'


Voor Plotnik is het troostgedrag een teken van intelligentie. 'Troostgedrag is even zeldzaam in het dierenrijk als zelfherkenning in de spiegel, en beide hebben een link met empathisch gedrag en complex sociaal gedrag. Het vermogen tot troosten suggereert dat individuen anderen binnen hun sociale groep willen geruststellen. Dat kan een stressverminderende functie hebben of dienen om sociale relaties te onderhouden of te manipuleren.'


Het is helder dat soorten die troostgedrag vertonen, zoals olifanten, complexe dieren zijn die qua sociale cognitie wellicht even hoog op de evolutionaire ladder staan als mensapen, aldus Plotnik, die nu wil onderzoeken of ook wilde olifanten elkaar troosten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden