'Eerst zijn we uitgeperst, nu worden we weggegooid'

Acht Griekse universiteiten hebben hun deuren gesloten uit protest tegen komende ontslagen. Studenten reageren verdeeld. 'De universiteiten zijn een puinhoop.'

ATHENE - De woede smeult dicht onder de oppervlakte bij de honderden universitaire medewerkers die bijeen zijn bij een gebouw van de Universiteit van Athene. De medewerkers staken tegen dreigende ontslagen. 'De universiteiten worden afgebroken', staat op een spandoek. 'Dit gaat ons allen aan.'

Uit luidsprekers rollen deze zonnige herfstochtend linkse revolutionaire liederen. 'Ik heb dertig jaar met hart en ziel gewerkt en nu ben ik volgens de regering ineens overbodig', zegt bibliothecaresse Vassiliki Strakantouna. 'We hebben het gevoel dat we als sinaasappels zijn uitgeperst en nu worden weggegooid.'

Als het hoofd van de rechtenfaculteit zich onder de demonstranten begeeft, ontstaat een duw-en-trek-partij. Een vakbondsactivist op sandalen scheldt de academicus uit. 'Ik weet wel wie jij bent', voegt het faculteitshoofd hem toe. 'Wat wil je daarmee zeggen?' schreeuwt de vakbondsactivist. Omstanders houden de twee mannen in bedwang om te voorkomen dat ze elkaar in de haren vliegen. 'Jij hebt je ziel verkocht aan de kapitalisten!' roept de vakbondsman.

De Griekse regering heeft aangekondigd dat op de universiteiten ruim 1.300 ondersteunende medewerkers, ongeveer een vijfde van het totaal, zal worden ondergebracht in een 'mobiliteitspool'. Het gaat om onder anderen secretaresses, administrateurs, laboratorium-assistenten, bibliothecarissen en automatiseringsmedewerkers. De werknemers krijgen acht maanden de tijd om een andere baan te vinden binnen de overheid. Als hen dat niet lukt, worden ze ontslagen. De maatregel is afgedwongen door de Europese Unie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds, die Griekenland overeind houden met 240 miljard euro aan noodleningen. Griekenland moet voor het einde van het jaar 25 duizend ambtenaren hebben ondergebracht in de mobiliteitspool. Eind 2014 dienen zo 19 duizend ambtenarenbanen te zijn geschrapt. Maar de universitaire medewerkers geven zich niet zonder slag of stoot over. En uit solidariteit hebben acht Griekse universiteiten, waaronder de Universiteit van Athene, de deuren gesloten. Er worden geen examens afgenomen, geen studenten ingeschreven en geen colleges gegeven. 'Wij hebben op de rechtenfaculteit tien bibliothecaressses, verdeeld over tien bibliotheken', zegt Strakantouna. 'We zijn bezig die tien bibliotheekjes samen te voegen tot één grote. En nou wordt er ineens gezegd dat we straks genoeg hebben aan vijf bibliothecaressen, in plaats van tien. Hoe zien ze dat voor zich? Het gaat om miljoenen boeken, een elektronische database en we moeten ook nog langer open blijven. We hebben eerder méér dan minder mensen nodig.'

Terwijl de medewerkers demonstreren, belegt de senaat van de universiteit in een aangrenzend pand een vergadering over de protestacties. Een groep vertegenwoordigers van linkse studentenvakbonden dringt de vergaderzaal binnen en eist het woord. De rector maant de studenten om te vertrekken. Als de studenten weigeren, beeindigt de rector de vergadering.

'Van mij had de rector die studenten wel even aan het woord mogen laten', glimlacht Eleni Karamalengou, senaatslid en hoogleraar Latijnse literatuur, even later in de leeggelopen vergaderzaal. 'Die studenten steunen ons.'

Karamalengou vertelt dat haar faculteit Filologie, die gespecialiseerd is in dode talen, op zeventig hoogleraren en docenten en drieduizend studenten slechts zes ondersteunende medewerkers heeft. 'Als dat aantal verder omlaag moet, wordt het onmogelijk de faculteit draaiende te houden. Dan stort het onderwijs in. Terwijl de klassieke talen vanwege onze geschiedenis juist heel belangrijk zijn voor Griekenland.'

Hoe lang de rectoren hun universiteiten gesloten zullen houden, moet worden afgewacht. Griekenland heeft alleen staatsuniversiteiten - privé-universiteiten zijn bij wet verboden - en de onderwijsinstellingen zijn van oudsher, net als veel andere delen van de overheid, bolwerken van nepotisme en verspilling. Academici zijn in Griekenland de afgelopen decennia vaak aangesteld op basis van vriendjespolitiek . Heel wat posities en zelfs hele instituten zijn gecreëerd om beschermelingen van politici en hoogleraren aan baantjes te helpen.

De Griekse kwaliteitskrant Kathimerini haalde vorige week in een commentaar dan ook hard uit naar de rectoren die hun universiteiten hebben gesloten. 'Deze rectoren hebben nooit als echte bestuurders geopereerd', aldus de krant. 'Ze gingen te werk zoals de meeste Griekse politici voor de crisis ook te werk gingen, zich overgevend aan politieke omkoping en verkwistend beleid. In plaats van dat deze rectoren hun huis op orde brengen, verstoppen ze zich achter allerlei leuzen en ideologieën, intussen de jongere generaties het recht op onderwijs ontzeggend.'

Onder studenten heerst verdeeldheid over het protest. 'De sluiting komt mij op zich slecht uit, omdat ik nu mijn laatste examens zou doen', zegt rechtenstudente Ismini Theodoropoulou. 'Toch sta ik er achter, omdat ik denk dat de regering eropuit is de universiteiten te ruïneren, om ruimte te scheppen voor privé-universiteiten. De regering wil van hoger onderwijs weer iets elitairs maken en de rest van de bevolking degraderen tot onopgeleide slaven van de kapitalisten.'

Anderen hebben meer gemengde gevoelens. 'De universiteiten zijn een puinhoop', zegt student electrotechniek Dimitris Efstathiou. 'Er zijn in het verleden veel mensen via de achterdeur aangenomen die niet nodig of niet gekwalificeerd waren. Maar de regering heeft volgens mij niet zorgvuldig geëvalueerd waar kan worden gesneden. Er is gewoon lukraak aangekondigd hoeveel mensen er weg moeten.'

Efstathiou zit in een Starbucks in het centrum van Athene achter een laptop. Hij is zich aan het voorbereiden op een examen. Efstathiou zegt dat veel studenten ervan balen dat de universiteiten gesloten zijn. 'Veel studenten hebben door de crisis financiële problemen, en hun ouders ook. Ze willen gewoon vlot doorstuderen, hun examens halen en in militaire dienst of proberen een baan te vinden. Ze hebben geen zin meer in dit soort politieke strijd.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden