Eerst vergaderen in eigen kring kan veel politieke narigheid voorkomen

Wat begon als een vrijblijvende lunch voor ministers met soms een fractieleider erbij, groeide uit tot een formeel bewindspersonenoverleg (bpo). Elke donderdagavond vergaderen de regeringspartijen afzonderlijk met de eigen bewindspersonen én de top van de Kamerfractie.

Oud-minister Guusje ter Horst van Binnenlandse Zaken (PvdA) krtiseerde vrijdag in de Volkskrant dit ‘monistische’ overleg. ‘Ik dacht dat Den Haag dualistisch hoorde te zijn: de regering regeert, de Kamer controleert.’ Ze noemde afschaffen van de bpo’s ‘een interessant experiment’.

‘Een beetje goedkoop’, vindt Rudy Andeweg, hoogleraar empirische politicologie in Leiden. ‘Je moet weten wat het gevolg is als die overleggen verdwijnen. Straks zijn het mensen als Ter Horst die roepen dat de premier geen regie voert, dat het een schande is dat ministers en fracties rollebollend over straat gaan.’

Het bpo begon in de jaren vijftig, onder premier Drees. Tijdens de ministerraad op vrijdag lunchten de bewindspersonen per partij. De VVD trok zich terug op een departement. De PvdA en de CHU (later opgegaan in het CDA) aten in een restaurant op het Buitenhof. De KVP zetelde in een chic restaurant dat niet meer bestaat.

Langzaamaan voegden zich de fractievoorzitters bij de lunches. Die werden zo belangrijk dat er ’s morgens geen besluiten meer werden genomen. Iedereen wilde eerst de onderwerpen in eigen kring afstemmen.

Premier Den Uyl besloot in de jaren zeventig de bpo’s te verplaatsen naar donderdagavond. Zo konden al op vrijdagochtend besluiten vallen in de ministerraad. Bij de bpo’s zitten nu ministers, fractiebesturen, Kamerleden met bepaalde specialisaties, Senatoren en politiek assistenten.‘Zo’n bpo is de eerste en laatste hulp bij ongelukken’, zegt Menno de Bruyne, 26 jaar werkzaam op het Binnenhof voor de SGP.

‘Strategisch monisme’, noemde Ed Nijpels (VVD) dat in de jaren tachtig. Dreigende brandjes worden geblust door ruggespraak met fractieleiders, ministers en premier. Want juist de VVD, zegt Andeweg, heeft een rijke geschiedenis aan ruzies tussen de fractie en de eigen ministers. Het kabinet Drees/Van Schaik viel in 1951, nadat de liberale fractie een motie van wantrouwen indiende tegen de eigen minister van Buitenlandse Zaken.

De Paarse partijen die onderhandelen over een kabinet, willen de bpo’s behouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden