Eerst maar eens ontwerpers tellen

Voeten in de modder en het hoofd in de wolken. Zo beschrijft directeur Dingeman Kuilman (41) de werkwijze van stichting Premsela, vernoemd naar ontwerper Benno Premsela (1920-1997)....

Dat Kuilman lid was van de commissie die toenmalig staatssecretaris voor Cultuur Van der Ploeg adviseerde over het al dan niet oprichten van een nieuw vormgevingsinstituut, is 'enigszins pikant', geeft hij toe. Maar, zo benadrukt de kersverse directeur, er moest een les worden geleerd uit de fouten van het vormgevingsinstituut. Dat werd destijds afgeserveerd als een elitair bolwerk.

'Premsela wordt geen ontoegankelijke denktank die zich bezighoudt met abstracte vraagstukken. We willen een brug slaan tussen de ontwerpers, het onderwijs, bedrijfsleven en overheid. Dat doen we door niet boven maar tussen alle partijen te staan - vandaar die voeten in de modder.' Maar de ruimte voor 'verdieping' blijft er wel, bijvoorbeeld met thematische workshops en de jaarlijkse Premsela-lezing. 'Het hoofd blijft dus in de wolken.'

De eerste jaren zal 'een gezonde dosis pragmatiek' prevaleren. Zo moet voor een succesvolle lobby bij het bedrijfsleven of het ministerie van Economische Zaken eerst de Nederlandse vormgeving worden geïnventariseerd. Wat is de totale omzet, hoe groot is de spin-off voor andere bedrijfssectoren, wat is het exportvolume? 'Dat we die cijfers niet hebben is al redelijk bizar. We weten zelfs het precieze aantal ontwerpers in Nederland niet.'

Ook de contacten in en met het buitenland moeten opnieuw worden opgebouwd. 'Het Nederlandse ontwerp geniet weliswaar een uitstekende reputatie, maar we mogen niet in slaap sukkelen. Er is niet eens een aanspreekpunt voor buitenlandse bedrijven', aldus Kuilman, die na een loopbaan als grafisch vormgever via de designafdeling van Philips overstapte naar de reclamewereld.

Daarbij, is het prestige van het Nederlandse ontwerp wel zo groot als wij denken, vraagt de Premsela-directeur zich af. 'In de Verenigde Staten bestaat bijvoorbeeld een bijna karikaturaal beeld van onze grafische vormgeving. Ze denken dat hier alles kan en mag, maar onze rijke traditie van functionalistisch ontwerp - denk aan Wim Crouwel - zien ze volledig over het hoofd.' Of de vrije vormgeving zoals bij keramiek of sieraden, die 'in de dode hoek zit' door alle aandacht voor interieurontwerp en mode. 'Zo'n vakgebied verdient extra aandacht.'

Tot en met 2004 krijgt de stichting van OCW jaarlijks 1,4 miljoen euro. Vanaf 2005 rekent Premsela op structurele subsidie uit de nieuwe Cultuurnota. De huisvesting wordt aangeboden door de gemeente Amsterdam, dat maar al te graag een vormgevingsinstituut wil houden. 'Rotterdam gooit hoge ogen met het Architectuurinstituut, zo'n rol heeft de gemeente Amsterdam voor ons in gedachten.'

De benodigde naamsbekendheid moet komen uit de organisatie van exposities, de lancering van een website en het uitgeven van een bloemlezing uit een eeuw publicaties over vormgeving. 'En we streven naar samenwerking met bestaande initiatieven.' Zo zal Premsela het voornemen van De Beyerd in Breda, dat het eerste museum voor grafische vormgeving wil worden, ondersteunen.

Dat Premsela vooral een 'netwerkorganisatie' wordt, is te zien aan het kantoor. Geen 'ivoren toren', zoals het prestigieuze pand van het vormgevingsinstituut op Amsterdamse Keizersgracht, maar een eenvoudige kantoorruimte op de begane grond. Door de glazen pui lijken de bureaus bijna op straat te staan. Subtiele naambordjes op de vloerplinten vermelden dat op de schuifkast ontworpen door architect Wiel Arets een vaas staat van Gijs Bakker uit de Droog-collectie. Het niveau van de Nederlandse vormgevers is heel hoog, zegt Kuilman. Waar het aan ontbreekt is het bundelen van krachten. 'Er valt dus nog veel te winnen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden