'Eerlijke journalistiek is een misdaad'

Het enige onafhankelijke dagblad van Zimbabwe kan niet meer verschijnen. De politie heeft de computers meegenomen. De krant verzet zich tegen de draconische mediawetten....

Vlak voor zijn vertrek naar Nederland hoorde Bill Saidi dat de politie naar hem op zoek was. De hoofdredacteur van de zondagsbijlage van de Zimbabwaanse krant Daily News is een van de meer dan veertig journalisten die de regering-Mugabe wil aanklagen wegens illegaal werken'.

Het enige onafhankelijke dagblad van Zimbabwe kan al meer dan twee weken niet verschijnen. Saidi: Al onze computers zijn in beslag genomen.' Hij vreest voor gerommel met de bestanden. Op uitnodiging van het Nederlands Instituut voor Zuidelijk Afrika (NIZA) is hij in Nederland om steun te zoeken bij de politiek.

De Daily News voert een verbeten strijd tegen de draconische mediawet die vorig jaar van kracht werd. Saidi: Die wet maakt eerlijke journalistiek tot een misdaad. De regering is zo bang voor de waarheid dat ze bereid is de boodschapper te doden.'

Als een bericht in de krant foutief blijkt te zijn, volstaat een ruiterlijke rectificatie niet meer, maar hangt de journalist vijf jaar gevangenisstraf boven het hoofd.

Media moeten zich laten registreren om een vergunning van de regeringscommissie voor de media te krijgen. Wij besloten dat niet te doen. Het is een verschrikkelijke wet, die wij wilden aanvechten tot het Hooggerechtshof.'

Op 11 september oordeelde het Hooggerechtshof echter dat de Daily News in strijd met de wet verscheen. De dag erop kwam de laatste krant uit. De politie kwam het redactiegebouw binnen. Saidi: Het was een overval in nazi-stijl. De taal die de agenten uitsloegen was echt vreselijk. Sommige collega's zeiden dat het wel leek of ze op zoek waren naar massavernietigingswapens.'

De redactie besloot na de uitspraak van het Hooggerechtshof om alsnog, zij het met weerzin, de registratieformulieren op te sturen. We hadden gezegd dat we ons bij een uitspraak zouden neerleggen. Het hof had bovendien gezegd dat wij een zaak tegen de ongrondwettelijkheid van de mediawet konden beginnen, als we ons lieten registreren.'

Nadat de aanvraag was ingediend oordeelde een rechter van het Hof dat de Daily News weer mocht verschijnen in afwachting van een besluit van de mediacommissie. Die kwam al binnen twee dagen, terwijl dat normaliter twee maanden vergt.' De commissie verwierp het verzoek met het argument dat de aanvraagtermijn acht maanden geleden was gesloten.

De Daily News verscheen voor het eerst in 1999. Volgens Saidi zag de regering en Mugabes partij ZANU-PF de krant snel als de spreekbuis van de oppositiepartij MDC, die twee maanden na de krant werd opgericht, maar dat was toeval, wij hebben geen banden met de MDC'. Wel hekelt de krant de corruptie en het wanbeleid van de regering-Mugabe.

Vanaf het begin hebben de redacteuren bloot gestaan aan arrestaties en geweld door Mugabe's knokploegen. De redactie werd twee getroffen door een bomaanslag. Bij de aanslag van twee jaar geleden werd de pers vernield. Tegen leden van de hoofdredactie en de directie van de krant lopen aanklachten wegens foutieve berichtgeving (door de krant gerectificeerd). Het dient om ons onder druk te zetten.'

Maar de oplage bleef stijgen tot 120 duizend twee jaar geleden (inmiddels weer gedaald door technische problemen en intimidatie van kopers op het platteland tot 80 duizend), bijna twee keer zoveel als de regeringskrant The Herald, en dat was volgens Saidi de reden voor de nieuwe mediawet, die Mugabe kort zijn omstreden verkiezingsoverwinning van 2002 door het parlement drukte. Die wet moet ons om zeep helpen.'

De drie onafhankelijke weekbladen in Zimbabwe hebben zich wel onderworpen aan de registratie. Ze maakten een andere afweging, maar ze steunen ons wel in ons verzet.' Het weekblad The Independent had zijn persen na de bomaanslag al ter beschikking gesteld, en deed dat nu weer. Maar het nieuw aangeschafte systeem van de Daily News bleek niet meer te passen bij de verouderde appratuur van het solidaire weekblad.

De Daily News is vastbesloten door te zetten. De aandeelhouders steunen ons. Het kan twee maanden duren of twee jaar, maar we vinden het onze morele plicht door te gaan tot het bittere eind. Als wij deze slag winnen, zal niets meer hetzelfde zijn in Zimbabwe.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden