'Eerlijke' heffing op koerswinst kost belegger meer

Staatssecretaris Van Eijck vindt de heffing op fictieve koers-winst oneerlijk. Maar het 'eerlijke' alter-natief is veel slechter voor beleggers...

Beleggers zijn misschien geneigd de vlag uit te steken nu Steven van Eijck, LPF-staatssecretaris van belastingzaken, zegt 'na te denken' over de vermogensrendementsheffing, de belasting over fictieve koerswinsten. Wie weet sneuvelt de omstreden regeling. Maar te vroeg juichen is niet slim.

Want het alternatief, een zuivere vermogenswinstbelasting, sluit niet alleen beter aan 'bij de belevingswereld van de burger', zoals Van Eijck deze week betoogde. Het bewerkstelligt ook dat wie goed boert op de beurs, meer belasting gaat afdragen dan ooit.

Een zegen voor de voorstanders van een rechtvaardiger belastingstelsel. Maar dat GroenLinks hartstochtelijk pleit voor een vermogenswinstbelasting, zou beleggers te denken moeten geven.

Toegegeven: het wringt. Nu al geruime tijd enorme verliezen worden geleden op de beurs, moeten beleggers belasting betalen over hun niet-bestaande beurswinsten: 30 procent over een fictieve koerswinst van 4 procent. Met de belasting wilde de fiscus de grote koerswinsten afromen uit de wilde beursjaren aan het eind van de vorige eeuw. Maar nu de verliezen zich opstapelen, voelt menig belegger zich toch bekocht.

Zij hebben Van Eijck aan hun zijde, die rap de erfenis van zijn voor-voorganger Willem Vermeend (PvdA) aan het onttakelen is. Als hij zo doorgaat, legt 'het belastingstelsel voor de 21ste eeuw', zoals Vermeend zijn stelselwijziging nogal onbescheiden noemde, het al af tegen de 'hereijcking' van Van Eijck, nog voor de eeuw goed en wel begonnen is.

Officieel wil Van Eijck met ingrijpen wachten tot de evaluatie van het huidige belastingstelsel in 2005. Maar nu al attaqueert hij de vermogensrendementsheffing, die hij 'onrechtvaardig' vindt. 'Zeker in het huidige beursklimaat.'

Maar er is iets nog veel onrechtvaardigers, zoals Leo Stevens, gerespecteerd fiscalist en een van Van Eijcks leermeesters, puntig kan uitleggen. Wie geld verdient met hard werken, betaalt fors mee aan de samenleving, via de loon- en inkomstenbelasting. Maar wie geld verdient 'in de hangmat', zoals Stevens dat mooi demagogisch kan zeggen, betaalt haast niets: de facto 1,2 procent over zijn vermogen, in het huidige stelsel.

Het is een misvatting te denken dat verdiensten uit vermogen niet waren belast vóór de komst van de vermogensrendementsheffing in 2001. Voor rente op spaarrekeningen gold zelfs het tarief van de inkomstenbelasting, dat kon oplopen tot 60 procent. Daarnaast bestond meer dan honderd jaar lang de vermogensbelasting, die evenzeer gehaat werd als ontdoken: 0,7 procent over het vermogen.

Het systeem werkte jaren naar tevredenheid. Maar toen kwam de bull market op de beurs. En beleggingswinsten waren onbelast. Met lede ogen zag Vermeend toe hoe de fiscus de beurshausse misliep.

Hij koos voor fictief rendement, omdat een belasting over werkelijk behaalde winsten op vermogensbestanddelen te ingewikkeld zou zijn. Een belangrijker argument was dat de opbrengsten voor de overheid bij een fictief rendement stabiel en voorspelbaar zijn.

Grappig genoeg was bij de introductie van de rendementsheffing twee jaar geleden de grootste kritiek dat de regeling te aardig was voor beleggers. Elke sukkel haalde meer dan vier procent rendement, maakte minister Gerrit Zalm van Financiën duidelijk. 'Wie dat niet lukt, kan bij mij staatsobligaties krijgen, met een procent of zes rendement.' Inmiddels is het driemaandsrentetarief op schatkistpapier 3,38 procent, merkte Jacob de Haan, CDA-kamerlid, onlangs op. Bovendien vrat de inflatie de vermogens aan.

Van Eijck refereerde dinsdag in deze krant aan het GroenLinks-plan in de notitie Nederland Vermogensland. Dat plan voorziet in een combinatie van een heffing over vermogensaanwas (papieren winst op aandelen en obligaties) en vermogenswinst (gerealiseerde winst bij de verkoop van antiek, boten, sieraden, en ontvangen rente, dividend, pacht en huur).

Complex aan zo'n heffing is dat beleggers hun verliezen zouden moeten kunnen compenseren met toekomstige winsten, vergelijkbaar met de verliescompensatie voor bedrijven. 'Dat moet absoluut', vindt Bert Bongers van het College van Belastingadviseurs.

Volgens Vermeend stuit een echte vermogenswinstheffing op uitvoeringsproblemen. Het is lastig en tijdrovend om na te gaan wat mensen verdiend hebben met hun vermogen. In de Verenigde Staten en Engeland functioneert de capital gains tax echter wel.

Nu verklaart ook Leo Stevens dat een vermogenswinstbelasting toch mogelijk is. Want met moderne elektronische middelen is elke koerswinst te administreren, en dus te belasten. Vermeend heeft de alternatieven voor de vermogensrendementsheffing 'eerder weggeschreven dan consciëntieus geanalyseerd', schrijft hij in zijn boek Belasting: weggegooid geld?

Als Steven van Eijck naar zijn oude leermeester luistert, kunnen beleggers hun borst natmaken. Want als de beurs weer aantrekt, gaan ze meer betalen dan ooit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden