Eerlijk duurt slechts zelden het langst in de politiek

‘Eerlijk’ is niet het eerste wat Amerikanen zeggen als hun mening over een president wordt gevraagd. Laat staan als het om zijn woordvoerder gaat....

Maar zegsman Robert Gibbs en zijn baas Barack Obama hebben deze zomer al enkele malen de waarheid verteld. Verfrissend voor ons, mogelijk opluchtend voor hen. Is dat politiek verstandig?

Gibbs zei vorige maand dat de Republikeinen in november wel eens een meerderheid in het Congres kunnen veroveren. Dat was geen nieuws. Alle peilingen wijzen hierop. Democraten in en buiten het Congres waren echter woedend. Zoals columnist Dana Milbank schreef: ‘Een onvergeeflijke zonde voor een woordvoerder van het Witte Huis. Hij sprak zorgeloos de waarheid.’

Niet veel later viel his master’s voice uit naar ‘professioneel links’. Obama heeft in korte tijd veel voor elkaar gekregen. De gezondheidszorg en de financiële sector worden hervormd, de auto-industrie werd met succes overeind gehouden, het economische stimuleringspakket is door het Congres geloodst, de terugtrekking uit Irak is gaande. En, vroeg Gibbs in een interview, is de progressieve achterban dankbaar?

‘Ik hoor mensen zeggen dat hij op George Bush lijkt. Die lui moeten op drugs worden getest. Ze zijn pas tevreden als we Canadese gezondheidszorg hebben en het Pentagon hebben afgeschaft.’

Prompt kwamen de reacties vanuit de hoofdkwartieren van ‘professioneel links’, zoals tv-omroep MSNBC. Obama geeft zich over aan ‘professioneel rechts’, vindt presentator Keith Olbermann. De regering omschreef hij als ‘amateuristisch links’. Het Congreslid Keith Ellison voelde zich eveneens aangesproken en riep op tot Gibbs’ aftreden.

Ellison is een van de twee moslims in het Congres, maar hij was vrijdag niet bij de ramadanviering in het Witte Huis. Als rechtsgeleerde en president die verzoening met de moslimwereld heeft beloofd, sprak Obama eerlijke en zorgvuldige woorden over de gelijke rechten van Amerikaanse moslims. De moskee nabij Ground Zero is een heikel punt, erkende hij. Maar die mag er komen. ‘Het principe dat mensen van alle geloofsrichtingen welkom zijn in dit land, en niet verschillend door hun overheid worden behandeld, is van essentieel belang voor wie wij zijn.’

Zelfs tegenstanders prezen de president voor zijn moed om onverveerd te zeggen wat hij denkt over een gevoelige kwestie voor hemzelf en het land. Als kandidaat-president deed hij dat steeds. Zijn meeslepende toespraken raakten en overtuigden mensen. Als president lijkt hij zijn retorische kunsten kwijt te zijn. Hij legt goed uit, als de hoogleraar die hij was, maar overtuigt niet meer.

Gibbs en Obama kozen kortstondig voor realisme en oprechtheid, wat hen nog verder heeft geïsoleerd. Van de linkse basis (Gibbs) en van de meerderheid van de bevolking (Obama). De volgende dag leek de president dat in te zien. Hij wilde zich toch niet uitlaten over de ‘wijsheid’ van de moskee, waaraan tweederde van de Amerikanen twijfelt. Eerder had Gibbs wekenlang betoogd dat het Ground Zero-debat, een ‘lokale zaak’, met rust moest worden gelaten. Een stelling die Obama alsnog omarmde – nadat hij zich erin had gemengd.

Zo was hij weer gewoon een draaiende, onduidelijke politicus: precies wat de Amerikanen verwachten van hun gekozen leiders.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden