Eerherstel voor de kaarsrechte keukenstoel

Honderdvijftig jaar na de geboorte van Vincent van Gogh zijn we in de interieurwinkel weer terug bij de slaapkamerstoel die hij schilderde....

In een recent nummer van het Italiaanse tijdschrift Abitare is er zelfs eerherstel voor de keukenstoel met het laatje in de zitting. De nieuwe variant is een ontwerp van de Belg Casimir, die zijn kloosterachtige zetel de naam Max le Belge meegaf. Ligt het aan de economische dip? Feit is dat nu ineens overdaad schaadt en dat ontwerpers zich dus tot de basis bekeerd hebben. We kunnen op dat harde hout altijd nog een kussentje leggen.

'Mannelijke stoelen', noemt Ida van Zijl, conservator Design van het Utrechtse Centraal Museum ze, in tegenstelling tot de recentelijk zo populaire, logge stoelen-met-hoezen, of de happy ontwerpen van Philippe Starck, de hipste ontwerper van de jaren negentig. 'Zijn ontwerpen hebben iets nichterigs, en die trend is nu aan het weggaan. Het moet nu allemaal degelijk en zonder opsmuk'.

'We hebben de laatste jaren allemaal steeds grotere, royalere tafels aangeschaft', zegt Claire Vos van het Groningse meubelwarenhuis Maupertuus. 'Daar passen zo acht stoelen aan, en dan wordt het met luxueuze stoelen allemaal wel erg vol en kostbaar.' En die simpele houten stoel is tevens een reactie op al het kunststof van Starck, zo denkt ook Vos. 'Zijn kunststof stoelen zien er wel swingend uit, maar je krijgt er een plakkerig achterwerk van.'

De oerstoel zweefde al een tijdje boven de markt, nadat de pas afgestudeerde ontwerper Richard Hutten begin jaren negentig een onverwacht succes boekte met een supereenvoudige stoel, ontworpen met zijn gebruikelijke no sign of design-motto. Van de haast ontwerploze stoel zijn er inmiddels tweeduizend verkocht, veel musea namen hem op in hun collectie.

Hutten heeft de veranderende mode klaarblijkelijk goed aangevoeld, want na '91 is het design alom verstrakt. Gek genoeg heeft die hang naar 'eerlijkheid' nu ook de buisstoel de das omgedaan. Remakes van Gispen lijken alleen te overleven met een moderne stoffering zoals ze die vroeger niet hadden: paars, fuchsia en roze ribfluweel. We halen, anders gezegd, het romantische platteland van Van Gogh in huis.

Gijs Bakker van Droog Design en docent op de Eindhovense Design Academy: 'Elke generatie heeft zo haar eigen opvattingen, probeert haar eigen poëzie uit, en die houdt tegenwoordig in: terug naar de basis. Omdat het aanbod zo gigantisch is, kiezen jonge ontwerpers juist een zo schaars mogelijke vorm. Deco reren bestaat nog wel, maar subtieler, niet opgeprikt.'

Als oerstoel van de huidige trend noemt Bakker de Superleggera van de Italiaan Gio Ponti, uit 1957. 'De constructie van uiterst dunne, ronde poten wordt bijeengehouden door een rieten matting. Ponti heeft de poten later driehoekig gemaakt waardoor de stoel nog lichter werd', aldus Bakker.

Gerrit Rietveld zei het een kleine eeuw geleden al: hout is het

uitgelezen materiaal voor de doordeweekse stoel. Nu voert Richard Hutten zijn no sign of design-stoel uit in eiken en beuken. Eiken is chiquer, maar beuken loopt beter.

Blijkbaar is, met de ingestorte economie, iedereen aan het bezuinigen geslagen.

Als die keukenstoelen steeds simpeler en traditioneler worden, valt er dan nog iets te vernieuwen en te ontwerpen? Jawel. De stoel die kunstenaar Joep van Lieshout maakte, leunt vanzelf al een beetje achterover. Is het immers niet een oerreflex bij de aloude boerenstoel, om op de achterpoten te wippen? Die natuurlijke aanvechting zit nu in het ontwerp ingebakken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden