Eerdere processen

Geert Wilders is niet de eerste Nederlandse politicus die werd aangeklaagd vanwege zijn uitlatingen. De PVV-voorman werd vrijgesproken, dat gold niet voor al zijn collega's. Een overzicht.


Hans Janmaat, voorman van de Centrum Democraten, werd vaak aangeklaagd. Meestal leidde dat tot vrijspraak, maar in drie gevallen werd Janmaat wel degelijk veroordeeld. Eerst werden uitspraken als 'Vol is vol' en 'Nederland voor de Nederlanders' discriminerend bevonden en in 1997 werd hij door het gerechtshof in Arnhem veroordeeld tot twee maanden voorwaardelijk en 7.000 gulden (3.176 euro) boete. En dat omdat hij had gezegd: 'Wij schaffen, zodra wij de mogelijkheid en de macht hebben, de multiculturele samenleving af.'


Leen van Dijke, RPF-Kamerlid, werd in 1999 uiteindelijk in hoger beroep vrijgesproken door het gerechtshof in Den Haag. Uitspraken die Van Dijke in 1996 deed in een interview met het weekblad Nieuwe Revu over homoseksuelen, waren volgens het gerechtshof niet beledigend geweest. Het gerechtshof nam hierbij in ogenschouw in welk verband de opmerkingen zijn geplaatst en dat Van Dijke vanuit zijn geloofsovertuiging sprak. De RPF'er stelde homoseksuelen op één lijn met dieven en fraudeurs. De Haagse rechtbank had hem eerder veroordeeld tot een boete van 300 gulden.


Voorbeelden van langer geleden zijn er ook: de radicaal-socialistische voorman Ferdinand Domela Nieuwenhuiswerd als redacteur van het blad Recht voor Allen in 1886 veroordeeld wegens majesteitsschennis, omdat koning Willem III werd vergeleken met een gorilla. Domela Nieuwenhuis zat gevangen van 19 januari 1887 tot 31 augustus 1887. Die dag, de 7de verjaardag van Willems dochter Wilhelmina, kreeg hij gratie.


SDAP-voorman Pieter Jelles Troelstra kreeg in 1899 een maand cel wegens belediging van een officier van justitie. Troelstra had dat expres gedaan om een zaak van klassejustitie opnieuw aan de orde te kunnen stellen.


In 1939 veroordeelde de rechter het Tweede Kamerlid Henricus Ruyter van de Roomsch-Katholieke Staatspartij (RKSP) tot een boete van 25 gulden, omdat hij NSB-voorman Meinoud Rost van Tonningen had uitgemaakt voor 'landverrader'.


In 1978 kreeg VVD-Tweede Kamerlid Theo Joekes1.000 gulden boete. Tijdens een voordracht in Maassluis had hij geopperd dat 'Zuid-Molukkers beneden een bepaalde leeftijd het land uitgezet moesten worden'. Aanzetten tot discriminatie en gebruik van geweld, vond de rechter.


Met medewerking van Sytze de Boer


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden