Eerbetoon wordt plagiaat

Wat houdt de literaire wereld in het buitenland bezig? Onze correspondenten houden het bij. Deze week Marjolein van de Water over María Kodama, de weduwe van Jorge Luis Borges.

Maria Kodama, weduwe van Jorge Luis BorgesBeeld reuters

Rechtzaak

María Kodama staat al langer bekend als geldwolf en luis in de pels van experimentele schrijvers. Het is de 78-jarige weduwe van de Argentijnse schrijver Jorge Luis Borges opnieuw gelukt de literaire wereld tegen zich in het harnas te jagen. Ditmaal is Pablo Katchadjian het slachtoffer, landgenoot van de in 1986 overleden Borges.

Katchadjian schreef in 2009 Aleph Engordado (Dik geworden Aleph), een bewerking van Borges wereldberoemde korte verhaal Aleph. Het oorspronkelijke werk telt zo'n 4.000 woorden, Katchadjian heeft er daar 5.600 aan toegevoegd en publiceerde zijn boek bij een kleine uitgeverij in een oplage van tweehonderd exemplaren.

Plagiaat, vindt Kodama die in het bezit is van de auteursrechten van Borges. Ze spande een rechtszaak aan en vond een rechter die de zaak in behandeling nam. De tegoeden van Katchadijan werden bevroren en de 38-jarige schrijver hangt tot zes jaar celstraf boven het hoofd.

De Argentijnse literaire elite reageert furieus. Katchadjian legt in het nawoord van zijn 50 pagina's tellende boek immers uitgebreid uit hoe het werk tot stand is gekomen. 'De dik geworden Aleph is juist een uitnodiging om de Aleph van Borges opnieuw te lezen', aldus een manifest, ondertekend door vooraanstaande schrijvers als César Aira.

Het is niet voor het eerst dat Komada schrijvers voor het gerecht daagt. De Spaanse auteur Agustín Fernández Mallo publiceerde in 2004 het boek El Hacedor (de Borges), Remake, een bewerking van El Hacedor van Borges uit 1960.

Geldzucht

Het was bedoeld als eerbetoon maar Kodama beschouwde het als plagiaat. De uitgever wachtte de uitspraak niet af en haalde het boek uit de winkels.

In een eerdere zaak tegen journalist Osvaldo Ferrari, die het interviewboek Dialogen met Borges, publiceerde, moest Kodama inbinden.

'De rechten van María Kodama zijn niet eindeloos rekbaar', aldus de rechter. De zaak tegen Katchadjian loopt nog. De rechter heeft een commissie in het leven geroepen die onderzoekt of sprake is van plagiaat.

Kodama zegt te handelen uit liefde voor het werk van Borges, maar haar critici beschuldigen haar van geldzucht. Na de dood van haar man heeft Kodama teksten uitgegeven die Borges zelf nooit wilde publiceren. Het heeft haar geen windeieren gelegd.

Als Borges nog zou leven, zou hij zijn vrouw waarschijnlijk tot de orde roepen. De schrijver heeft in zijn eigen werk onder meer teksten van de Spaanse schrijver Miguel de Cervantes 'hergebruikt', en was een groot liefhebber van literaire verwijzingen.

Maria KodamaBeeld anp

Kodama zegt te handelen uit liefde voor het werk van Borges, maar haar critici beschuldigen haar van geldzucht. Na de dood van haar man heeft Kodama teksten uitgegeven die Borges zelf nooit wilde publiceren. Het heeft haar geen windeieren gelegd.


Als Borges nog zou leven, zou hij zijn vrouw waarschijnlijk tot de orde roepen. De schrijver heeft in zijn eigen werk onder meer teksten van de Spaanse schrijver Miguel de Cervantes 'hergebruikt', en was een groot liefhebber van literaire verwijzingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden