Eenzijdige aanval VS op Irak is uit den boze

Als een interventie tegen Irak mogelijk wordt na rapportage door de wapeninspecteurs, moet een eenzijdige aanval van de VS worden voorkomen, menen Mient-Jan Faber en Lambrecht Wessels....

Op 27 januari wordt het rapport van Hans Blix en Mohamed ElBaradei, die de leiding hebben over de wapeninspecties, gepresenteerd aan de VN-Veiligheidsraad. Ongeacht de inhoud, verwachten velen dat daarna de oorlog uitbreekt. Er zijn dan twee scenario's denkbaar. Het Bush-scenario dat uitgaat van de veronderstelling dat het rapport aantoont dat Saddam Hussein wél over massavernietigingswapens beschikt en dat niet uitgesloten moet worden dat hij voorraden verborgen houdt en met de ontwikkeling ervan zal doorgaan. In dit geval neemt de V-raad een resolutie aan waarin de VS en zijn bondgenoten gewettigd worden met het gebruik van alle noodzakelijke middelen de wereld van dit gevaar te bevrijden (en Saddam ten val brengen).

Minstens zo waarschijnlijk is het Saddam-scenario. Dat gaat ervan uit dat de inspecteurs niet hebben kunnen vaststellen of Saddam nog over massavernietigingswapens beschikt en dat zij concluderen, zij het nooit met honderd procent zekerheid, dat hij in de toekomst toch niet weer zal proberen dit soort wapens aan te schaffen, en een acuut gevaar op dit ogenblik niet bestaat. Wat moet de V-raad dan doen? In een resolutie vaststellen dat Saddam aan de verplichting tot ontwapening heeft voldaan en aankondigen dat de sancties tegen Irak zullen worden opgeheven? Dit is precies wat Saddam wil.

Het hoeft geen betoog dat het Saddam-scenario een onbevredigende uitkomst heeft. Saddam blijft aan de macht, zijn volk blijft onderdrukt en het potentiële gevaar van massavernietigingswapens in zijn handen blijft bestaan. Het zou ons niet verbazen als de VS er net zo over denken en wellicht dan, maar nu op eigen gezag, met enkele getrouwen, de aanval op Irak openen. Een horrorscenario ligt nu om de hoek.

Met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid spat de wereldgemeenschap uiteen; de Arabische en de islamitische wereld staan op hun kop; het aantal zelfmoordaanslagen in Israël neemt drastisch toe; de Palestijnen worden en masse verdreven door het Israëlische leger richting Jordanië en Egypte; wereldwijd regent het aanslagen, de Iraakse bevolking blijkt niet te beschermen en wordt op grote schaal slachtoffer van wraakacties van Saddam.

Daarnaast wordt en passant het internationale rechtstelsel bedreigd. Dat dus nooit! Mocht het rapport van de inspecteurs positief uitvallen voor Saddam, dan dient de internationale gemeenschap met al haar overtuigingskracht duidelijk te maken dat een eenzijdige militaire aanval van de VS uit den boze is.

Desalniettemin, verder leven met Saddam is geen optie. De twijfel ten aanzien van de betrouwbaarheid van zijn regime die welhaast zeker in het rapport zal doorklinken, dient daarom te worden verzilverd. De V-raad kan dat door een nieuwe resolutie aan te nemen, waarin de condities (die vaak in eerdere resoluties staan) worden opgesomd waaraan Saddam moet voldoen, willen de sancties worden opgeheven. Dat betekent onder meer dat er een permanent en krachtig monitoringsysteem ter plaatse moet komen, om de productie van massavernietigingswapens te voorkomen. Maar ook dat er mensenrechten monitors moeten worden toegelaten, dat vluchtelingen weer naar huis kunnen, dat de oppositiegroeperingen zich vrij in Irak kunnen vestigen, dat er vrije verkiezingen worden gehouden, en dat oorlogsmisdadigers worden opgepakt en gestraft. Kortom, Irak wordt pas verlost van de sancties als het de weg van de democratie opgaat, omdat een dictatuur niet te vertrouwen is als het om massavernietigingswapens (en nog veel meer) gaat. Dat Saddam op die weg het loodje legt, is wel duidelijk.

Zal Saddam instemmen met een dergelijke resolutie? Waarschijnlijk niet. Maar zo'n resolutie heeft hopelijk wel tot gevolg dat de internationale gemeenschap niet uiteen valt. Het isolement van het Saddam-regime blijft volkomen en de druk optimaal, ook in militair opzicht. Natuurlijk zullen er deadlines gesteld moeten worden aan Irak waarbinnen het proces van democratisering zijn beslag moet krijgen. Mochten die niet worden gehaald dan kan een militaire interventie niet worden uitgesloten. Overigens moet daar meteen bij worden gezegd dat een eventuele militaire interventie aan strakke voorwaarden gebonden moet zijn, om het hierboven geschetste horrorscenario te vermijden. Ze mag niet unilateraal zijn, dus op eigen houtje door de VS uitgevoerd. Ze moet de stabiliteit in de regio niet in gevaar brengen. De veiligheid van de burgerbevolking in Irak dient optimaal te worden gerespecteerd. En een militaire interventie mag niet uitmonden in een 'koloniale' heerschappij over Irak, al is in een overgangsperiode een substantiële internationale aanwezigheid nodig.

Nu de wereldgemeenschap Saddam de wacht heeft aangezegd, is er geen weg terug meer. Terugvallen op containment zoals in de jaren negentig, of het afslanken van het sanctieregime tot wat genoemd wordt 'slimme sancties', teneinde de bevolking van Irak lucht te geven, kan niet meer. De huidige inspanning van de internationale gemeenschap heeft in Irak bij zeer velen de hoop gewekt dat men eindelijk bevrijd zal worden van de tirannie. Die hoop mag niet worden beschaamd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden