Eenvoud en lagere belasting op werk

Het huidige belastingstelsel is alweer veertien jaar oud. In die tijd is het een onbegrijpelijk gedrocht geworden van specifieke kortingen, inkomensafhankelijke heffingen en uitzonderingen daarop.

Frank Hendrickx en Robert Giebels
Staatssecretaris van Financiën, Eric Wiebes, wil het belastingstelsel vernieuwen. Beeld anp
Staatssecretaris van Financiën, Eric Wiebes, wil het belastingstelsel vernieuwen.Beeld anp

Het kabinet wil dat het nieuwe belastingstelsel eenvoudiger wordt en werk stimuleert door de belasting op arbeid te verlagen. Over die twee uitgangspunten VVD en PvdA het eens. Maar de coalitiepartijen denken fundamenteel anders over de functie van belasting. Voor de liberalen is de fiscus een noodzakelijk kwaad om geld op te halen, voor de PvdA dé manier om ideologische verlangens te verwezenlijken.

Elk ingrijpen in het belastingstelsel maakt slachtoffers: burgers en bedrijven die door de verandering meer gaan betalen. Om die schade te compenseren is, zo schat het kabinet, 5 miljard nodig.

undefined

Inkomstenbelasting

Wiebes' ambitie met het nieuwe stelsel is dat 'Nederlanders minder belasting gaan betalen, het stelsel stapsgewijs eenvoudiger wordt en er echt meer werkgelegenheid ontstaat'. Bij 'minder belasting betalen' gaat het vooral om inkomstenbelasting. Met het verlagen van de eerste belastingschijf profiteren alle inkomens, laag en hoog. Dat is niet alleen fijn voor de mensen, maar ook voor de economie. Uit onderzoek blijkt dat het verlagen van de belasting op arbeid de eenvoudigste en doeltreffendste manier is om de economie te stimuleren. Het gaat om het verschil tussen wat het een werkgever kost om iemand in dienst te hebben en wat die werknemer netto overhoudt. Hoe kleiner die 'wig' hoe beter voor de arbeidsmarkt. Het verkleinen van de wig is Wiebes' kruistocht.

undefined

Belasting op consumptie

De belasting op arbeid en op consumptie zijn voor het kabinet communicerende vaten. Het verlagen van de eerste moet betaald worden met het verhogen van het tweede, bijvoorbeeld de btw. Volgens Wiebes is het beter voor de economie om de lasten op arbeid te verlagen, dan de lasten op consumptie. Bovendien is de belasting op arbeid in Nederland internationaal gezien hoog en die op consumptie laag. Het lage btw-tarief is in Nederland met 6 procent én erg laag én veelgebruikt. Driekwart van de aankopen valt eronder. Een hogere btw - laag of hoog tarief - ontmoedigt consumptie en dat kan goed zijn voor het milieu. Tegelijk zet een verhoging van de btw de grensstreek in vuur en vlam en hebben lagere inkomens daar verhoudingsgewijs meer schade van dan hogere.

undefined

Toeslagen

Het toeslagenstelsel zorgt ervoor dat circa 7 miljoen mensen tegelijk belastinggeld betalen én krijgen. En het gaat ook nog vaak fout met die toeslagen: aan het eind van het jaar moet de helft van de ontvangers iets terugbetalen aan de Belastingdienst of iets terug krijgen. Dat 'circus' moet stoppen, vindt vooral de VVD. Maar hoe? Een plan om van alle toeslagen plus de kinderbijslag één huishoudentoeslag te maken, bleek onuitvoerbaar. Wat wel kan, is de belastingbetaler uit het circus halen en de toeslag rechtstreeks overmaken aan de voor die toeslag relevante organisatie. Dat kan de kinderopvangorganisatie zijn, de zorgverlener of de zorgverzekeraar. Bijkomend voordeel: dat vermindert fraude. Bijkomend nadeel: uitvoeringsproblemen zoals met het pgb.

undefined

Belasting op vermogen

Vermogen van huishoudens zit in de eigen woning, het opgebouwde pensioen en in een opgespaard tegoed met spaarrente of beleggingsrendement als inkomsten. Van huis en pensioen blijft het kabinet voorlopig af, want daar is al genoeg op hervormd. Blijft over: het belegde kapitaal of spaargeld. Ieder verdient daar het zijne op. In Nederland doet de fiscus alsof dat rendement 4 procent is. Daarover wordt 30 procent vermogensbelasting betaald, oftewel 1,2 procent van het vermogen. Maar die 4 procent is niet langer reëel, blijkt uit het dagafschrift van de spaarrekening; sparen kost in veel gevallen zelfs geld omdat de rente lager is dan de belastingheffing. Dit gaat veranderen: of er wordt een realistischer denkbeeldig percentage gebruikt, of er wordt in plaats van fictief rendement belasting geheven over de werkelijk behaalde opbrengst.

undefined

Gemeentelijke belasting

Een niet te stoppen trein is dat gemeenten meer belasting gaan heffen. Alleen al omwille van de decentralisatiebeweging die steeds meer verantwoordelijkheden bij lagere overheden legt. Als een gemeente meer taken krijgt, moet ze ook meer mogelijkheden hebben om zelf aan geld te komen. Nu is de belangrijkste inkomstenbron van een gemeente nog het geld dat ze van het Rijk krijgt. Als dat kan verminderen omdat gemeenten zelf hun broek ophouden, kan de belasting op arbeid omlaag, denkt Wiebes, met alle zegeningen voor de economie van dien. De belastingbetaler betaalt in theorie evenveel, in de praktijk hangt dat af van zijn woonplaats.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden