Column

Eens zal de vijand zien dat geweld geen voordelen biedt

In de bijlage Vonk van de Volkskrant stond zaterdag een mooi, belangrijk en ook gewaagd interview met Jonathan Powell, voormalig stafchef van Tony Blair. Tegen Carolina Lo Galbo zei Powell dat er op enig moment onderhandeld zal moeten worden met IS en andere groepen, als we tenminste een eind willen maken aan de terreur.

Voormalige IS- en Talibanstrijders leveren hun wapens in tijdens een verzoeningsceremonie in het Afghaanse Jalalabad, op 27 maart. Beeld epa

Powell put uit eigen ervaring: hij onderhandelde met de IRA in de aanloop naar het Goede Vrijdag-akkoord van april 1998. Het akkoord beëindigde niet onmiddellijk de terreur, maar wel de uitzichtloosheid van The Struggle, die aan duizenden mensen het leven kostte.

Ongetwijfeld zal Powell andermaal met hoon worden overladen. In haar vragen loopt Carolina Lo Galbo alle te verwachten tegenargumenten alvast langs: na de aanslagen in Brussel zit niemand op gesprekken met terroristen te wachten, praten met terroristen is praten met het kwaad, er valt niet te onderhandelen over een wereldwijd kalifaat, met godsdienstwaanzinnigen is het kwaad kersen eten, praten met verantwoordelijken voor terreur is terreur legitimeren en het is eng om met terroristen te praten.

Het is allemaal waar: Powell is de eerste om dat te erkennen. Bovendien is IS geen IRA. In de periode dat Powell in het geheim onderhandelde over een weg naar vrede was ik correspondent in Groot-Brittannië en had ik regelmatig contact met de leiders van Sinn Fein, de politieke tak van de IRA, Gerry Adams en Martin McGuinness - twee mannen met een terreurverleden. Met Adams wandelde ik gezellig koutend door de katholieke wijken van Belfast, met McGuinness dronk ik bier in Londen (ik bier, hij thee): als je even vergat dat ze moorden op hun geweten hadden, kon je het aardige mannen vinden, ergens in het niemandsland tussen terreur en democratie.

Met Abu Bakr al-Bagdhadi, de geheimzinnige leider van IS, door Raqqa slenteren zit er voorlopig niet in en een kouwe kletser al helemaal niet. Powell vergelijkt onvergelijkbare grootheden zeggen critici: de 'inheemse' Europese politieke terreur van organisaties als IRA en de Baskische afscheidingsbeweging ETA valt niet te vergelijken met die van IS, met zijn ogenschijnlijk mondiale religieuze doelstellingen.

Maar het wezen van de terreur verschilt niet: die vertoont al sinds mensenheugenis dezelfde kenmerken. Achter het religieuze fanatisme van IS zitten politiek en machtsstrijd, achter de brallende types met hun kalasjnikovs mensen die er op zeker moment óók schoon genoeg van krijgen. Er loopt een rechte afstammingslijn van de terreur van de IRA na de Ierse Easter Rising van 1916 naar die van IS van 2016.

Powell loopt ver voor de troepen uit: de geesten lijken aan beide kanten nog niet rijp voor vredesoverleg. Maar het gaat gebeuren. Niet omdat we het zo graag willen, maar omdat het niet anders kan. Terrorisme, zegt Powell, is nog nooit verslagen met geweld. Althans, niet met geweld alleen. De oplossing lag altijd in militaire actie in combinatie met of gevolgd door onderhandelingen: vechten en praten.

Overigens is het niet uitgesloten dat de weg die Powell adviseert al voorzichtig wordt bewandeld, dat er openingen worden gezocht. Maar als dat gebeurt, vindt dat plaats in het diepste geheim, ver van de camera's en de emoties.

Terreur is nog nooit oneindig doorgegaan. Er komt altijd een moment waarop het pragmatisme aan beide kanten de overhand krijgt en de vijanden zien dat geweld geen voordelen meer biedt - het is alleen nog even de vraag wanneer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.