Een zuster in de televisie

Ouderen blijven langer thuis wonen, maar er is groot gebrek aan personeel in de thuiszorg. Doetinchem experimenteert met zorg per televisie....

In de Doetinchemse huiskamer van Harry Roording (68) voeren bruintinten de boventoon. De gordijnen en het bloemetjesbehang ademen een sfeer uit van dertig jaar geleden. Het tapijt heeft alle designmodes over zich heen laten waaien. Het telefoon-, faxen kopieerapparaat en de gloednieuwe computer lijken in deze omgeving als uit een andere wereld. En het eikenhouten dressoir verdwijnt bijna onder een enorme televisie.

Roording is recht voor het scherm gaan zitten, in zijn riante bruine leren fauteuil, de afstandsbediening in de hand. Als de tv aanspringt, verschijnt Elise Esselink in beeld. 'Dag meneer Roording, hoe gaat het met u?', vraagt de verpleegkundige.

Roording heeft sinds begin dit jaar bijna dagelijks contact met Esselink of een van haar collega's van de Oost-Nederlandse thuiszorginstelling Sensire, via een camera op zijn tv-scherm en een ISDN-aansluiting. Sinds de eerste proeven met het zogenoemde CamCare-project een jaar geleden zijn begonnen, zijn ongeveer dertig clien aangesloten. De bedoeling is om voor 1 januari 2007 zevenhonderd klanten aan de camera te helpen.

'We zitten straks met een enorm probleem. Er zijn steeds meer ouderen die langer thuis blijven wonen, maar er is een groot gebrek aan personeel in de thuiszorg', zegt Andrermsen, productmanager bij Sensire en belast met CamCare.Sinds kort hanteert de overheid strengere regels bij de toewijzing van thuiszorg. Ook is de eigen bijdrage sinds 1 januari dit jaar gestegen. Mede hierdoor daalt de vraag naar thuiszorg. Maar een recente studie van de Stichting Economisch Onderzoek en het Sociaal Cultureel Planbureau toont aan dat het juist veel goedkoper is als ouderen zo lang mogelijk thuis blijven wonen en dat de kosten van de thuiszorg veel lager uitvallen dan die van een verzorgingshuis. In plaats van de vraag naar thuiszorg af te remmen, is het beter om efficier met de bestaande zorg om te springen, denkt Hermsen, bijvoorbeeld door middel van de camera.

Roording heeft een chronische aandoening, en daarom is een stoma bij hem aangebracht. 'Soms zit het stomazakje niet goed op z'n plaats', weet verpleegkundige Esselink. 'Als ik via de camera contact heb, kan ik precies zien wat er aan de hand is. Ik kan hem instructies geven om het zelf op te lossen, terwijl ik anders iemand had moeten sturen om de boel te inspecteren.'

Esselinks bureau in het callcenter van Sensire staat voor een opvallende blauwe wand. Maar die is puur functioneel. 'Dat ziet er lekker rustig uit voor de klanten die mij op hun tv-scherm zien', verklaart Esselink.

Op haar computer ziet ze Roording vanuit zijn huiskamer, in zijn bruine stoel. 'Ik kan met mijn camera op het kleinste detail inzoomen.' Met een paar klikken op de muis ziet Esselink alle hoeken van de kamer. 'Mocht iemand ergens op de grond liggen, dan heb ik hem zo gelokaliseerd. Ik kan zelfs het etiket van een pillendoosje lezen.'

Op het scherm van een tweede computer op het bureau van verpleegkundige Esselink is een reeks tabellen te lezen. 'Dat zijn de gegevens van de klant, die krijg ik automatisch te zien wanneer er contact wordt gemaakt: de medische geschiedenis, het telefoonnummer van de huisarts en dat van de buren.' Ook als er niets aan de hand is, belt Roording af en toe even in. Voor kletspraatjes probeert Esselink tijd in te ruimen. 'Als mensen daardoor minder eenzaam zijn, zullen ze ook minder snel ziek zijn. Dat betekent weer minder zorg, en dus minder kosten.' Hermsen ziet veel toekomstmogelijkheden voor zorg per televisie. Bijna iedere oudere heeft het medium in huis. Er bestaan ook internetprojecten met webcam in de thuiszorg, vertelt Hermsen, maar dat is toch wat ingewikkelder. 'De computer is voor deze generatie niet geschikt. Een 85-jarige moet ook in paniek de beeldverbinding kunnen bedienen.'

Klanten kunnen in de toekomst hun maaltijden bestellen via de tv, voorziet Hermsen. Ze laten hun hartslag en gewicht via de buis controleren en behalve de verpleegkundigen van de thuiszorg, kunnen de ouderen ook huisarts, apotheek, ziekenhuis en familieleden per televisie raadplegen.

'Maar handen blijven altijd nodig', erkent Hermsen. De klanten van Sensire hoeven niet bang te zijn dat ze straks alleen nog mensen via beeldschermen te zien krijgen. Van een verschraling in de zorg door de komst van de camera is volgens hem geen sprake. 'Het contact wordt niet minder, integendeel. Maar het is alleen niet altijd meer live.'

Als een verpleegkundige van de thuiszorg haar ronde maakt in het grote gebied waarin Sensire werkzaam is, komt het voor dat ze er niet aan toe komt al haar klanten te bezoeken, zegt Hermsen. 'Die mensen ontvangen dan geen zorg door zoiets triviaals als tijdgebrek door de langdurige reistijd. Met CamCare wordt er wel met alle klanten contact gelegd.'

Ook is CamCare nog geen vervanging voor de persoonsalarmering - een zendertje om hals of pols voor noodgevallen. 'Klanten lopen niet continu met de afstandsbediening rond', zegt Esselink. 'In de toekomst willen we een afstandsbediening die om de hals kan worden gedragen.'

Tot en met 2006 is CamCare gratis, daarna moeten klanten betalen. Hoeveel is moeilijk te zeggen, volgens Hermsen. 'Dat hangt af van de vraag of mensen zich in de toekomst kunnen bijverzekeren. Ook concurrentie zal de prijs drukken. Op dit moment zijn we nog de enige met dit project, maar er is veel interesse in binnen-en buitenland.'

'Ik wil best betalen voor die camera', zegt Roording. Hij zwaait nog even naar Esselink voordat hij zijn afstandsbediening in de lucht steekt en het beeld op zwart springt. 'Maar misschien ben ik niet zo objectief, want ik houd erg van apparaten. Ik heb jarenlang de techniek in de schouwburg verzorgd.'

Roording heeft niet het idee dat hij minder zorg krijgt sinds de komst van de camera. 'Als er voorheen iets met mijn stoma was, moest ik telefoneren. Je moet dan langer wachten voor je iemand aan de lijn hebt, en het gaat heel zakelijk. Nu heb ik meteen contact met een verpleegkundige. Die leer ik zelfs een beetje kennen, omdat we elkaar in de ogen kunnen kijken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden