Een ziekenhuis vol spoken en gekken

The Kingdom van Lars von Trier. Met Ernst Hugo Järengard, Kirsten Rolffes, Ghita Nrby, Udo Kiers. In Desmet Amsterdam, Lantaren/Venster Rotterdam, Plaza Futura Eindhoven....

Rigshospitalet is het grootste ziekenhuis van Kopenhagen. Riget heet het gewoonlijk, en dat is het Deense woord voor Koninkrijk. En zo heet ook de nieuwe, uitzonderlijke film van Lars von Trier, de Deense regisseur van bizarre films als Europa, die vier jaar geleden een aardig cult-succesje was in de Nederlandse filmhuizen.

Het ziekenhuis The Kingdom is gebouwd op een dampige moerasgrond waarin menig spookverhaal verzonken ligt. Het begin van The Kingdom haalt dit verleden nog even op, een hypnotiserende vertellersstem introduceert het ziekenhuis èn de film, waarna de camera zelf het moeras induikt en als in een horrorfilm een arm zich uitstrekt boven het water.

Een steen, waarin de titel is gebeiteld, explodeert en golven bloed proberen in een stortvloed vanuit het filmdoek de zaal binnen te gutsen. Een vrolijk Bonanza-achtig herkenningsliedje rondt de introductie af en de eigenlijke horrorkomedie kan beginnen.

Het ziekenhuis in Kopenhagen was en is een prestige-object. Het werd in 1910 geopend door de vijf knapste professoren van Denemarken, onder wie Dr. Krüger, die in 1919 zijn illegale dochtertje Mary vermoordde.

De geest van dit arme kind zwerft nog steeds rond in The Kingdom, dat in 1958 werd herbouwd tot nieuw medisch bastion.

De oude mevrouw Drusse, eeuwig patiënt in het ziekenhuis ('Maar ik ben dan ook héél ziek'), is de eerste die de stem van Mary hoort. Mevrouw Drusse weet van wanten als het om geesten gaat. Ze leidt een spiritistische club en zal uiteindelijk het zwervende spookje uit haar lijden verlossen en aan een eeuwige rust helpen.

Het geestelijke tegenover de koele wetenschap, de mythe tegenover de zakelijke realiteit - dat zijn de twee grote conflictthema's van The Kingdom.

Het medische spookhuis kent tal van merkwaardige bewoners. Een belangrijk heerschap is de Zweedse neurochirurg Stig Helmer, symbool van de arrogante medische kliek. Hij weet dat hij eerst de wieldoppen van zijn auto moet verwijderen alvorens het ziekenhuis te betreden, want het Deens schorriemorrie op straat is niet te vertrouwen.

Af en toe gaat Helmer op het dakterras staan en met zijn verrekijker ziet hij dan de grote uitlaatpijpen van een Zweedse kerncentrale. 'O, Zweedse wachttorens' roept hij in extase uit, 'met plutonium zullen we die Denen op de knieën krijgen' 'Deens Schuim' is Helmers lijfkreet.

Dat er bij een operatie van een meisje iets misgegaan is en het kind een zodanig hersenletsel heeft opgelopen dat zij de rest van haar leven als een kasplantje moet voortzetten, kan nog wel eens vervelend worden voor Stig Helmers carrière, hoewel hij er zelf tamelijk nonchalant tegenover staat: 'Kan gebeuren als je in iemands hersens rommelt'.

Stig Helmer heeft een stiekeme verhouding met anesthesiste Rigmor, die hem wil meenemen naar Haïti voor opwindende voodoo-sessies. Hij wordt op een avond opgenomen in het geheime genootschap 'Sons of the Kingdom', waar de top van de staf verzameld is in een strijd tegen elke vorm van occultisme en ook een illegale orgaantransplantatie voorbereidt.

De staf wordt geleid door professor Moesgaard, die weinig in te brengen heeft, en wiens zoon Mogge als medisch student een niet beantwoorde liefde opvat voor de sexy nachtzuster Camilla. Mogge levert haar dan het hoofd dat hij heeft afgezaagd van een lijk in een zak. Die wordt door de verkeerde opengemaakt, waarna het hoofd over de gang rolt en op allerlei plaatsen verborgen wordt.

Een van de door Helmer vernederde Deense dokters, Hook geheten, drijft in de kelder van het ziekenhuis een handeltje in medische attributen, een zuster baart een monster en in de keuken werken twee mongoloïde kinderen, die meer weten dan alle ziekenhuisbewoners samen en commentaar leveren op alles wat er gebeurt.

'Als er iets droef is, gaan kinderen huilen. Bij zorgen huilen volwassenen. Maar als gebouwen huilen, wat is er dan aan de hand?'

In 279 minuten, opgedeeld in vier delen van een dik uur, sleept Lars von Trier ons door de gangen van het medische koninkrijk, in een krankzinnige bovennatuurlijke thriller, bedoeld als televisie-soap, maar ook als één lange film te bekijken.

Vanzelfsprekend is het allemaal een grote grap, met hier en daar wat vinnige maatschappelijke, sociale en politieke prikjes.

De stijl waarin Von Trier zijn absurde verhaal vertelt is die van reality-televisie, de hijgerige super-documentaire manier om de echtheid van beelden uit de werkelijkheid te benadrukken.

Een televisietaal die Von Trier bewust gebruikt om er film, zuivere fictie, mee te bedrijven. Fictie die door de lokatie (het echte Rigshospitalet in Kopenhagen) een sterke realiteitssfeer krijgt.

De krankzinnigheden zijn gewikkeld in een vertelling die opgebouwd is volgens het cliché van een ziekenhuissoap als Medisch Centrum West. De daaraan ontleende personages hebben echter allemaal familie wonen in Twin Peaks.

Het befaamde medische instituut wordt steen voor steen afgebroken en in de gangen galmt niet zonder reden dat er, gelijk Shakespeare al meldde, 'something rotten' is in het koninkrijk der Denen.

Als unieke televisieserie zal The Kingdom eerlang door de NPS worden uitgezonden, nu is hij al als zeer onderhoudend, min of meer uit de losse pols geproduceerd bioscoopamusement te genieten in enkele filmhuizen.

Peter van Bueren

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.