Een Yolanthe-complex, daar kun je ook een film over maken

Een Yolanthe-complex, dat kan dus ook. Voor de jonge programmamaker Tim den Besten (bekend van het veelgeprezen Oudtopia) begon het toen hij Yolanthe Cabau-van Kasbergen zag in een licht-erotische film en haar daarna in een interview hoorde beweren dat ze troost vond in haar katholieke geloof. Oftewel: 'Je kunt niet met je kut tegen een boom gaan staan en vervolgens zeggen: God is mijn heer.'

Dat was jaren geleden. Voor de VPRO probeerde Den Besten samen met filmmaker Thijs Meuwese zijn obsessie te analyseren. Het resultaat, een ruim 14 minuten durende film, staat sinds woensdagmiddag op VPRO.nl en hieronder en is te aardig om onbesproken te laten.

In de film - die zich niet of nauwelijks laat wringen in een wurgend format van reguliere televisie - probeert Den Besten telefonisch een interview te regelen via Yolanthes manager Xenia Kasper. Met open vizier: 'Het idee is dat ik Yolanthe eigenlijk al heel lang best wel stom vind, maar ik ben haar wel altijd blijven volgen.'

Zijn probleem: 'Dat ik alles wat ze doet niet oprecht vind. Ze is gewoon nep. Ik geloof haar geen moment.'

(tekst gaat door onder de film)

Het interview gaat niet door, intussen zoekt Den Besten zijn heil in straatgesprekjes met patat-eters die Yolanthe 'een kakwijf' vonden, een universitair docent mediastudies ('Hier wordt privéleven gebruikt om een imago neer te zetten, het product dat verkocht wordt') en een psychologe.

Die laatste confronteert hem niet met Yolanthe, maar met zichzelf. 'Wat maakt dat jij haar nodig hebt om te haten? Wat zou jij zijn zonder haar?' Den Besten: 'Ehm...Ja... Gewoon mezelf, maar dan had ik een stuk minder om over te schrijven en grapjes over te maken.'

Wat zijn ergernis hem opleverde: 'Dat ik mezelf kan profileren, over de rug van Yolanthe.' Den Besten moest lachen. Dan: 'Heel erg wat je zegt, eigenlijk.'

Uiteindelijk leek hij te berusten. 'Waarom er mensen zijn die Yolanthe leuk vinden, zal ik nooit begrijpen. Maar sommige dingen zijn voor ons mensen ook niet bedoeld om te begrijpen.' Onderwijl stond hij te pissen tegen een muurtje.

Het kan makkelijk allemaal een grap zijn. Den Bestens oogopslag lijkt ook continu ironie te verraden. Tegelijk speelt hij zijn rol als onderzoekende verslaggever zo heerlijk naturel dat je hem onmiddellijk gelooft. Dat was ook de kracht van Oudtopia: de ongepolijste, maar ook ontwapenende benadering van Den Besten en zijn kompaan Nicolaas Veul jegens de ouderen en hun leefwereld.

Toch gaat de film over meer dan Tim en Yolanthe of het individu versus de hedendaagse holle (televisie-) roem. Den Bestens hoogstpersoonlijke preoccupatie staat ook voor de collectieve obsessie met sterrendom in het geïndustrialiseerde tijdperk van de mediacultuur. En de onmacht zich daaraan te ontrekken of te weren, anders dan erover te zwijgen. Een lastig dilemma. Zoals Den Besten zijn film besluit: 'Uiteindelijk is negatieve aandacht ook aandacht en voed ik het monster ook.'

Dat monster heeft al weken een obsessie voor het huwelijk van Katja Schuurman en Thijs Römer - alsof het ertoe doet. Volgens RTL Boulevard (Verlinde, monsterlijk: 'Het is triest dat er geruchten zijn') leven de twee apart, in twee huizen. Ho, grapte Daphne Deckers haar obsessie weg: misschien hebben ze wel een 'hola' - een Huwelijk Op LoopAfstand'.

Die kende ik nog niet. Een mini-onderzoekje leert dat de term al in 1988 in media werd gebezigd. Soms heb je 'sterren' nodig om iets over jezelf te leren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden