Bericht uitSt. Barths

Een witte vlek in de Cariben: waar zijn ze, de donkere mensen van St. Barths?

Straatbeeld St. Barthélemy.Beeld Kees Broere

We leren de landkaart van het koninkrijk dezer dagen steeds beter kennen. Niet Duitsland, maar Venezuela blijkt ons grootste buurland te zijn. Vanuit de ABC-eilanden (Aruba, Bonaire en Curaçao) is het snel verkruimelende land van president Nicolás Maduro al na enkele tientallen kilometers varen of vliegen te bereiken.

De Caribische Zee vormt de grens tussen Venezuela en die drie Caribische eilanden binnen het koninkrijk der Nederlanden. Maar het kan nog specialer: ergens namelijk loopt een heuse landgrens met, jawel, Frankrijk. Nederlanders die gewend zijn België ‘over te slaan’ als zij naar hun Franse vakantiebestemming gaan, kunnen dat ook letterlijk: op Sint Maarten.

Het Bovenwindse eiland heeft twee doorgaande wegen die zowel een ‘Nederlands’ als een Frans deel hebben. Van slagbomen is nergens sprake. Maar hoe klein ook de wereld van het Caribische eiland, de bezoeker van Sint Maarten die de grens met Saint Martin overgaat, kan niet om de verschillen heen.

Het vasteland van Latijns-Amerika mag dan voornamelijk een zaak van Spaans en Portugees koloniaal bestuur zijn geweest, op de Caribische eilanden hebben veel meer West-Europese landen zich sinds de komst van Columbus gemeld. En Frankrijk deed er wat Frankrijk overal ter wereld heeft gedaan: van de overzeese delen een soort mini-Frankrijk maken.

Op Saint Martin spreekt dat bijvoorbeeld uit de menukaarten van de diverse restaurants. Toch heeft dit deel van het eiland, net als het deel dat bij het Nederlands koninkrijk hoort, een geruststellend Caribische sfeer. De mensen die er wonen zijn oorspronkelijk uit veel verschillende delen van de wereld afkomstig, en daarmee in elk geval bijna nooit wit, bijna nooit ‘klassiek’-Frans.

Toch blijkt dat laatste ook te bestaan. Op Sint Maarten kun je de boot nemen naar St. Barths, de korte naam voor St. Barthélemy. Het is maar drie kwartier varen. Ook St. Barths is een klein eiland, ook St. Barths hoort tot de Caribische tropen. Maar zodra je van boord stapt, lijkt het alsof je de overtocht naar het oude Frankrijk hebt gemaakt.

Oud-minister Annemarie Jorritsma toonde zich pijnlijk eerlijk toen ze zei Frankrijk een heerlijk land te vinden, ‘alleen jammer dat er zo veel Fransen wonen’. Het is een uitspraak die bij een Nederlandse bezoeker van St. Barths spontaan in herinnering kan komen. Heerlijk Caribisch eiland, dit St. Barthélemy, maar hoe wit kun je in godesnaam zijn?

Binnen een heel continent, Afrika, vormde het land Zuid-Afrika lange tijd een vreemde uitzondering. En bínnen dat uitzonderlijke land vormt Kaapstad tot op de dag van vandaag een ‘apart’ geheel. Zo ongeveer geldt het ook voor het Caribische St. Barths. Witte mensen lijken er de meerderheid van de bevolking te vormen, wat in dit deel van de wereld verontrustend mag heten. Maar die witte Franse mensen, rijk en glamoureus, zijn blijkbaar zo op elkaars gezelschap gesteld dat zelfs in de bediening van de bars, de restaurants en de hotels aan de kust de meeste mensen al even wit zijn.

Het is een fenomeen dat anno 2019 zelfs in Kaapstad zou opvallen. Maar de Fransen op St. Barths vinden het de gewoonste zaak van de wereld. Neem de hippe strandtent Nikki Beach: de gasten zijn er wit, de mensen die er bedienen zijn wit, en bij de lunch-modeshow blijken alle modellen wit!

Waar zijn ze, de donkere mensen van St. Barths? Allemaal naar Frankrijk geëmigreerd? Wat dan rest, is de verbazing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden